Tagarchief: Hollande

Op zoek naar een nieuw nationaal verhaal

Recentelijk verscheen in Frankrijk het boek Histoire mondiale de la France, een overzichtswerk onder leiding van mediëvist Patrick Boucheron. Een pavé, dus letterlijk een kassei, maar ook figuurlijk, want niets minder dan een steen in de vijver. Dit boek heeft namelijk alles te maken met de hedendaagse Franse worsteling met nationale identiteit.  Door Niek Pas.

In de diverse debatten in aanloop naar en tijdens de Franse presidentsverkiezingen, najaar 2016 – voorjaar 2017, was dit een van de brandende kwesties. Op de achtergrond sluimeren spanningen tussen het klassieke republikeinse en etatistische ideaal van die ‘Ene en Ondeelbare’ Republiek versus de praktijk van een maatschappij die – net zoals in vele andere landen – volop verkleurt en diversifieert. Staat en samenleving zoeken naar manieren zich te verhouden tot zowel ‘mondialisme’ als ‘multiculturalisme’. Het angstbeeld is een (verder) verdeeld Frankrijk, ten prooi aan communautarisme, waarbij diverse bevolkingsgroepen niet met elkaar, maar naast elkaar leven.

In de discussies tussen de diverse présidentiables ging het onder meer over het Verhaal dat van Frankrijk, van de Franse geschiedenis, onderwezen dient te worden op school. In hoeverre is dit nog een klassieke roman national dat ooit begon met ‘Nos ancêtres les Gaulois’, dus ‘Onze voorouders, de Galliërs’? Dat uit marmer gehouwen beeld van de Franse geschiedenis, dateert uit de negentiende eeuw. Tijdens de Derde Republiek kwam natievorming pas echt op gang door onder meer de uitleg van spoorlijnen en de instelling van leer- en dienstplicht. In het laatste kwart van die eeuw veranderden de boeren in Fransen, zoals de beroemde these van Eugen Weber (Peasants into Frenchmen, 1976) luidt. Dat aloude natiestaatverhaal is zowel lineair, heroïsch als verbindend, aan de hand van roemrijke veldslagen en grote mannen (en een enkele vrouw, zoals Jeanne d’Arc). En dit récit mondt vanzelfsprekend uit in de Republiek en de waarden waarvoor deze sinds 1789 staat: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Een klassieke geschiedenis- en identiteitsopvatting, die vandaag de dag belegen overkomt en, vanuit links perspectief, als conservatief en zelfs reactionair wordt beschouwd.


Essay uit dBNg 2017#3

  

  


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder Op zoek naar een nieuw nationaal verhaal