2016#2 (26 april 2016)

ISBN 9789492476005
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)

 

REDACTIONEEL
door Merlijn Olnon

MEDISCHE WETENSCHAP
De zeven plagen van de geneeskunde
door Geerdt Magiels

Onze gezondheid is ons hoogste goed. Maar vroeg of laat worden we allemaal ziek en dan hopen we dat de geneeskunde ons te hulp komt. Die geneeskunde staat echter onder druk. Ze heeft bijwerkingen op vele vlakken en doet soms meer kwaad dan goed. Tussen technologische innovatie en menselijke zorg gaapt een kloof. Zeven plagen bedreigen de zorg voor de zieke.

  • Mariana Mazzucato, De ondernemende staat. Waarom de markt niet zonder overheid kan (Nieuw Amsterdam, 2015), 320 blz.
  • Peter C. Gøtzsche, Dodelijke medicijnen. Een georganiseerde misdaad (Lemniscaat, 2015), 591 blz.
  • Atul Gawande, Sterfelijk zijn. Geneeskunde en wat er uiteindelijk toe doet (Nieuwezijds, 2015), 264 blz.
  • Bert Keizer, Tumult aan de uitgang (Lemniscaat, 2014), 280 blz.
  • Paul Kalanithi, When Breath Becomes Air (Random House, 2016), 256 blz.
  • Gavin Francis, Avonturen in de mens (Nieuwezijds, 2016), 262 blz.
  • Henry Marsh, Allereerst niet schaden (Nieuw Amsterdam, 2015), 288 blz.
  • Lewis Thomas, The Youngest Science. Notes of a Medicine-Watcher (Viking Press, 1984), 288 blz.

BIOLOGIE
De lessen van het korstmos
door Jelle Reumer

De geur van oude boeken, de vermenging van schimmel en wier; paleontoloog Jelle Reumer reconstrueert via antiquarische archeologie een doorbraak in de biologie en demonstreert de onhoudbaarheid van de stamboom als ordenend model.

  • Mark Forsyth, Het onbekende onbekende. Boekhandels en het genot van niet krijgen wat je wilde (Uitgeverij Walewein, 2014), 28 blz.
  • Theodore W. Pietsch, Trees of Life. A Visual History of Evolution (The Johns Hopkins University Press, 2013), 358 blz.

WATERHUISHOUDING
Het water, de stad en de natie op het aanslibsel der Franse en Duitse rivieren
door Steven van Schuppen

Het Nederlandse beleid ter beheersing van het wassende water lijdt aan pretentie en kortzichtigheid, betoogt Steven van Schuppen. Hij pleit zowel voor realisme als voor meer fantasie.

  • Han Meyer, De staat van de delta. Waterwerken, stadsontwikkeling en natievorming in Nederland (Uitgeverij Vantilt, 2016), 240 blz.
  • Koos Hage, Atlas van de Watersnood 1953. Waar de dijken braken (Uitgeverij Thoth, 2015), 208 blz.
  • Deltaprogramma 2015. Werk aan de delta. De beslissingen om Nederland veilig en leefbaar te houden (Ministeries van I&M en EZ, 2015), via internet te raadplegen.

HERLEZEN
Het oeuvre van H.L. Wesseling
door Rob Hartmans

Het gehele, rijke oeuvre van Wesseling lijkt op de een of andere manier voort te komen uit Soldaat en krijger.

  • H.L. Wesseling, Soldaat en krijger. Franse opvattingen over leger en oorlog, 1905-1914 (Van Gorcum, 1969; herdrukken bij Bert Bakker/Prometheus, 1988 en 2000). Vertaling: J.A. Pomerans, Soldier and Warrior (Greenwood Press, 2000).

KLASSIEK
De blik van de classicus
door Piet Gerbrandy

Het gymnasium is een sterk merk, zeker in Nederland. Nergens ter wereld komen procentueel zoveel kinderen in aanraking met Grieks en Latijn als in Nederland. Maar wat leren ze eigenlijk, die klasjes van soms niet meer dan acht leerlingen die tot diep in de provincie week in week uit gebogen zitten over stamaoristus en dominante deelwoordconstructies, en waarom?

  • Jonathan J. Arnold, Theoderic and the Roman Imperial Restauration (Cambridge University Press, 2014), 340 blz.
  • Daisy Dunn, Catulllus’ Bedspread. The Life of Rome’s Most Erotic Poet (William Collins, 2016), 312 blz.
  • Toon Van Houdt, Mietjes, monsters en barbaren. Hoe we de klassieke oudheid gebruiken om onszelf te begrijpen (Uitgeverij Polis, 2015), 388 blz.
  • David Rijser, Een telkens nieuwe oudheid. Of: Hoe Tiberius in New Jersey belandde (Amsterdam University Press, 2016), 504 blz.

BIBLIOTHEEK
Van het Florentijnse leeskabinet naar het Romeinse brons: Italiaanse omzwervingen langs het Gabinetto Vieusseux in Firenze en de bibliotheek van de Academia Belgica in Rome
door Leen Huet 

KUNSTKRITIEK
De kunst en de wereld
door Arnold Heumakers

Het engagement leeft in de hedendaagse kunst, bij voorkeur buiten het museum, daarover is iedereen het wel eens. Minder overeenstemming is er over wat engagement inhoudt en zou kunnen inhouden, niet in de laatste plaats voor de kunst zelf. Waar ligt de grens tussen kunst en maatschappij; en is kunst eigenlijk nog wel kunst als zij die grens overschrijdt, zodat we meteen weer terug bij af zijn? Vier recente boeken benaderen deze vragen vanuit heel verschillende vertrekpunten. Waar komen ze elkaar tegen en wat zegt dat over onze kunstopvatting én over onze kunst?

  • Hans den Hartog Jager, Het streven. Kan hedendaagse kunst de wereld verbeteren?
    (Athenaeum, 2014), 191 blz.
  • Maarten Doorman, De navel van Daphne. Over kunst en engagement (Prometheus|Bert Bakker, 2016), 184 blz.
  • Joes Segal, Kunst & politiek. Tussen zuiverheid & propaganda (Amsterdam University Press, 2015), 164 blz.
  • Auke van der Woud, De nieuwe mens. De culturele revolutie in Nederland rond 1900
    (Prometheus|Bert Bakker, 2015), 336 blz.

HET BOEKENBEDRIJF
La condition belge
door Esther Wils

In het hart van Brussel, om de hoek bij het Horta-museum, ligt veilinghuis The Romantic Agony, geleid door Trees Stubbe en opgericht op initiatief van haar echtgenoot, de vooraanstaande journalist Rik Van Cauwelaert, die onder meer lange tijd verbonden was aan het weekblad Knack. Na een kort bezoek op kantoor, waar schitterende oude uitgaven opgesteld zijn en men druk bezig is met het voorbereiden van de aanstaande veiling, staat het echtpaar me te woord over hun bijzondere boekenbedrijf, waar ‘modern’ begint bij de Franse Revolutie.

KORT
Elf opmerkelijke titels uit binnen- en buitenland
door Marc ChavannesArthur Eaton, Mariëtte Haveman, David Hollanders, Herman Keppy, Frans W. Saris, Lukas VerburgtBerend Verhoeff en Esther Wils

  • Eli Zaretsky, Political Freud. A History (Columbia University Press, 2015), 248 blz.
  • Steve Silberman, Neurotribes. The Legacy of Autism and the Future of Neurodiversity
    (Avery, 2015), 544 blz.
  • Stuart Firestein, Failure. Why Science is So Successful (Oxford University Press, 2015),
    304 blz.
  • Nick Srnicek & Alex Williams, Inventing the Future. Postcapitalism and a World Without Work (Verso, 2015), 256 blz.
  • Mariska Tjoelker, Mien. Een vergeten geschiedenis (Uitgeverij Thomas Rap, 2016), 236 blz.
  • Eva Vriend, De helpende hand. De verborgen geschiedenis van de gezinszorg in Nederland (Uitgeverij Balans, 2016), 248 blz.
  • Carance Le Caisne, Operatie Caesar. Slachtoffers van Assad vertellen hun verhaal (De Bezige Bij, 2016), 224 blz. Vertaling: Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre.
  • Kate Evans, Red Rosa. A Graphic Biography of Rosa Luxemburg (Verso, 2015), 224 blz.
  • Paul Taylor, Condition. The Ageing of Art (Paul Holberton Publishing, 2015), 264 blz.
  • Gerard van Wezel, Jan Toorop. Zang der tijden (W Books & Haags Gemeentemuseum, 2016), 280 blz.
  • Nicholas Stargardt, De Duitse oorlog. De Tweede Wereldoorlog door de ogen van burgers en soldaten (De Bezige Bij, 2016), 880 blz.

WISKUNDE
Traumaverwerking voor wiskundeslachtoffers (gratis te lezen)
door Kyah Smaal en Emiel Woutersen ( in samenwerking met deFusie )

Galileo Galilei stelde ooit dat het boek der natuur geschreven is in de taal van de wiskunde. Het is onmogelijk om ook maar één woord in dit boek te begrijpen, als je de taal van geometrische figuren en complexe formules niet spreekt. Er zijn dus ‘woordenboeken’ nodig om de formele taal van de wiskunde te vertalen in begrijpelijke volzinnen. The Best Writing on Mathematics 2015 is zo’n woordenboek en biedt een originele vertaling.

  • The Best Writing on Mathematics 2015, samengesteld door Mircea Pitici (Princeton University Press, 2016), 392 blz.

POLITIEK
Intolerante democratie, weerbare rechtsstaat? (gratis te lezen)
door Jan-Dirk Snel

Mensen hebben tegenwoordig bar weinig fantasie. Als het om regeringsvormen gaat, kennen ze slechts twee benamingen. Een land is een democratie of het is een dictatuur. Democratie is goed, dictatuur is slecht. Maar zo eenvoudig is het niet, en onze democratie en rechtsstaat zouden gediend zijn met meer besef van de kleuren die ‘de democratie’ kan aannemen, betoogt historicus Jan Dirk Snel aan de hand van zes recente boeken.

  • Wat te doen met antidemocratische partijen? De oratie van George van den Bergh uit 1936, Inl. Bastiaan Rijpkema; voorw. René Cuperus; naw. Paul Cliteur (Elsevier, 2014)
    228 blz.
  • Udi Greenberg, The Weimar Century. German Émigrés and the Ideological Foundations of the Cold War (Princeton University Press, 2014), 288 blz.
  • Werner Sollors, The Temptation of Despair. Tales of the 1940s (The Bellknap
    Press of Harvard University Press, 2014), 400 blz.
  • Svetlana Tyulkina, Militant Democracy. Undemocratic Political Parties and Beyond
    (Routledge, 2015), 236 blz.
  • Gereon Flümann, Streitbare Demokratie in Deutschland und den Vereinigten
    Staaten. Der staatliche Umgang mit nichtgewalttätigem politischem Extremismus im
    Vergleich (Springer VS, 2015), 436 blz.
  • Bastiaan Rijpkema, Weerbare democratie. De grenzen van de democratische
    tolerantie (Nieuw Amsterdam, 2015), 256 blz.

KUNST
Op zoek naar verbinding
door Kathy Mathys

Olivia Laing graaft in leven en werk van enkele New Yorkse kunstenaars. Ze hoopt op troost in barre tijden.

  • Olivia Laing, The Lonely City. Adventures in the Art of Being Alone (Picador Press, 2016), 336 blz.
  • idem, De eenzame stad. Over de kunst van het alleen-zijn (De Bezige Bij, 2016), 352 blz. Vertaling: Laura van Campenhout.

ECONOMIE
Colijn redt een bank
door Roel Janssen

Met een handgeschreven briefje stelde de minister van Financiën zich garant voor de redding van de grootste bank van Nederland. Pas jaren later kwam er enige openheid van zaken.

  • Lodewijk Petram, De vergeten bankencrisis (Atlas Contact, 2016), 352 blz.

INGEZONDEN
Prisoner’s dilemma
door Maxim Februari

OP KOMST
keuze van de redactie
door Merlijn Olnon en Esther Wils

  • Amos Oz, How to Cure a Fanatic (Vintage, 2004; 2012); Hoe genees je een fanaticus (De Bezige Bij, mei 2016).
  • Hans Luiten en Sven de Graaf, Begrijp jij het Midden-Oosten nog? (AUP, mei 2016).
  • John Jansen van Galen, De gouden jaren van het linkse levensgevoel. Het verhaal van Vrij Nederland (Uitgeverij Balans, mei 2016).
  • Daniela Tasca, 1001 Italianen. Vijf eeuwen migratie in de Nederlanden (Uitgeverij Athenaeum, mei 2016).
  • Joseph Vogl, Het financiële regime (Uitgeverij Boom, mei 2016). Vertaling: Huub Stegeman.
  • Thijs Jansen en Gabriel van den Brink, Zin en onzin van ambtelijk vakmanschap (Uitgeverij Boom, mei 2016).
  • Jeremy Davies, The Birth of the Anthropocene (California UP, mei 2016).
  • Luce Irigaray & Michael Marder, Through Vegetal Being: Two Philosophical Perspectives (Columbia UP, juli 2016).
  • Philipp Lepenies, The Power of a Single Number: A Political History of GDP (Columbia UP, april 2016).
  • Samuel Bowles, The Moral Economy: Why Good Incentives Are No Substitute for Good Citizens (Yale UP, mei 2016).
  • Anna K. Schaffners, Exhaustion: A History (Columbia, juni 2016).
  • Claire Cock-Starkey, Famous Last Words: An Anthology (Bodleian Library, juni 2015).