dNBg leest: Beelden zonder weerga

Met de komst van elektronenmicroscopen kregen wetenschappers toegang tot werelden van nóg kleinere schaal: werelden waar virussen en moleculen te zien waren, en waarvoor ‘gewone’ lichtmicroscopen niet meer voldeden. In Beelden zonder weerga lezen we het verhaal van de elektronenmicroscoop, vanaf zijn eerste ontwerpers in de jaren twintig en dertig, tot aan chemicus Ben Feringa, die in 2016 de Nobelprijs in ontvangst nam voor zijn onderzoek naar moleculaire nanomachines. Door Cosette Molijn


Lees verder

De zure room van de herinnering: de biografie tussen wetenschap en literatuur

Toen de biografie over Jan Wolkers uitkwam – die als proefschrift pas door een tweede promotiecommissie werd toegelaten – barstte de discussie weer los: moet een biografie over een kunstenaar zijn werk in context plaatsen, of doet meer aandacht voor de ontwikkeling van een eigen oeuvre en poëtica het werk meer recht? Willem Otterspeer pleit aan de hand van twee ongebruikelijke maar briljante biografieën over Vladimir Nabokov en Robert Lowell voor dat laatste, en deelt terloops nog een aantal rake klappen uit aan het wetenschappelijk-biografische discours. Door Willem Otterspeer


Lees verder

Presocraten

Wat onderscheidt de filosofie precies van de andere velden van het menselijk kennen? De antwoorden daarop zijn zo veelvormig als de filosofie zelf, die dan ook niet ophoudt zich op haar eigen geschiedenis te betrekken. Sjoerd van Hoorn wil de vraag een ondubbelzinnig antwoord geven, maar om die tegenspraak te verenigen moet hij ver terug in de geschiedenis van het denken, naar de ongewisse tijd vóór Socrates. Door Sjoerd van Hoorn


Lees verder

Osse pillenfabriek gestript

Op de dag dat De zaak Organon verscheen, twitterde Micha de Winter dat we de verkoop van Organon onder leiding van bestuursvoorzitter Hans Wijers als een ernstig economisch en sociaal delict zouden moeten beschouwen. De betrokkenheid van de hoogleraar pedagogiek bij de geschiedenis van Organon is goed te verklaren. Zijn vader, Max de Winter, werkte er in de jaren vijftig als chemicus en was nauw betrokken bij de ontwikkeling van de anticonceptiepil Lyndion. Die kwam in 1962 op de markt en werd al snel wereldwijd de meest gebruikte anticonceptiepil. Naast het later ontwikkelde anticonceptiemiddel Marvelon was dit middel een van Organons meest succesvolle producten. Door Marjolijn Voogel


Lees verder

Europa’s droom

Europa heeft een droom die haar nooit lijkt te verlaten, zelfs niet wanneer hij omslaat in een nachtmerrie. Die droom heet de oudheid. In elke fase van haar geschiedenis grijpt ze naar die oudheid terug en telkens weer zoekt zij voor haar eigen handelen een aanknopingspunt in dat verre verleden alsof ze zich daarmee te rechtvaardigen denkt, alsof het nodig is in die antieke spiegel te kijken om zichzelf bestaansrecht te geven. Door Wim Verbaal 


Lees verder

Wij, anachronismen

Ze dachten dat hij dood was, weggestopt in het verleden. Zo stond het immers in de geschiedenisboeken geschreven. Hij sneuvelde in 1807 tijdens de Slag bij Eylau en werd tezamen met duizenden andere slachtoffers van de bloedigste veldslag van de napoleontische oorlogen begraven op de vlakten van Oost-Pruisen. Kolonel Chabert leefde alleen nog voort als een naam van vroeger, als een historisch feit. Maar vanonder een dikke laag sneeuw en de tot ontbinding overgegane lichamen van zijn lotgenoten, lukt het Chabert zich een weg naar de oppervlakte te banen. Hij herrijst uit het massagraf en staat op uit de dood. Als een spookbeeld uit het verleden – smerig, stinkend en weerzinwekkend – keert hij terug naar zijn vaderland. Door Jilt Jorritsma


Lees verder

Open het gymnasium!

Hoe ‘klassiek’ moeten klassieke talen in de eenentwintigste eeuw blijven? Het antwoord op die vraag hangt samen met de sociaal-culturele problematiek van onze samenleving nu. Net als elders in Europa heeft ook Nederland steeds meer te kampen met spanningen die verband houden met de integratie in onze samenleving van burgers met een culturele achtergrond in Turkije, het Midden-Oosten of Noord-Afrika. Door David Rijser


Lees verder