De lessen van Robert B. Silvers en The New York Review

Eind april vertrok Merlijn Olnon, hoofdredacteur van de Nederlandse Boekengids (dNBg), met een reisbeurs van het Nederlands Letterenfonds voor een werkbezoek naar New York. Eenzelfde bezoek aan Londen staat gepland voor deze zomer, met eind dit jaar nog een tweede bezoek aan New York.


Lees verder

Op zoek naar een nieuw nationaal verhaal

Recentelijk verscheen in Frankrijk het boek Histoire mondiale de la France, een overzichtswerk onder leiding van mediëvist Patrick Boucheron. Een pavé, dus letterlijk een kassei, maar ook figuurlijk, want niets minder dan een steen in de vijver. Dit boek heeft namelijk alles te maken met de hedendaagse Franse worsteling met nationale identiteit.  Door Niek Pas.


Lees verder

Rouwen in het Antropoceen

Sommige begrippen dienen enorm goed als stok om mee te slaan. ‘Neoliberalisme’ is daar een mooi voorbeeld van. Gewoon ‘neoliberalisme’ roepen en klaar is Kees. Kaltgestellt. Het buzzword van dit moment, ‘Antropoceen’ heeft een vergelijkbaar effect. Al dient dit begrip niet zozeer als stok om anderen mee te slaan, als wel als zweep om mee aan zelfkastijding te doen. Met de introductie van dit nieuwe geologische tijdperk proberen we de vinger op de zere plek te leggen: de mens – de antropos – die een puinzooi maakt van onze planeet. Door Lisa Doeland.


Lees verder

De revolutie van Wilhelm Reich: een interview met James E. Strick

James Strick doceert wetenschapsgeschiedenis aan het Franklin & Marshall College in Pennsylvania in de Verenigde Staten. Daar ontmoette ik hem zo’n tien jaar geleden voor het eerst, toen ik min of meer bij toeval een introductievak volgde over Thomas Kuhn en zijn theorie over wetenschappelijke revoluties. Voor dit interview sprak ik Strick in de vroege ochtend (zijn ochtend) via Skype. Het was het begin van de voorjaarsvakantie en hij was snipverkouden. Stricks echtgenote was bezig op de achtergrond en onderbrak hem tijdens ons gesprek één keer kort om hem erop te wijzen dat hij in herhaling viel. Door Matei Iagher.

James Strick heeft uiteenlopende studies gepubliceerd over de geschiedenis van het denken over de oorsprong van het leven – van negentiende-eeuwse debatten over generatio spontanea tot aan huidige, door de NASA aangestuurde, astrobiologische experimenten. Zijn meest recente boek is een grondige beschouwing van Wilhelm Reichs biologische experimenten, uitgevoerd in Oslo tussen 1934 en 1939. Gebruikmakend van documenten uit de Reich-archieven, bestrijdt Strick in deze biografie de heersende aanname dat Reich een ongekwalificeerde kwakzalver zou zijn geweest, en zijn werk een schoolvoorbeeld van pseudowetenschap. Het boek karakteriseert Reich wel als een onorthodoxe wetenschapper (hij was van oorsprong psychoanalyticus) met een aantal bijzondere ideeën over de oorsprong van leven en het ontstaan van kanker. Strick, die zelf microbiologie studeerde, laat zien dat het werk van Reich is gegrond in ampel en zeer nauwkeurig uitgevoerd experimenteel onderzoek. Wilhelm Reich, Biologist is een historisch werk, maar Stricks achtergrond in de biologie stelt hem in staat om Reichs experimenten te beoordelen op hun wetenschappelijke validiteit. Het boek staat uitgebreid stil bij Reichs ontdekking van de zogenaamde ‘bionen’ – microscopische deeltjes waarvan hij vermoedde dat ze de schakel vormden tussen leven en onbezielde materie. Daarnaast luidde Reichs hypothese dat bionen ook een rol spelen bij de ontwikkeling van kanker. Als er van de ontdekkingen van Reich ook maar een gedeelte waar zou blijken te zijn, dan zou zijn onderzoek ongetwijfeld alsnog een revolutionaire omwenteling in de huidige biologie veroorzaken.


Essay uit dBNg 2017#3


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder

Beelden van Egypte: fotografie en Oriëntalisme in Huis Marseille

In Huis Marseille is er tot 4 juni aanstaande een bijzondere tentoonstelling te zien over negentiende-eeuwse fotografie in Egypte. Diederik Burgersdijk bezocht deze tentoonstelling en modereerde het SPUI25– programma ‘Egyptomanie. Reizigers en fotografen 1850-1900’. Zo zag hij hoe Egypte een rijke bron is voor observanten van alle tijden, van antieke toeristen tot fotografen van vroeger en vandaag. Door Diederik Burgersdijk.

In een tentoonstellingszaal van Huis Marseille ligt het lang vergeten ‘Reisindrukken in het Oosten’ van de Rotterdamse dominee Louis Heldring (1846-1909), een oudoom van de journalist Jérôme Louis Heldring (1917-2013). De pagina’s, waarop een reisverslag naar de Levant via Griekenland en Egypte, zijn in bruin stofomslag gebonden. De kaft is gesierd met gouden letters en een tekening van ‘Rachels graf’, een lieu de mémoire in Palestina. De reisbeschrijving, uit het laatste decennium van de negentiende eeuw, is verluchtigd met kaarten en aquarellen van de Duitse kunstenaar R.J. Hartmann, die enkele van de bezochte plaatsen verbeelden. Het tentoongestelde exemplaar bevat een bijzonderheid. In de katernen meegebonden zijn foto’s van de hand van de reizende dominee zelf, met handgeschreven onderschriften. Er bestaan drie van die exemplaren: voor elk van de kinderen van de auteur een.


Essay uit dBNg 2017#3

In Egypte / Reizigers en fotografen, 1850–1900, Huis Marseille, Amsterdam, 11 maart 2017 – 4 juni 2017. Conservator: Saskia Asser


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder

16 juni: Bloomsday!

Op 16 juni is het weer zover: Bloomsday. Bloomsday is de dag die wordt beleefd door Leopold Bloom, de held van Ulysses, de befaamde roman van James Joyce die zich afspeelt binnen een etmaal – op 16 juni 1904. Doordat hij wordt gadeslagen en vooral door wat hij denkt, mompelt, zegt en schrijft komen we als lezers te weten wat Bloom bezighield tijdens zijn miniatuur-odyssee, die bestaat uit omzwervingen door Dublin. Joyce besteedde daar een kwart miljoen woorden aan, niet bepaald het format van een bestseller, maar de bespiegelingen van Bloom werden op zo’n oorspronkelijke, vrolijke en scherpzinnige manier gepresenteerd dat het boek uitgroeide tot een monument. Door Luuc Kooijmans.

In Dublin wordt de dag jaarlijks gevierd en er is geen evenement dat niet is voorzien van een woordspeling op zijn naam. Dat is in stijl natuurlijk (zijn tweede beroemde boek, Finnegans Wake, is een grote woordspeling), maar over het enthousiasme voor de viering in Dublin zou de schrijver misschien wel wat schamper hebben moeten lachen. Het duurde jaren voor hij er een boek uitgegeven kreeg. Ulysses werd uitgebracht in Parijs, want in Dublin vond men het boek schokkend immoreel. Verstikkend conventioneel vond Joyce er de atmosfeer, dodelijk voor de kunstenaarsziel. Voor hij 23 was had hij de stad verlaten en hij keerde er nooit meer terug.


Essay uit dBNg 2017#3 


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *


Lees verder

Een verdediging van het kleine leven

Boeken over het leven van een kunstenaar of anderszins bekend persoon zijn erg in trek: ze zouden een inkijkje geven in ‘het echte leven’. Vaak zijn uitgegeven dagboeken echter aaneenschakelingen van escapades, en gaan ze minder over het leven dan over het escapisme van de persoon in kwestie. Lodewijk Verduin bespreekt drie recente, weinig sensationele maar daarom juist levensechte (auto)biografieën. Door Lodewijk Verduin.

Literatuur over kunstenaarslevens heeft een mysterieus allure. Egodocumenten en autobiografieën worden anders en steevast gretiger gelezen dan romans en dichtbundels. Het is alsof ze een uniek geheim bevatten, ons meer kunnen vertellen over kunst en leven dan de kunst zelf. Niet voor niets vormen literaire egodocumenten een uiterst populair genre op zich, dat uitnodigt tot een voyeurisme dat in dienst staat van het achterhalen van dit geheim. Wat zoeken mensen in de levens van kunstenaars dat ze in hun werk kennelijk niet vinden?


Essay uit dBNg 2017#3


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder