Harde poëzie

Geen dichter, criticus of schoolmeester die nooit geprobeerd heeft het verschijnsel poëzie te definiëren. Intuïtief denkt iedereen wel zo’n beetje te weten wat poëzie is en hoe je een gedicht herkent, maar zodra je die intuïtie begint te formuleren blijkt geen enkele omschrijving subtiel en omvattend genoeg om de kern van het poëtische te raken. Misschien komt dat doordat poëzie een verzamelnaam is voor een veelheid aan tekstuele fenomenen die, zoals Wittgenstein het zou zeggen, hoogstens familie van elkaar zijn, zodat niet alle gedichten dezelfde trekken gemeen hebben. Een epos is iets anders dan een lierzang, een prozagedicht is geen limerick, Sappho en Cornelis Bastiaan Vaandrager waren duidelijk niet met hetzelfde bezig. Door Piet Gerbrandy


Lees verder

De smalle grens tussen universeel en generiek. Het oeuvre van Nobelprijswinnaar Kazuo Ishiguro

Waar schrijvers met een biculturele achtergrond de laatste jaren in hun werk steeds vaker op zoek gaan naar hun wortels, daar beweegt het oeuvre van de nieuwste winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur, Kazuo Ishiguro, zich in omgekeerde richting: zijn romans raken in toenemende mate uit deze wereld ontworteld. Fiep van Bodegom vraagt zich af of zijn werk van die ontwikkeling universeler wordt of juist steeds meer ‘generiek westers’ en daarmee steeds minder universeel. Door Fiep van Bodegom


Lees verder

Literatuur voor economen (en vice versa?)

De gedragseconoom Richard Thaler kreeg onlangs nog de Nobelprijs voor de economie omdat hij ‘menselijke’, oftewel irrationele elementen heeft weten te incorporeren in modellen. Daarmee is het theoretische, op rationele modellen gebaseerde kader nog steeds intact: we handelen misschien wel irrationeel, maar wel op systematische en voorspelbare wijze. En incentives (‘prikkels’) sturen nog steeds ons gedrag, al spreekt men nu van nudges (‘duwtjes’). Maar wat Gary Saul Morson en Morton Schapiro laten zien – via literaire werken die ons dit laten invoelen – is juist hoe volkomen onvoorspelbaar mensen zich gedragen; hoe ze breken uit de patronen waar we ze in persen. Door Paul Teule


Lees verder

De rivier, de hond en de winnaar

Op 9 november wordt de ECI Literatuurprijs uitgereikt aan een van de zes auteurs die met recent werk op de shortlist staan. Maartje Amelink bespreekt hier alle zes de titels, haar persoonlijke top drie wat uitgebreider, inclusief de wat haar betreft beoogde winnaar. Door Maartje Amelink.


Lees verder

De piramide en de boom: het uitgeefconcern en de literaire uitgeverij

Uitgeverijen lijken geobsedeerd door wat de toekomst voor ze in petto heeft. Iedere nieuwe technologische ontwikkeling brengt de sector opnieuw in verwarring, terwijl de uitgeverij aan haar reeds vijfhonderd jaar durende geschiedenis toch het nodige zelfvertrouwen zou kunnen ontlenen. Wat schort er aan het zelfbeeld van de uitgeverij? Door Maarten Asscher.


Lees verder

Wat is een klimaatroman?

Het klimaatprobleem is nauwelijks een thema in de hedendaagse literatuur. Is dat ondanks de actualiteit en onvoorstelbare omvang ervan, of is deze afwezigheid daar juist aan te wijten? Wat bindt en onderscheidt de schaarse voorbeelden van klimaatfictie en -poëzie? Fiep van Bodegom ging op onderzoek uit. Door Fiep van Bodegom.


Lees verder

Een als emancipatie vermomde stap achteruit

Begin mei verscheen bij Atlas Contact de bloemlezing Queer, waarin 44 LHBT-hoogtepunten uit de naoorlogse literatuur van Nederland en Vlaanderen bijeengebracht worden. Bloemlezingen zijn bedoeld ter kennismaking, maar ook om de opgenomen teksten in een bepaald daglicht te stellen. In het geval van Queer is overduidelijk welk daglicht de samenstellers voor ogen hadden: alle teksten in de bloemlezing bevinden zich buiten het dominante gender- of seksualiteitsdiscours en kunnen dus gelezen worden als literatuur over queerness. Maar waarom moest er nu een bundeling komen van juist deze 44 teksten? Door Obe Alkema.


Lees verder