2017#2 (24 april 2017)

naar 2017#3 →

de Nederlandse Boekengids 2017#2ISBN 9789492476067
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)


PROTESTCULTUUR 
Russische hoop
door Raymond van den Boogaard

“Wie de Russische president Vladimir Poetin heeft leren vrezen, maakt zich grote zorgen over het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president: beiden zijn autocraten, achter wier verachting van burgerlijke vrijheden en democratie, een nietsontziend streven naar persoonlijke macht en gewin schuilgaat. Vrijheidslievende Rusland-deskundigen roepen op tot actief verzet en burgerzin, voor het te laat is in de Verenigde Staten en daar – net als in Rusland – de Amerikaanse civil society op de knieën wordt gedwongen met leugens in de media en een meeslepend beroep op archaïsche, xenofobe en militaristische sentimenten. Ruslandkunde wordt fuck-Trumpologie.”

– Nadja Tolokonnikova, Zo begin je een revolutie (Atlas Contact 2017), 240 blz. – Timothy Snyder, Over tirannie (Ambo|Anthos 2017), 214 blz.
– Timothy Snyder, On Tyranny (Vintage 2017), 128 blz.
– Michel Eltchaninoff, Dans la tête de Vladimir Poutine (Actes Sud 2015), 176 blz.
– Nadja Tolokonnikova & Slavoj Žižek, Comradely Greetings: The Prison Letters of Nadya and Slavoj (Verso Books 2014), 112 blz.

LETTERKUNDE 
De waarde van waarden: schrijvers en lezers in een veranderende wereld
door Yra van Dijk

“De schrijver is niet meer alleen schrijver, maar ook publieke intellectueel, mediapersoonlijkheid en celebrity. Via teksten, optredens en sociale media beïnvloeden auteurs politiek en maatschappij. Hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde Yra van Dijk bespreekt een reeks recente voorbeelden van zulk engagement in het licht van recent Nederlands onderzoek.’

– Odile Heynders, Writers as Public Intellectuals: Literature, Celebrity, Democracy (Palgrave Macmillan 2016), 229 blz.
– Liesbeth Korthals Altes, Ethos and Narrative Interpretation. The Negotiation of Values in Fiction (University of Nebraska Press 2014), 344 blz.
– Auke Hulst (red.), Als dit zo doorgaat: let’s make literature great again, with all the best words! (Ambo|Anthos 2017), 248 blz.

OEUVRE: PAUL BEATTY 
‘My blackness is all cultural appropriation’
door Fiep van Bodegom

“De Amerikaan Paul Beatty brak twintig jaar na zijn debuut door bij het grote publiek met zijn vierde roman The Sellout. Al zijn hele loopbaan verzet hij zich tegen de hokjes waarin hij geplaatst wordt en die ook duidelijk de receptie van zijn laatste werk kleuren.”

– Paul Beatty, The Sellout (Farrar Straus & Giroux 2015; Oneworld 2016), 304 blz.
– Paul Beatty, De verrader (vert. Gerda Baardamn & Bart Gravendaal) (Prometheus 2017), 320 blz.

HET CREATIEVE INSTINCT 
Kunst tussen bewustzijn en ‘onbewustzijn’
door Arnold Heumakers

“Wanneer de natuurwetenschappen zich op het terrein van de geesteswetenschappen wagen, klinkt al gauw het verwijt dat zij ‘reductionistisch’ te werk gaan. In zijn nieuwe boek Ons creatieve brein verweert Dick Swaab zich tegen dit verwijt. Een neurobioloog die in de hersenen speurt naar de fysieke bron van onze schoonheidservaring, kan nog best zelf dingen mooi vinden. Of, als zijn object de liefde betreft, zelf verliefd worden. Arnold Heumakers twijfelt er geen moment aan, maar wijst er op dat argwanende geesteswetenschappers iets anders bedoelen als zij hun collega’s uit de bètawetenschappen van reductionisme betichten.”

– Dick Swaab, Ons creatieve brein: hoe mens en wereld elkaar maken (AtlasContact 2016), 560 blz.
– Edward O. Wilson, Consilience: The Unity of Knowledge (Little, Brown & Company 1998), 384 blz.
– David P. Barash & Nanelle R. Barash, Madame Bovary’s Ovaries: A Darwinian Look at Literature (Delacorte Press 2005; Random House 2006), 276 blz.
– Dennis Dutton, The Art Instinct: Beauty, Pleasure, and Human Evolution
(Oxford University Press 2009), 288 blz.
– Robert Aunger (red.), Darwinizing Culture: The Status of Memetics as a Science (Oxford University Press 2001), 256 blz.
– Joseph Carroll, Reading Human Nature: Literary Darwinism in Theory and Practice (State University of New York Press 2011), 368 blz.
– Joseph Carroll, Literary Darwinism: Evolution, Human Nature, and Literature
(Routledge 2004), 304 blz.
– Wassily Kandinsky, Het geestelijke in de kunst (vert. Hans Driessen, naw. Marty Bax) (Vantilt 2017), 144 blz.

WAARHEIDSVINDING
De actualiteit van Charles Sanders Peirce
door Kees Schuyt

“In de Verenigde Staten herleeft momenteel de belangstelling voor de pragmatische waarheidsfilosofie van Charles Sanders Peirce (1839-1914). Het zou al te kort door de bocht zijn om dat volledig aan het actuele publieke debat over post-truth te wijten, maar dit recente fenomeen maakt deze filosofie wel degelijk relevanter. Voor Peirce waren ‘waarheid’ en ‘rechtvaardigheid’ de twee belangrijkste richtingbepalende waarden (leading values) die in de wetenschap als in het leven tot uiting komen als respect voor feiten en eerlijkheid (fairness). Wat vertelt zijn denken ons over de wegen – meningen, feiten, redeneringen – waarlangs we tot waarheid (truth) proberen te komen en hoe het komt dat we daarin zo vaak tekortschieten?”

– Charles Sanders Peirce, Lessen in pragmatisme (inl. en vert. Kees Schuyt) (Boom 2017), 304 blz.

HERLEZEN: JUDITH BUTLER 
Gender is net zo echt als Sinterklaas: de impact van Judith Butler
door Linda Duits

“Ze had en heeft een ongekende invloed op ons begrip van gender en seksualiteit: de Amerikaanse ster-academica Judith Butler. Eigenhandig zette ze de vastgeroeste ideeën over identiteit van de Tweede Feministische Golf op losse schroeven en bewees dat we niet man, vrouw, mannelijk en vrouwelijk zijn, maar veeleer doen. Wees subversief, zei ze, want achter die hokjes zit geen waarheid. Linda Duits legt uit waarom Butlers klassieke werken Gender Trouble en Bodies That Matter levensveranderend waren en ook anno 2017 niets aan relevantie hebben ingeboet.”

– Judith Butler, Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity
Routledge 1990; 2015, 272 blz.
– Judith Butler, Bodies That Matter: On the Discursive Limits of “Sex”
Routledge 1993; 2015, 286 blz.

FILOSOFIE 
Een rationele en liefdevolle islam: de filosofie van Souleymane Bachir Diagne
door Michiel Leezenberg

“Een boek dat een eyeopener kan zijn voor het Nederlandse islamdebat: Filosoferen in de islam? van de Senegalese filosoof Souleymane Bachir Diagne, over de rol van de rede en de liefde in de islam. Michiel Leezenberg verwelkomt dit ‘pleidooi voor een dialoog tussen de islam en het moderne denken’, maar vraagt zich daarbij af waar de wegen van islamitische filosofie en theologie van elkaar scheiden. Wat is moderniteit in de islam precies? En is de rede voor Diagne niet al te heilig?”

– Souleymane Bachir Diagne, Filosoferen in de islam? (Vantilt 2016), 160 blz.

CULTUURBELEID 
Zeker als je nog niks hebt, kun je heel veel riskeren
door Harm Hendrik ten Napel

“Kunstenaars die van hun kunst kunnen rondkomen zijn in Nederland een schaars goed. Recente publicaties proberen de dialoog over de erbarmelijke arbeidsvoorwaarden van kunstenaars te openen, maar het is de vraag of zij daarin slagen. Harm Hendrik ten Napel ziet in de zzp’ende artiest die moet zwoegen en bijklussen om het hoofd boven water te houden een extreem voorbeeld van een veel bredere tendens: de precarisering van de werkende Nederlander.” 

– Manjula Martin, Scratch: Writers, Money, and the Art of Making a Living (Simon & Schuster 2017), 304 blz.
– Maria Barnas, Gijs Scholten van Aschat e.a., Het laatste taboe: kunstenaars en inkomen (Van Oorschot 2016)63 blz.
– Isabell Lorey, Het regeren van de precairen (Octavo 2016), 144 blz.

MEDIA-ECONOMIE
Wie doet het licht weer aan in de journalistiek?
door Harry van Dalen

“Verhalen over de toekomst van de journalistiek zijn zonder uitzondering donker getoonzet. Al jaren kelderen de oplagecijfers van kranten en tijdschriften, adverteerders lopen weg, nieuwsredacties worden noodgedwongen gehalveerd, regionale kranten opgeheven of uitgekleed tot een plaatselijk suffertje, en geld voor grote journalistieke onderzoeksprojecten raakt op. Dat is niet alleen het beeld in Nederland, maar ook internationaal. De opkomst van digitale kranten tempert de daling enigszins, maar het verhaal van weekbladen die maandbladen worden, laat zich toch lezen als een kroniek van de naderende dood. Veel kranten zijn overgeleverd aan hongerige investeerders die opzien tegen radicale veranderingen. Is er eigenlijk nog wel een toekomst voor de pers als waakhond van de democratie?”

– Julia Cagé, Saving the Media: Capitalism, Crowd- funding, and Democracy (Harvard University Press 2016), 176 blz.
– James T. Hamilton, Democracy’s Detectives – The Economics of Investigative Journalism
Harvard University Press 2016, 384 blz.
– Pieter van den Blink, The Medium kills the message: nieuw licht, op journalistiek, media en kijkcijfers
Ambo|Anthos 2016, 120 blz.

RUIMTELIJKE ORDENING 
Europa’s gemankeerd laboratorium
door Steven van Schuppen

“In de slipstream van alle hedendaagse euroscepsis is het bon ton om neer te kijken op het zuidelijk deel van de Lage Landen. Maar als proeftuin zou België gezien haar strategische positie op ons werelddeel juist met welwillende belangstelling gevolgd moeten worden. Om te beginnen door de banden met de directe buren aan te halen om zo een Europa van onderop eindelijk een serieuze kans te geven. Kan de nood tot samenwerking van en in België ons iets leren over de toekomst van Europa? Steven van Schuppen denkt van wel: een advies aan Brussel.”

– Kristof Smeyers & Erik Buyst, Het gestolde land: een economische geschiedenis van België (Polis 2016), 336 blz.
– René De Preter, De onzichtbare hand boven België. Een economische geschiedenis: de invloed van liberalisering, globalisering en europeanisering (Garant 2016), 408 blz.
– Els Witte, Alain Meynen & Dirk Luyten, Politieke geschiedenis van België: van 1830 tot heden
(Manteau 2016), 584 blz.

DE BIBLIOTHEEK 
Hoe een bibliotheek wordt geboren
door Kristof Smeyers

“Om een bibliotheek te stichten zijn vier dingen onontbeerlijk, wist Thomas Bodley, de oervader van Oxfords universiteitsbibliotheek: kennis, geld, vrienden en vrije tijd. Zijn tijdgenoot, de Leidse Johannes Thysius (1622-1653) werd amper 31, maar kon bij de opbouw van zijn eigen roemruchte bibliotheek niettemin ruimschoots in alle vier voorzien.”

– Esther Mourits, Een kamer gevuld met de mooiste boeken: de bibliotheek van Johannes Thysius (1622-1653(Vantilt 2016), 352 blz.

BIOGRAFIE 
De man Montaigne
door Rob Hartmans

– Philippe Desan, Montaigne: A Life (vert. Steven Rendall & Lisa Neal) (Princeton University Press 2017), 832 blz.

FILOSOFIE 
Het ware geluk
door Lukas M. Verburgt

– Alain Badiou, Filosofie van het ware geluk (vert. Leon Otto de Vries) (Klement 2016), 104 blz.
– William Davies, The Happiness Industry: How the Government and Big Business Sold us Well-Being (Verso 2015), 320 blz.

SIGNALEMENTEN 
door de redactie


naar 2017#3 →