Bij, onder en na Trump: drie welingelichte Amerikanen over hun president

Trump is alomtegenwoordig. Zozeer zelfs dat onze voornaamste wetenschapshistoricus zich serieus tot het fenomeen meende te moeten verhouden. H. Floris Cohen zette zijn Trump-moeheid voor ons om in Trump-studie. Aan de hand van de drie recente tell-alls van Michael Wolff, David Frum en James Comey zoekt hij naar Trump-lessen, naar het geheim van ethisch leiderschap. Met de wetenschapsbeoefening en voormalig FBI-baas James Comey als gidsen. Door H. Floris Cohen


Lees verder

Opgesloten in een gevangenis zonder tralies: Gauchets nieuwe wereld

Wanneer de historicus en filosoof Marcel Gauchet een nieuw boek publiceert is dat in Frankrijk een événement, een gebeurtenis waarnaar uitgekeken wordt. Maar het bleef betrekkelijk stil toen Gauchet afgelopen jaar Le Nouveau Monde (2017) publiceerde, het vierde deel van zijn L’avènement de la démocratie. Kwam dat door het tumult van de presidentiële campagne, die op dat moment in volle gang was? Gezien Gauchets originele perspectief op de hedendaagse crisis van de democratie is dat een gemiste kans. Door Marijn Kruk

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Over de kiezer niets dan goeds: verleden en toekomst van ons politieke stelsel

‘Politieke partijen zijn net stervende olifanten, moeizaam zoekend naar de laatste rustplaats.’ Dat stelde staatsrechtgeleerde Jan Vis als kritiek op het versterken van politieke partijen. Volgens hem zou het beter zijn het parlement te revitaliseren. Het debat over het Nederlandse parlementaire stelsel is de afgelopen jaren alleen maar intensiever geworden. Verkeert onze democratie vandaag in crisis of is er iets anders aan de hand? Door Arnold de Groot


Lees verder

Het schrijven van de dag en het schrijven van de nacht

Een oordeel is snel geveld, helemaal over iemand die aan de verkeerde kant van de geschiedenis stond. Het reactionaire verleden van de als links bekendstaande schrijver en literatuurcriticus Maurice Blanchot doet nog altijd veel stof opwaaien. Arnold Heumakers zoekt de nuance op en laat zien hoe juist het literair extremisme van Blanchot een simpele veroordeling van zijn ultrarechtse jeugd in de weg staat. Door Arnold Heumakers.


Lees verder

Politieke taal

Na de verkiezingswinst van Donald Trump in november vorig jaar buitelden de commentatoren over elkaar om precies uit te leggen hoe het zover had kunnen komen. Opvallend aan in ieder geval een deel van die verklaringen was het gebrek aan zelfonderzoek: de winst van Trump, zo ging het, was niet zozeer te danken aan het beschimmelde wereldbeeld van Clinton (op elke mogelijke manier immers toch de ‘redelijkere keus’), maar aan de tactiek van de campagne. Politiek is een marktplaats en ideeën zijn marktwaar: wie die verliest, prijst zijn merk niet op de juiste manier aan. Door Thijs Kleinpaste.


Lees verder

De onmogelijke economie van de euro

Dat de invoering van de euro een politiek project was, en economisch gezien geen hout sneed, hoor je steeds meer economen zeggen, al dan niet met de ‘kennis van nu’. Maar dat er überhaupt geen eenduidige economische analyse mogelijk is die harde, objectieve uitspraken over het wel of niet delen van een munt rechtvaardigt, hoor je zelden. Toch ontkom je niet aan die conclusie als je de theorie over muntunies erop naslaat.Door Paul Teule.


Lees verder

De actualiteit van Charles Sanders Peirce

In de Verenigde Staten herleeft momenteel de belangstelling voor de pragmatische waarheidsfilosofie van Charles Sanders Peirce (1839-1914). Het zou al te kort door de bocht zijn om dat volledig aan het actuele publieke debat over post-truth te wijten, maar dit recente fenomeen maakt deze filosofie wel degelijk relevanter. Voor Peirce waren ‘waarheid’ en ‘rechtvaardigheid’ de twee belangrijkste richtingbepalende waarden (leading values) die in de wetenschap als in het leven tot uiting komen als respect voor feiten en eerlijkheid (fairness). Wat vertelt zijn denken ons over de wegen – meningen, feiten, redeneringen – waarlangs we tot waarheid (truth) proberen te komen en hoe het komt dat we daarin zo vaak tekortschieten. Door Kees Schuyt.

Het pragmatisme in het algemeen, en dat van Peirce in het bijzonder, mag nu extra actueel zijn, de heropleving dateert niet van vandaag en gisteren. Eigenlijk is die al bijna twee decennia aan de gang; in ieder geval sinds de hernieuwde bestudering van Peirce’s kennistheorie in onder andere Cheryl Misak’s Truth and the End of Inquiry (2004) en Christopher Hookway’s Truth, Rationality and Pragmatism (2000). Misak schreef al eerder over de vernieuwende toepassing van Peirce’s kennistheorie op problemen van democratische besluitvorming, deliberatie en consensus (Truth, Politics, Morality, 2000); Robert Westbrook vervolgde zijn werk met de invloedrijke studie Democratic Hope, Pragmatism and the Politics of Truth (2005). Een derde fase in de heropleving vond plaats in de logica, waar meer aandacht is gekomen voor abductief redeneren, dat wil zeggen redeneren van specifieke gevallen naar de meest eenvoudige en waarschijnlijke verklaring ervan, als erkende methode in de wetenschap, vooral gebruikt in zogenaamd kwalitatief sociaalwetenschappelijk onderzoek (I. Tavory & S. Timmermans, Abductive Analysis, Theorizing Qualitative Research, 2014).


Essay uit dBNg 2017#2


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder