2018#4 (27 augustus 2018)

← naar 2018#3

naar 2018#5 →

ISBN 9789492476166: De Nacht van de Europese Literatuur 2018
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)


Willem Wolters Het paradoxale populisme van president Duterte 
David Hollanders Geleende tijd: in gesprek met Martijn Konings 
Bart van den Bosch Crisis en ongelijkheid in het Nederlands onderwijs 
Harriet Bergman Jezelf blootgeven: schrijven over seks
Joost de Vries Een glanzende mislukking: Mailer, the sixties &c.
Door Fiep van Bodegom Positive Obsession: het werk van Octavia E. Butler
Bart van Heerikhuizen Wanderlust
Dirk Leyman Een pleisterplaats voor de ‘armchair traveller’

Jaap Goudsmit De mens kreeg op een dag de geest en …
Marjolijn Voogel ‘The colored bathroom is a mile away…!’: Fassins morele economie &c.
Luc Herman Ieder zijn verhaal: ontwikkelingen in de narratologie
Piet Gerbrandy Mohammed in het Latijn
Jesse van Amelsvoort Uitgeverij Chaos en de weerklank van Virginia Woolf
Arnoud Stavenuiter De staat van de stad
Maite Karssenberg Patti Smiths ‘education in counterculture’
Rob Hartmans & Geerten Waling Buelens’ De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis

Met, extra in dit nummer, dertien bijdragen in het kader van ‘De Nacht van de Europese Literatuur 2018’, door
Guido Snel | Mustafa Kör | Svealana Kutschke | Çiler İlhan | Jan Carson | Jaroslav Rudiš | Dana Grigorcea |
Robert G. Elekes | Marius Burokas | Elmar Kuiper | Kostas Gouliamos | Giorgio Montefoschi | Marije Langelaar


 

P O L I T I E K  &  M A A T S C H A P P I J

DE FILIPIJNEN
Het paradoxale populisme van president Duterte 
– lees het als abonnee
door Willem Wolters

De Filipijnse president Rodrigo Duterte kondigde bij zijn aantreden in 2016 aan het land te gaan ‘zuiveren’. Het meest bekende en gruwelijke gevolg is de grootschalige moord op duizenden drugsverslaafden, maar ook daarbuiten volgt Dutertes bewind de inmiddels welbekende route van populist naar autoritair leider. Hoewel vrijwel alle Filipijnse journalisten en academici hem beschouwen als een dictator-in-de-dop heerst er grote verdeeldheid over Dutertes presidentschap. Vier boeken van Filipijnse auteurs, voor- en tegenstanders, werpen licht op de aanhoudende populariteit van zijn hardhandige beleid.

– Francisco J. Lara, Jr., and Steven Schoofs (red.). Out of the Shadows: Violent Conflict and the Real Economy of Mindanao (Ateneo de Manila University Press 2016), 367 blz.
– Stella Estremera, ALAB: The Awakening of Filipino Nationalism (T’Boli Publishing & Distribution 2017), 313 blz.
– Rigoberto D. Tiglao, Colossal Deception: How Foreigners Control Our Telecoms Sector: A Case Study of Corruption, Cronyism and Regulatory Capture in the Philippines (The Manila Times Publishing Corporation 2016), 171 blz.
– Nicole Curato (red.), A Duterte Reader: Critical Essays on Rodrigo Duterte’s Early Presidency (Ateneo de Manila University Press 2017), 337 blz.
– Richard Javad Heydarian, The Rise of Duterte: A Populist Revolt Against Elite Democracy (Palgrave Macmillan 2018), 133 blz.

NEOLIBERALISME
Geleende tijd: in gesprek met Martijn Konings – lees het gratis
door David Hollanders

Speculeren over de toekomst werd lang gerekend tot het domein van idealisten en naïevelingen, losgezongen van een vaak harde sociale, economische en culturele realiteit. De financiële en economische crisis van 2007 maakte pijnlijk duidelijk hoe reëel de speculaties van banken en regeringen eigenlijk waren, en hoe verweven tijd, speculatie en toekomstdenken zijn met het kapitalisme. Martijn Konings (1975), universitair hoofddocent aan de Universiteit van Sydney, beschouwt tijd dan ook als een elementair onderdeel in het functioneren van het kapitalisme. David Hollanders voelt hem aan de tand, naar aanleiding van zijn nieuwe boek Capital and Time.

– Martijn Konings, Capital and Time: For a New Critique of Neoliberal Reason (Stanford University Press, 2018), 184 pp.

ONDERWIJSPOLITIEK
Crisis en ongelijkheid in het Nederlands onderwijs – lees het als abonnee
door Bart van den Bosch

Het is een onderhand klassiek Nederlands hoofdpijndossier: onderwijspolitiek. Wetenschapsfilosoof en theoretisch historicus Bart van den Bosch is werkzaam in het onderwijs en bespreekt tegen de achtergrond van zijn eigen ervaringen met onderwijsontwikkeling twee belangrijke nieuwe boeken over het onderwerp – Piet de Rooys Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland en Kees Vuyks Oude en nieuwe ongelijkheid. Over het failliet van het verheffingsideaal. De hamvraag: moet ons onderwijs vooral gelijke kansen en brede ontwikkeling nastreven, of moet het excellentie en specialisering bevorderen? En, is er een begaanbare middenweg? Van den Bosch concludeert dat we ons om te beginnen zouden moeten inzetten voor een herwaardering van de stabiliteit van middelmatig getalenteerdheid.

– Piet de Rooy, Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland (Wereldbibliotheek 2018), 352 blz.
– Kees Vuyk, Oude en nieuwe ongelijkheid. Over het failliet van het verheffingsideaal (Klement 2017), 288 blz.

SEKSUALITEIT
Jezelf blootgeven: schrijven over seks – lees het gratis
door Harriet Bergman

Het is moeilijk om open te vertellen over seks. Praten over de geluiden die je buren maken of een rare Tinderdate – dat gaat nog wel. Maar zodra het persoonlijk wordt, wordt het lastiger. Harriet Bergman neemt vier recente publicaties over seksualiteit onder de loep. Ze onderzoekt hoe deze boeken het onderwerp bespreekbaar maken, maar ook of enkel praten over seks wel genoeg is.

– Anaïs van Ertevelde & Heleen Debruyne, Vuile lakens. Een hedendaagse visie op seksualiteit (De Bezige Bij 2017), 224 blz.
– Emily Witt, Future Sex: liefde in tijden van digitalisering (Amsterdam University Press 2017), 215 blz.
– Daan Borrel, Soms is liefde dit. Een brief over lichaam, seks en verlangen (De Bezige Bij 2018), 208 blz.
– Emily Nagoski, 
Kom als jezelf. De opzienbarende nieuwe wetenschap die je seksleven zal veranderen (vert. Marjet Schumacher) (Lev. 2018), 400 blz.


K U N S T  &  L I T E R A T U U R

ESSAYISTIEK
Een glanzende mislukking. Mailer, de sixties en de strijd om de ziel van Amerika – lees het gratis
door Joost de Vries

Norman Mailer was zonder twijfel een van de meest productieve en invloedrijke Amerikaanse schrijvers van de jaren ’50, ’60 en ’70. Van die reputatie lijkt weinig meer over. Hoewel, in de gerenommeerde Library of America-serie verschenen dit jaar bij het vijftigjarig jubileum van 1968 juist van Mailer twee kloeke bundelingen: zijn essays en romans van de jaren zestig. De Groene-redacteur Joost de Vries duikt erin en speurt naar de reden van zijn impact én de kiem van zijn ondergang. Wat blijkt: ze komen uit dezelfde bron: zijn reactionisme.

– Norman Mailer, Four Books of the 1960s (Library of America 2018), 926 blz.
– Idem, Collected Essays of the 1960s (Library of America 2018), 513 blz.

LITERATUUR
Positive Obsession: het werk van Octavia E. Butler – lees het als abonnee
door Fiep van Bodegom

De boeken van de Afro-Amerikaanse sciencefictionschrijfster Octavia E. Butler (1946-2006) gaan over macht. Fiep van Bodegom duidt Butlers ambities en de politieke waarde van haar oeuvre: ‘Kindred is exemplarisch voor het beste werk van Butler: het boek combineert een element uit het scifigenre, tijdreizen, met een klassiek slave narrative, wat een spannend verhaal oplevert dat vragen oproept over de doorwerking van de geschiedenis – en dat alles zonder ook maar een zweem van simplistisch moralisme of didactiek.’

– Octavia Butler, Patternmaster (Little, Brown & Company 1978 (1976)), 196 blz.
– Octavia Butler, Mind of My Mind (Little, Brown & Company 1994 (1977)), 224 blz.
– Octavia Butler, Survivor (Little, Brown & Company 1981 (1978)), 188 blz.
– Octavia Butler, Kindred (Headline Publishing Group 2018 (1979)), 320 blz.
– Octavia Butler, Wild Seed (Time Warner Trade Publishing 2001 (1980)), 320 blz.
– Octavia Butler, Clay’s Ark (Little, Brown & Company 1996 (1984)), 224 blz.
– Octavia Butler, Dawn (Little, Brown & Company 1997 (1987)), 256 blz.
– Octavia Butler, Adulthood Rites (Little, Brown & Company 1997 (1988)), 304 blz.
– Octavia Butler, Imago (Little, Brown & Company 1997 (1989)), 224.
– Octavia Butler, Parable of the Sower (Little, Brown & Company 2000 (1993)), 345 blz.
– Octavia Butler, Bloodchild and Other Stories (Little, Brown & Company 2005 (1995)), 352 blz.
– Octavia Butler, Parable of the Talents (Little, Brown & Company 2000 (1998)), 464 blz.
– Octavia Butler, Fledgling (Time Warner Trade Publishing 2007 (2005)), 310 blz.
– Gerry Canavan, Octavia E. Butler (Modern Masters of Science Fiction) (University of Illinois Press 2016), 248 blz.

BEELDENDE KUNST
Wanderlust – lees het als abonnee
door Bart van Heerikhuizen

‘Wanderlust’ is een Duits woord, dat ook wordt gebruikt door Engelsen en Amerikanen. In de Nederlandse taal is het woord niet overgenomen, en het behoort tot de schwere Wörter, want het wordt gemakkelijk verkeerd begrepen. Het gaat niet om het intense verlangen om te wandelen (spazieren), maar om de aandrang tot zwerven, reizen en trekken, waarvoor dan wel de beperking geldt dat het beslist te voet moet gebeuren. Bart van Heerikhuizen voert ons langs een Berlijnse tentoonstelling en een keur aan boeken en geschiedenissen om de aantrekkingskracht van het zwerven al gaande te onderzoeken.

– Rebecca Solnit, Wanderlust: A History of Walking (Penguin 2001; Granta Books 2014), 336 blz.
– Birgit Verwiebe & Gabriel Montua, Wanderlust: Von Caspar David Friedrich bis Auguste Renoir (Hirmer / Alte Nationalgalerie 2018), 288 blz.

REISBOEK
Een pleisterplaats voor de ‘armchair traveller’ – lees het als abonnee
door Dirk Leyman

De Stedenreeks van Uitgeverij Bas Lubberhuizen is al meer dan vijfentwintig jaar een unicum in het Nederlandse taalgebied én ver daarbuiten. Sinds 1993 legt ze bekende en minder bekende Europese steden – van Odessa en Triëst tot Nice, Istanbul en Riga – onder een literair vergrootglas, met portretten en essays in het spoor van beroemde én vergeten schrijvers. De teller staat nu op negentien delen. Dirk Leyman onderzoekt het geheim van deze snoepdoos voor de armchair traveller. 

– Jan Paul Hinrichs, Trefpunt Riga (Uitgeverij Bas Lubberhuizen 2017), 160 blz.
– Hein Aalders & Hans van der Klis (reds.), Illes Balears (Uitgeverij Bas Lubberhuizen 2017), 240 blz.

 

D E  W E T E N S C H A P  &  W I J

PSYCHOLOGIE
De mens kreeg op een dag de geest en … – lees het gratis
door Jaap Goudsmit

Professor natuurlijk beloop en pathogenese van neurodegeneratieve ziekten Jaap Goudmit bespreekt in zijn essay vijf recente boeken over de relatie tussen de wereld van de geest en die van het tastbare – en tussen de verschillende soorten kennis, waarheidsvinding en wetenschap die zij hebben voortgebracht. Hij gaat van Freud via Rorschach naar moderne denkers over de geest, cultuur en soorten waarheden. Zijn conclusie: de ‘feitenvrijheid’ die onze samenlevingen steeds meer parten speelt, is mede veroorzaakt door het prioriteren van een ‘objectieve’ of ‘harde’ wetenschap die de geesteswereld niet serieus neemt. Goudsmit pleit voor een nieuwe theorie van de rede en, daarvan afgeleid, een nieuwe theorie van de redelijkheid.

– David Gelernter, The Tides of Mind: Uncovering the Spectrum of Consciousness (WW Norton & Co. 2017), 320 blz.
– Kevin N. Laland, Darwin’s Unfinished Symphony: How Culture Made the Human Mind (Princeton University Press 2017), 464 blz.
– Eric Kandel, The Age of Insight: The Quest to Understand the Unconscious in Art, Mind and Brain from Vienna 1900 to the Present (Random House 2012), 656 blz.
– Damion Searls, The Inkblots: Hermann Rorschach, His Iconic Test, and the Power of Seeing (Simon & Schuster 2017), 416 blz.
– Hugo Mercier & Dan Sperber, The Enigma of Reason: A New Theory of Human Understanding (Harvard University Press 2017; Penguin 2018), 416 blz.

ANTROPOLOGIE
‘The colored bathroom is a mile away…!’. Fassins morele economie van het leven – lees het als abonnee
door Marjolijn Voogel

Het bestaan van ongelijkwaardige levens is naar zijn eigen zeggen de drijfveer van de Franse antropoloog Didier Fassin. In een compact en strak opgezet betoog beargumenteert Fassin in Punir wat straffen is, waarom men straft en wie men kiest te straffen. De methode die Fassin gebruikt om tot een kritische theorie van het straffen te komen, is een combinatie van etnografie en genealogie naar Foucault en Nietzsche. De eerste bracht met Discipline, toezicht en straf de ontstaansgeschiedenis van het straffen over een korter tijdsbestek in kaart; in De genealogie van de moraal keek Nietzsche naar de langere termijn. Met hun werk in de hand betoogt Fassin hoe gemeenschappen waarin de sociale orde werd hersteld door een schuld te vereffenen aan degenen die iets was aangedaan, zich ontwikkelden naar een samenleving waarin het lijden de norm werd als boetedoening voor een fout, en de cruciale rol van de kerk daarin. Fassin spreekt van een overgang van ‘een affectieve economie van schuld’ naar een ‘morele economie van vervolging’. Niet compensatie maar straf werd in de loop van de tijd de reactie op de overtreding van regels of wetten in de samenleving. Dat roept de vraag op naar de rechtvaardiging voor het straffen.

– Didier Fassin, Punir. Une passion contemporaine (Seuil 2017), 208 blz.; vertaald als: The Will to Punish (Oxford University Press 2018), 176 blz.
– Didier Fassin, La vie. Mode d’emploi critique (Seuil 2018), 192 blz.; vertaald als: Life: A Critical User’s Manual (Polity Press 2018), 150 blz.

LITERATUURWETENSCHAP
Ieder zijn verhaal. Ontwikkelingen in de narratologie – lees het als abonnee
door Luc Herman

Reclamebureaus, politieke partijen en zelfs ziekenhuizen: allemaal onderkennen ze tegenwoordig het belang van ‘een goed verhaal’, waarmee ze hun klanten, kiezers en cliënten kunnen bereiken en overtuigen. Deze ontwikkeling maakt dat de narratologie, de tak van wetenschap waarin onderzoek naar verhalen centraal staat, lang niet alleen meer met literatuur bezig is, maar ook met nieuwe inzichten komt op het gebied van, bijvoorbeeld, de letterlijk (geneeskundig) helende werking van verhalen. Luc Herman, hoogleraar Engelstalige literatuur, verhaaltheorie en verhaalanalyse aan de Universiteit Antwerpen, houdt twee hedendaagse, interdisciplinaire studies binnen de narratologie tegen het licht.

– Hanna Meretoja, The Ethics of Storytelling: Narrative Hermeneutics, History, and the Possible (Oxford University Press 2018), 368 blz.
– Rita Charon, Sayantani DasGupta, Nellie Hermann e.a., The Principles and Practice of Narrative Medicine (Oxford University Press 2017), 360 blz.

LATE OUDHEID
Mohammed in het Latijn lees het als abonnee
door Piet Gerbrandy

Dat de Middeleeuwen een duistere periode zouden zijn geweest is de afgelopen halve eeuw omstandig weerlegd, maar het lijkt weinig geholpen te hebben. Ook onder de meeste intellectuelen beklijft het beeld van culturele achterlijkheid, totalitair christendom, slecht Latijn en zinloos bloedvergieten. Eén blik op een hoogstandje uit de Middeleeuwse literatuur is genoeg om dat beeld opnieuw te logenstraffen en duidelijk te maken wat die tijd ons, en het Nederlandse gymnasiumonderwijs, te bieden heeft.

– Julian Yolles & Jessica Weiss (red. & vert.), Medieval Latin Lives of MuhammadDumbarton Oaks Medieval Library 51 (Harvard University Press 2018), 712 blz.

HERLEZEN
De weerklank van Virginia Woolf – lees het gratis
door Jesse van Amelsvoort

Dit jaar verscheen bij de pas opgerichte intersectioneel-feministische uitgeverij Chaos een nieuwe vertaling van dé feministische oertekst: Virginia Woolfs Een kamer voor jezelf. Gloria Wekker en Simon(e) van Saarloos verzorgden het voorwoord, waarin ze pleitten voor een kritische omgang met de tekst, omdat die uitgaat van een verouderd, wit-feministisch wereldbeeld. Jesse van Amelsvoort duidt de nieuwe vertaling en het kritische voorwoord als onderdeel van een revolte, een wereldveranderende daad, en gaat in het verlengde daarvan in op de waarde van Woolfs fictie voor de wereld van nu.

– Rosemarie Buikema, Revoltes in de cultuurkritiek (Amsterdam University Press 2017), 223 blz.
– Virginia Woolf, De uitreis (vert. Barbara de Lange) (Athenaeum–Polak & Van Gennep 2018), 479 blz.
– Virginia Woolf, Een kamer voor jezelf (vert. Monique van den Berg) (Chaos 2018), 221 blz.

 

T O E N  &  N U

WONINGBOUW
De staat van de stad – lees het als abonnee
door Arnoud Stavenuiter

Lang kende Nederland een sterk socialewoningbouwbeleid, waarmee iedereen een dak boven het hoofd en zo een ‘recht op stad’ gegarandeerd kon worden. Door bewust aangewakkerde gentrificering en de vermarkting van sociale huurwoningen dreigt het ideaal van een rechtvaardige stad vandaag verloren te gaan. Arnoud Stavenuiter laat zien dat de vraag naar het recht op stad urgenter is dan ooit.

– Schoemaker, Jacqueline, Het failliet van de Javastraat (Leesmagazijn 2017), 152 blz.
– Floor Milikowski, 
Van wie is de stad? (Atlas Contact 2018), 288 blz.
– Susanne Komossa, Hollands bouwblok en publiek domein: model, regel, ideaal (Vantilt 2010), 208 blz.

REPORTAGE
Patti Smiths ‘education in counterculture’ – lees het gratis
door Maite Karssenberg

Als de Amerikaanse counterculture van de jaren zestig en zeventig ter sprake komt is het moeilijk niet in oppervlakkige clichés van seks, drugs en rock-’n-roll te vervallen. Maar de bohemia van destijds was, in historicus Sean Wilentz’ woorden, ‘not all emotion and no ideas’. Integendeel, zoals we zien in het werk van Patti Smith: het is diepgeworteld in de geschiedenis, wordt gekenmerkt door een brede culturele interesse en spreekt van een levenshouding die niets aan actualiteit heeft ingeboet.

– Patti Smith, The New Jerusalem(tweetalige editie; vert. Onno Kosters) (Nexus Instituut 2018), 76 blz.
– Patti Smith, Devotion (Yale University Press 2017), 112 blz.
– Patti Smith, M Train (Bloomsbury 2016), 288 blz.
– Patti Smith, Just Kids (Bloomsbury 2010), 320 blz.

VERSIES
Buelens’ De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis – lees het als abonnee
door Rob Hartmans & Geerten Waling

Rob Hartmans en Geerten Waling schrijven elkaar naar aanleiding van Geert Buelens’ De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis. Wat is die zo vaak genoemde ‘erfenis van de jaren zestig’, en waarom wordt iedereen verwacht er stelling over in te nemen? Over puberaal geweld, schriele revoluties, oogkleppen, en de oorsprong van de huidige wereldorde.

– Geert Buelens. De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis (Ambo|Anthos 2018), 1.023 blz.

 

D E  N A C H T  V A N  D E  E U R O P E S E  L I T E R A T U U R  2 0 1 8

 

De bijdragen van Guido Snel, Mustafa Kör, Svealana Kutschke, Çiler İlhan, Jan Carson, Jaroslav Rudiš, Dana Grigorcea,
Robert G. Elekes, Marius Burokas, Elmar Kuiper, Kostas Gouliamos, Giorgio Montefoschi & Marije Langelaar leest u in onze papieren uitgave (bestel hier of word abonnee) of digitaal als abonnee.

 


← naar 2018#3

naar 2018#5 →