Oorlog, verrijking, vrijspraak?

De Duitse fysicus en Nobelprijswinnaar Werner Heisenberg en Nederlands beroemdste en beruchtste kerngeleerde Jaap Kistemaker werden ervan verdacht aan Hitlers atoombom te hebben gewerkt. Hun Nederlandse collega Sam Goudsmit werd door de Amerikanen op onderzoek uitgestuurd. Hij constateerde al voor het einde van de oorlog dat er van een Duitse atoombom geen sprake was. Toch bleven de beschuldigingen Heisenberg en Kistemaker hun hele leven achtervolgen. Ook in twee recente biografieën komen de affaires Heisenberg en Kistemaker weer aan de orde, maar wordt hun nu ook recht gedaan? Door Frans W. Saris.


Lees verder

Zachte empirie: Miriam Rasch’ literaire kritiek van het internet

Het is een lastige toer, een essaybundel schrijven over leven en schrijven in het digitale tijdperk, die samensmelting van het fysieke, het geestelijke en het virtuele. En dan bovendien een bundel die daar niet alarmistisch of pessimistisch over is, maar er vooral literair-kritisch de mogelijkheden van verkent. Wat levert dat op? Door Thijs Lijster.


Lees verder

Voor Sokrates: vroege denkers uit de Griekse wereld

Harvard University Press deed het afgelopen jaar de resultaten van een vermetel project het licht zien: een negendelige kritische teksteditie, met nieuwe vertaling, van de zogenaamde ‘presocratici’ in de befaamde Loeb Classical Library. Drie classici met een bovengemiddelde interesse in de essayistiek gingen ermee aan de haal, ingeleid en bezorgd door Piet Gerbrandy.
Door Piet Gerbrandy, Alex Philippa Kyrke Otto en Christiaan Caspers.


Lees verder

Aspecten van Ter Braak

Als Menno ter Braak in september 1939 voor het eerst in zijn leven een dagboek begint bij te houden, verliest hij de strakke compositie en de gecondenseerde stijl die zijn artikelen en essays kenmerken. Het is de maand van de oorlogsverklaring van Engeland, de Duitsers vallen Polen binnen, de Fransen doen iets in de Elzas maar niemand weet wat, vliegtuigen vliegen over – of en wanneer Nederland zal worden binnengevallen is onzeker. Ter Braak is duidelijk in de war en schrijft: ‘Het denken aan mijn roman, dat me de laatste maanden voortdurend bezig hield, is sedert het uitbreken van de oorlog geheel verdwenen. Men kan zich niet bezighou- den met fictieve guren, zolang deze oorlogstoestand ons behoort te trainen in het opgeven van ficties.’ Door Alexander Nieuwenhuis.


Lees verder

Wat is een klimaatroman?

Het klimaatprobleem is nauwelijks een thema in de hedendaagse literatuur. Is dat ondanks de actualiteit en onvoorstelbare omvang ervan, of is deze afwezigheid daar juist aan te wijten? Wat bindt en onderscheidt de schaarse voorbeelden van klimaatfictie en -poëzie? Door Fiep van Bodegom.

Iedereen weet ondertussen dat roken verslavend is en slecht voor de gezondheid. Net zoals de meeste mensen weten dat fossiele brandstof eindig is en de verbranding ervan schadelijk voor de leefomgeving van de mens. Desondanks roken mensen nog steeds, soms totdat ze zelf of een geliefde de diagnose krijgen van een fatale ziekte die aan het roken is gerelateerd. Dan stoppen ze of besluiten ze dat het te laat is. Blijkbaar is weten dat iets slecht is niet genoeg om er ook mee te stoppen. Er zijn gradaties van weten. Weten wat de gevolgen kunnen zijn van een handeling en ze voelen bijvoorbeeld. Weten dat de zeespiegel stijgt of ervaren hoe het is om je woonplaats te moeten ontvluchten vanwege het water.


Lees verder

De onmogelijke economie van de euro

Dat de invoering van de euro een politiek project was, en economisch gezien geen hout sneed, hoor je steeds meer economen zeggen, al dan niet met de ‘kennis van nu’. Maar dat er überhaupt geen eenduidige economische analyse mogelijk is die harde, objectieve uitspraken over het wel of niet delen van een munt rechtvaardigt, hoor je zelden. Toch ontkom je niet aan die conclusie als je de theorie over muntunies erop naslaat.Door Paul Teule.


Lees verder

Blauw bloed, zwart gedachtegoed – De verloren eer van freule Van Boetzelaer

Na meer dan zeventig jaar woedt de Tweede Wereldoorlog nog altijd voort als strijd om het duidingsgezag. ‘We wage the war we are’ dichtte W.H. Auden al over ons (on)vermogen eerlijk op onze geschiedenis te reflecteren. Maarten van Voorst tot Voorst ziet dat onvermogen tot nieuwe hoogten stijgen met de dit jaar warm onthaalde oorlogsfamiliekroniek van freule Van Boetzelaer. Door Maarten van Voorst tot Voorst.


Lees verder