Kunst tussen bewustzijn en ‘onbewustzijn’

Wanneer de natuurwetenschappen zich op het terrein van de geesteswetenschappen wagen, klinkt al gauw het verwijt dat zij ‘reductionistisch’ te werk gaan. In zijn nieuwe boek Ons creatieve brein verweert Dick Swaab zich tegen dit verwijt. Een neurobioloog die in de hersenen speurt naar de fysieke bron van onze schoonheidservaring, kan nog best zelf dingen mooi vinden. Of, als zijn object de liefde betreft, zelf verliefd worden. Arnold Heumakers twijfelt er geen moment aan, maar wijst er op dat argwanende geesteswetenschappers iets anders bedoelen als zij hun collega’s uit de bètawetenschappen van reductionisme betichten. Door Arnold Heumakers.

Wat geesteswetenschappers dwarszit, is een vorm van extreme eenzijdigheid: ingewikkelde fenomenen die worden teruggebracht tot een al te simpele kern, onder verwaarlozing van alle andere aspecten. Een goed voorbeeld hiervan zijn de darwinisten die zich sinds de jaren negentig van de vorige eeuw met literatuur en kunst bezighouden. Zij kunnen vanuit evolutionair perspectief uitstekend verklaren waarom mensen verhalen vertellen, muziek maken of tekeningen vervaardigen. Verhalen versterken de empathie die onze sociale aard vereist, en net als muziek stimuleren ze de onderlinge cohesie. Beeldende kunst creëert een virtuele werkelijkheid, die we met magie en ritueel beter aankunnen dan de ongrijpbare echte werkelijkheid.


Essay uit dBNg 2017#2

   

   


* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

Lees verder

Richard Dawkins’ cijferslot, door Frans W. Saris

lock-1292282-ed_davat-pixabayIn de veertig jaar sinds het verschijnen van The Selfish Gene, zijn debuut, publiceerde Richard Dawkins twaalf boeken. Vanwege zijn mooie metaforen, zoals het ‘cijferslot van de evolutietheorie’, en zijn expliciete provocaties, zoals de The God Delusion, krijgt hij de aandacht die hij verdient en ging nog geen van zijn boeken ‘out of print’. Maar op kritische vragen die zijn leerlingen en vrienden hem stellen blijft hij ook in zijn memoires het antwoord schuldig – en daarmee mist hij een uitgelezen kans op een heel nieuwe relevantie.

Essay uit dBNg 2016#6, door Frans W. Saris
Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement!


  • Richard Dawkins, The Selfish Gene, 40th anniversary edition (Oxford University Press 2016), 496 blz. (bestel)
  • Alan Grafen & Mark Ridley (eds.), Richard Dawkins: How a Scientist Changed the Way We Think (Oxford University Press 2006; 2007), 304 blz. (bestel)
  • Richard Dawkins, An Appetite for Wonder: The Making of a Scientist (Bantam Press 2013; 2014), 320 blz. (bestel)
  • Vertaald als: Verwondering, of hoe ik wetenschapper werd; memoires (Nieuw Amsterdam 2013; vert. Bart Voorzanger), 256 blz. (bestel)
  • Richard Dawkins, Brief Candle in the Dark: My Life in Science (Bantam Press 2015), 464 blz. (bestel)
  • Vertaald als: Een kaars in het donker. Mijn leven in de wetenschap (Nieuw Amsterdam 2015; vert. Bart Voorzanger), 448 blz. (bestel)

1 2 3 4 5 6


Lees verder