2017#2 (24 april 2017)

ISBN 9789492476067 – De kunst van verzet
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)

 

redactioneel
door Merlijn Olnon

protestcultuur
Russische hoop
door Raymond van den Boogaard

“Wie de Russische president Vladimir Poetin heeft leren vrezen, maakt zich grote zorgen over het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president: beiden zijn autocraten, achter wier verachting van burgerlijke vrijheden en democratie, een nietsontziend streven naar persoonlijke macht en gewin schuilgaat. Vrijheidslievende Rusland-deskundigen roepen op tot actief verzet en burgerzin, voor het te laat is in de Verenigde Staten en daar – net als in Rusland – de Amerikaanse civil society op de knieën wordt gedwongen met leugens in de media en een meeslepend beroep op archaïsche, xenofobe en militaristische sentimenten. Ruslandkunde wordt fuck-Trumpologie.”

  • Nadja Tolokonnikova
    Zo begin je een revolutie
    Atlas Contact 2017, 240 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Timothy Snyder
    Over tirannie
    Ambo|Anthos 2017, 214 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Timothy Snyder
    On Tyranny
    Vintage 2017, 128 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Michel Eltchaninoff
    Dans la tête de Vladimir Poutine
    Actes Sud 2015, 176 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Nadja Tolokonnikova & Slavoj Žižek
    Comradely Greetings: The Prison Letters of Nadya and Slavoj
    Verso Books 2014, 112 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel

letterkunde
De waarde van waarden: schrijvers en lezers in een veranderende wereld
door Yra van Dijk

“De schrijver is niet meer alleen schrijver, maar ook publieke intellectueel, mediapersoonlijkheid en celebrity. Via teksten, optredens en sociale media beïnvloeden auteurs politiek en maatschappij. Hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde Yra van Dijk bespreekt een reeks recente voorbeelden van zulk engagement in het licht van recent Nederlands onderzoek.’

  • Odile Heynders
    Writers as Public Intellectuals: Literature, Celebrity, Democracy
    Palgrave Macmillan 2016, 229 blz. Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Liesbeth Korthals Altes
    Ethos and Narrative Interpretation. The Negotiation of Values in Fiction
    University of Nebraska Press 2014, 344 blz.Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Auke Hulst (red.)
    Als dit zo doorgaat: let’s make literature great again, with all the best words!
    Ambo|Anthos 2017, 248 blz.Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel

oeuvre: Paul Beatty
‘My blackness is all cultural appropriation’
door Fiep van Bodegom

“De Amerikaan Paul Beatty brak twintig jaar na zijn debuut door bij het grote publiek met zijn vierde roman The Sellout. Al zijn hele loopbaan verzet hij zich tegen de hokjes waarin hij geplaatst wordt en die ook duidelijk de receptie van zijn laatste werk kleuren.”

  • Paul Beatty
    The Sellout
    Farrar Straus & Giroux 2015; Oneworld 2016, 304 blz.Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel
  • Paul Beatty
    De verrader (vert. Gerda Baardamn & Bart Gravendaal)
    Prometheus 2017, 320 blz.Steun de Nederlandse Boekengids en bestel bij Athenaeum Boekhandel

het creatieve instinct
Kunst tussen bewustzijn en ‘onbewustzijn’
door Arnold Heumakers

“Wanneer de natuurwetenschappen zich op het terrein van de geesteswetenschappen wagen, klinkt al gauw het verwijt dat zij ‘reductionistisch’ te werk gaan. In zijn nieuwe boek Ons creatieve brein verweert Dick Swaab zich tegen dit verwijt. Een neurobioloog die in de hersenen speurt naar de fysieke bron van onze schoonheidservaring, kan nog best zelf dingen mooi vinden. Of, als zijn object de liefde betreft, zelf verliefd worden. Arnold Heumakers twijfelt er geen moment aan, maar wijst er op dat argwanende geesteswetenschappers iets anders bedoelen als zij hun collega’s uit de bètawetenschappen van reductionisme betichten.”

waarheidsvinding
De actualiteit van Charles Sanders Peirce
door Kees Schuyt

“In de Verenigde Staten herleeft momenteel de belangstelling voor de pragmatische waarheidsfilosofie van Charles Sanders Peirce (1839-1914). Het zou al te kort door de bocht zijn om dat volledig aan het actuele publieke debat over post-truth te wijten, maar dit recente fenomeen maakt deze filosofie wel degelijk relevanter. Voor Peirce waren ‘waarheid’ en ‘rechtvaardigheid’ de twee belangrijkste richtingbepalende waarden (leading values) die in de wetenschap als in het leven tot uiting komen als respect voor feiten en eerlijkheid (fairness). Wat vertelt zijn denken ons over de wegen – meningen, feiten, redeneringen – waarlangs we tot waarheid (truth) proberen te komen en hoe het komt dat we daarin zo vaak tekortschieten?”

herlezen: Judith Butler
Gender is net zo echt als Sinterklaas: de impact van Judith Butler
door Linda Duits

“Ze had en heeft een ongekende invloed op ons begrip van gender en seksualiteit: de Amerikaanse ster-academica Judith Butler. Eigenhandig zette ze de vastgeroeste ideeën over identiteit van de Tweede Feministische Golf op losse schroeven en bewees dat we niet man, vrouw, mannelijk en vrouwelijk zijn, maar veeleer doen. Wees subversief, zei ze, want achter die hokjes zit geen waarheid. Linda Duits legt uit waarom Butlers klassieke werken Gender Trouble en Bodies That Matter levensveranderend waren en ook anno 2017 niets aan relevantie hebben ingeboet.”

filosofie
Een rationele en liefdevolle islam: de filosofie van Souleymane Bachir Diagne
door Michiel Leezenberg

“Een boek dat een eyeopener kan zijn voor het Nederlandse islamdebat: Filosoferen in de islam? van de Senegalese filosoof Souleymane Bachir Diagne, over de rol van de rede en de liefde in de islam. Michiel Leezenberg verwelkomt dit ‘pleidooi voor een dialoog tussen de islam en het moderne denken’, maar vraagt zich daarbij af waar de wegen van islamitische filosofie en theologie van elkaar scheiden. Wat is moderniteit in de islam precies? En is de rede voor Diagne niet al te heilig?”

cultuurbeleid
Zeker als je nog niks hebt, kun je heel veel riskeren
door Harm Hendrik ten Napel.

“Kunstenaars die van hun kunst kunnen rondkomen zijn in Nederland een schaars goed. Recente publicaties proberen de dialoog over de erbarmelijke arbeidsvoorwaarden van kunstenaars te openen, maar het is de vraag of zij daarin slagen. Harm Hendrik ten Napel ziet in de zzp’ende artiest die moet zwoegen en bijklussen om het hoofd boven water te houden een extreem voorbeeld van een veel bredere tendens: de precarisering van de werkende Nederlander.”

media-economie
Wie doet het licht weer aan in de journalistiek?
door Harry van Dalen

“Verhalen over de toekomst van de journalistiek zijn zonder uitzondering donker getoonzet. Al jaren kelderen de oplagecijfers van kranten en tijdschriften, adverteerders lopen weg, nieuwsredacties worden noodgedwongen gehalveerd, regionale kranten opgeheven of uitgekleed tot een plaatselijk suffertje, en geld voor grote journalistieke onderzoeksprojecten raakt op. Dat is niet alleen het beeld in Nederland, maar ook internationaal. De opkomst van digitale kranten tempert de daling enigszins, maar het verhaal van weekbladen die maandbladen worden, laat zich toch lezen als een kroniek van de naderende dood. Veel kranten zijn overgeleverd aan hongerige investeerders die opzien tegen radicale veranderingen. Is er eigenlijk nog wel een toekomst voor de pers als waakhond van de democratie?”

ruimtelijke ordening
Europa’s gemankeerd laboratorium
door Steven van Schuppen

“In de slipstream van alle hedendaagse euroscepsis is het bon ton om neer te kijken op het zuidelijk deel van de Lage Landen. Maar als proeftuin zou België gezien haar strategische positie op ons werelddeel juist met welwillende belangstelling gevolgd moeten worden. Om te beginnen door de banden met de directe buren aan te halen om zo een Europa van onderop eindelijk een serieuze kans te geven. Kan de nood tot samenwerking van en in België ons iets leren over de toekomst van Europa? Steven van Schuppen denkt van wel: een advies aan Brussel.”

de bibliotheek
Hoe een bibliotheek wordt geboren
door Kristof Smeyers

“Om een bibliotheek te stichten zijn vier dingen onontbeerlijk, wist Thomas Bodley, de oervader van Oxfords universiteitsbibliotheek: kennis, geld, vrienden en vrije tijd. Zijn tijdgenoot, de Leidse Johannes Thysius (1622-1653) werd amper 31, maar kon bij de opbouw van zijn eigen roemruchte bibliotheek niettemin ruimschoots in alle vier voorzien.”

biografie
De man Montaigne
door Rob Hartmans

filosofie
Het ware geluk
door Lukas M. Verburgt

signalementen
door de redactie