2018#5 (okt-nov)

← naar 2018#4

naar 2018#6 →


ISBN 9789492476173
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)

 


Jouke Huijzer Van Nieuw Babylon tot nieuwrechts in ‘non-ideologisch’ Nederland
Marjolijn Voogel Herziening van l’Hexagone
Rob Hartmans & Geerten Waling Ontmanteling van de democratie of overspannen democratie
Lisa Doeland Onweerstaanbare, duistere gedachten
Kim Schoof & Lodewijk Verduin Kellendonk: moed en monomanie
Matthijs Eijgelshoven De ETA was overal
Piet Gerbrandy Ik ben van een nieuwe collectie: drie sterke bundels van ‘zwarte’ dichters

René van Stipriaan Shakespeare, Bredero, Rembrandt: het theater van de hartstochten in de zeventiende eeuw
Willem Otterspeer Henk Wesseling: de kunst om de kunst te verbergen
Eva Peek Tijd van monsters en midlifecrises
Christien Franken Over academisch Engels: schetsen van de wetenschappelijke werkvloer
Jelle Reumer Maakbare stad: de stadsecologie is volwassen geworden
Jozef Waanders Post-truth en terrorisme: schaduwzijden van de Verlichting?
Sam Rijken Gedachten over tijd

 


 

P O L I T I E K  &  M A A T S C H A P P I J

POLITIEKE SOCIOLOGIE 
Van Nieuw Babylon tot nieuwrechts in ‘non-ideologisch’ Nederland – lees het gratis
door Jouke Huijzer

Hoewel de Nederlandse partijpolitiek soms een storm in een glas water lijkt, had het Binnenhof met Pim Fortuyn een Europese primeur: het geheel nieuwe rechtsconservatieve gedachtegoed dat hij in introduceerde is inmiddels naar menig parlementsgebouw uitgewaaierd. Jouke Huijzer bespreekt Merijn Oudenampsens onderzoek naar de herkomst van deze ‘nieuwrechtse’ ideologie en zoekt naar tekenen die wijzen op een vergelijkbare ideologische verschuiving aan de linkerzijde van het politieke spectrum.

– Merijn Oudenampsen, De conservatieve revolte. Een ideeëngeschiedenis van de Fortuyn-opstand (Vantilt 2018), 300 blz.
– James Kennedy, Nieuw Babylon in aanbouw. Nederland in de jaren zestig (Boom 2016), 300 blz.

FRANKRIJK 
Herziening van l’Hexagone – lees het als abonnee
door Marjolijn Voogel

In Frankrijk verschijnt het ene boek na het andere waarin de neergang van ’s lands culturele grandeur betreurd wordt. Die grandeur vervulde lang een voorbeeldfunctie voor Nederland – ondanks een voortdurend wederzijds onbegrip tussen beide landen. Marjolein Voogel bespreekt een aantal recente boektitels dat deze spagaat belichaamt: hoe kunnen we hedendaagse sociaal-economische, culturele, literaire en politieke veranderingen in Frankrijk begrijpen en wat kan Nederland daarvan leren?

– Peter Giesen, Retour de France. Over de route nostalgique naar het Frankrijk van nu (De Bezige Bij 2018), 336 blz.
– Wilfred de Bruijn & Ivo van Woerden, Op zoek naar mijn Frankrijk (Meulenhoff 2017), 256 blz.
– Margot Dijkgraaf, Lezen in Frankrijk. Een literaire tour de France (Meulenhoff 2017), 256 blz.
– Niek Pas, Macron en de nieuwe Franse revolutie (Wereldbibliotheek 2017), 160 blz.

KLIMAAT
Onweerstaanbare, duistere gedachten – lees het als abonnee
door Lisa Doeland
Timothy Morton ziet zichzelf meer als een verkoper van ideeën dan als filosoof. ‘I do ads.’ Hoewel hij (onbedoeld) als ‘filosoof-profeet van het antropoceen’ in het rijtje wordt gezet van Jordan Peterson en Yuval Noah Harari, die ons met leefregels en lessen houvast willen bieden in verwarrende tijden, is hij er juist op uit met zijn boeken dergelijke controlemechanismen te problematiseren.

– Timothy Morton, Duistere ecologie (vert. Huub Stegeman) (Boom 2018), 240 blz.
– ―, Ecologisch wezen (vert. Rijk Schipper) (Ten Have 2018), 256 blz.
– ―, Humankind: Solidarity with Non-Human People (Verso 2017), 225 blz.
– ―, Hyperobjects: Philosophy and Ecology after the End of the World (University of Minnesota Press 2013), 240 blz.
– ―, The Ecological Thought (Harvard University Press 2010), 184 blz.
– ―, Ecology without Nature: Rethinking Environmental Aesthetics (Harvard University Press 2007), 264 blz.

VERSIES
Ontmanteling van de democratie of overspannen democratie – lees het gratis
door Geerten Waling & Rob Hartmans

Geerten Waling en Rob Hartmans schrijven elkaar over Marcel ten Hoovens De ontmanteling van de democratie en Gijs van Oenens Overspannen democratie. De democratie staat overal onder druk. Hoe is het nu met de Nederlandse gesteld? Misschien wel helemaal niet zo slecht als nieuwrechts ons wil doen geloven. Het beeld kantelt als we onze verwachtingen van het democratisch proces en onze participatie daarin wat bijstellen. Geerten Waling: ‘En dan hebben we nog niet eens een bindend referendum – iets wat ik doorgaans betreur, maar waarbij ik met dit boek in de hand toch enkele vraagtekens begin te stellen.’

– Marcel ten Hooven, De ontmanteling van de democratie (De Arbeiderspers 2018), 256 blz.
– Gijs van Oenen, Overspannen democratie (Boom 2018), 224 blz.

K U N S T  &  L I T E R A T U U R

BIOGRAFIE
Kellendonk: moed en monomanie – lees het gratis
door Kim Schoof & Lodewijk Verduin

Bijna dertig jaar na zijn dood is er nu een biografie van schrijver Frans Kellendonk, gelauwerd om zowel zijn extravagante stijl als zijn ongebreideld maatschappijkritische fictie. Biograaf Jaap Goedegebuure laat zien dat hij ook nog eens een autobiografisch schrijver was. Kim Schoof en Lodewijk Verduin gaan na waar Goedegebuures tracering van biografische gegevens in het literaire werk van Kellendonk bijdraagt aan een representatief beeld van de schrijver, en waar zijn methode tekortschiet.

– Jaap Goedegebuure, Kellendonk: een biografie (Querido 2018), 552 blz.

SPANJE
De ETA was overal – lees het als abonnee
door Matthijs Eijgelshoven

Een jaar nadat de ETA afstand deed van haar laatste wapens, verscheen Fernando Aramburu’s roman Vaderland. Hierin blikt Aramburu terug op de periode 1959 – 2018, om het conflict dat Baskenland heeft verscheurd inzichtelijk te maken en de balans op te maken van bijna zestig jaar ETA. Samen met twee andere boeken, Operation Ogro: The Execution of Admiral Luis Carrero Blanco van Julien Agirre, een persoonlijk relaas, en Basque Violence: Metaphor en Sacrament van Joseba Zulaika, een etnografische studie, werpt Matthijs Eigelshoven van verschillende kanten licht op de ETA, de impact van het geweld op de Baskische samenleving en hoe de literatuur die het beste zou kunnen verbeelden.

– Fernando Aramburu, Vaderland (vert. Hendrik Hutter) (Wereldbibliotheek 2018), 576 blz.
– Joseba Zulaika, Basque Violence: Metaphor and Sacrament (University of Nevada Press 1988), 423 blz.
– Julen Agirre (pseudoniem Eva Forest), Operation Ogro: The Execution of Admiral Luis Carrero Blanco (vert. Barbara Probst Solomon) (Quadrangle/The New York Times Book Co. 1975), 196 blz.

POËZIE
Ik ben van een nieuwe collectie: drie sterke bundels van ‘zwarte’ dichters – lees het als abonnee
door Piet Gerbrandy

Dat de Nederlandstalige poëzie wordt gedomineerd door witte mannen van wie de meeste dood zijn, is een open deur. Tegelijk is poëzie bij uitstek een plaats waar maatschappelijk engagement en een ervaring van ‘anders-zijn’ tot uiting kunnen komen. Piet Gerbrandy neemt drie jonge dichters onder de loep, die elk op een eigen manier iets als een Nederlandse poëtische identiteit op het spel zetten.

– Dean Bowen, Bokman (Jurgen Maas 2018), 80 blz.
– Simone Atangana Bekono, hoe de eerste vonken zichtbaar waren (Wintertuin 2017), 48 blz.
– Radna Fabias, Habitus (De Arbeiderspers 2018), 120 blz.

GOUDEN EEUW-LEZING 2018
Shakespeare, Bredero, Rembrandt: het theater van de hartstochten in de zeventiende eeuw – lees het gratis
door René van Stipriaan

Zonder veel overdrijving kun je de zestiende en zeventiende eeuw het tijdperk van de zintuigen noemen. Toch werd de werking van de waarneming en het oordeelsvermogen in deze tijd als een groot probleem ervaren. Daarin hadden literatuur en schilderkunst een sleutelrol. Aan de hand van Shakespeare, Bredero en Rembrandt zet René van Sipriaan in zijn Gouden Eeuw-lezing uiteen hoe hartstochten in staat zijn om een gezond brein te corrumperen, en de zintuigen als een vervormend brandglas te laten werken.

 

D E  W E T E N S C H A P  &  W I J

IN MEMORIAM
Henk Wesseling: de kunst om de kunst te verbergen – lees het gratis
door Willem Otterspeer

Henk Wesseling schreef monografieën, essays en columns maar was bovenal historicus van beroep, hoewel geen ‘beroepshistoricus’. Willem Otterspeer vertelt over de sprezzatura van deze zeer on-Hollandse intellectueel.

DEMOCRATIE
Tijd van monsters en midlifecrises – lees het gratis
door Eva Peek

De afgelopen jaren verschijnen aan de lopende band verschrikte analyses over de staat van de westerse democratie, die stuk voor stuk Fukuyama’s ‘end-of-history’-stelling ontkrachten. Maar waar in de geschiedenis bevinden wij ons nu? Eva Peek zet twee boeken tegenover elkaar. Hoewel de geboden analyses en toekomstscenario’s nogal van elkaar verschillen, is bij beiden het centrale thema uiteindelijk hetzelfde: de existentiële dreiging die Putins Rusland inhoudt voor de democratie.

– Timothy Snyder, De weg naar onvrijheid: Rusland, Europa, Amerika (vert. Catalien van Paassen) (Ambo|Anthos 2018), 376 blz.
– David Runciman, How Democracy Ends (Profile Books 2018), 256 blz.

TAAL
Over academisch Engels: schetsen van de wetenschappelijke werkvloer – lees het als abonnee
door Christien Franken

Verloedering alom: volgens tegenstanders zorgt verengelsing van het hoger onderwijs er niet alleen voor dat men massaal publiceert in steenkolenengels, ook gaat de kwaliteit van onderwijs erdoor achteruit, worden emanciperende groepen achtergesteld en verarmen andere talen. Voorstanders wijzen weer op de voordelen van internationalisering. Christien Franken, zelfstandig docent English for Academic Purposes, belicht een aantal aannames onder het debat over de verengelsing van het hoger onderwijs, en verdedigt bouwend op haar ervaringen en met Joan Turners On Writtenness: The Cultural Politics of Academic Writing in de hand, een nieuwe positie.

– Joan Turner, On Writtenness: The Cultural Politics of Academic Writing (Bloomsbury 2018), 296 blz.

ECOLOGIE
De maakbare stad: de stadsecologie is volwassen geworden – lees het als abonnee
door Jelle Reumer

Waar de stadsecologie aanvankelijk vooral beschrijvend van aard was, is het vakgebied nu volwassen geworden; van interessegebied naar zelfstandige subdiscipline van de biologie. Jelle Reumer bespreekt drie onlangs verschenen boeken over evolutionaire en toegepaste stadsecologie die laten zien hoe deze wetenschappelijke volwassenheid eruitziet en wat voor opmerkelijk contra-intuïtieve inzichten zij oplevert.

– Menno Schilthuizen, Darwin in de stad: evolutie in de urban jungle (Atlas Contact 2018), 352 blz.
– Jacques Vink, Piet Vollaard en Niels de Zwarte, Stadsnatuur maken/Making Urban nature (nai010 2017), 256 blz.
– Anna Yudina, De groene stad. Hedendaagse stedelijke natuur & de nieuwe beplante ruimte (Terra 2018), 256 blz.

 

T O E N  &  N U

FILOSOFIE
Post-truth en terrorisme: schaduwzijden van de Verlichting? – lees het als abonnee
door Jozef Waanders

Twee kwaden, typerend voor deze tijd: terrorisme en feitenvrijheid. Beide druisen in tegen minstens een deel van de verworvenheden van de Verlichting: het primaat van de rede en de op feiten gerichte waardering van het zelf-denken. De denkers Susan Neiman en Bettina Stangneth pleiten ter bestrijding van deze kwaden op verschillende manieren voor een herwaardering van deze Verlichtingswaarden. Jozef Waanders stelt vast dat van beide redeneringen er maar één de Verlichting weerbaar kan maken: degene die erkent dat zij ook die kwaden voortgebracht.

– Bettina Stangneth, Het kwade denken (Atlas Contact 2017), 240 blz.
– ―, Eichmann in Argentinië: het onbezorgde leven van een oorlogsmisdadiger (Uitgeverij Contact 2012; 2015), 704 blz.
– Susan Neiman, Verzet en rede in tijden van nepnieuws (Lemniscaat 2017), 79 blz.
– ―, Het kwaad denken: een andere geschiedenis van de filosofie (Uitgeverij Boom 2006), 357 blz.

NATUURKUNDE
Gedachten over tijd – lees het gratis
door Sam Rijken

Sinds Aristoteles heeft het begrip ‘tijd’ meerdere transformaties doorgemaakt, en zelfs nu nog puzzelen natuurkundigen op wat zowel de meest ongrijpbare als vanzelfsprekende constante in ons bestaan is. De Italiaanse theoretisch fysicus Carlo Rovelli zet in zijn nieuwste werk, Het mysterie van de tijd, uiteen hoe we tijd moeten ontleden om twee uitersten, de quantummechanica en relativiteitstheorie, te verenigen tot een theory of everything. Maar hoe poëtisch en inspirerend Rovelli’s betoog ook is, Sam Rijken zet de nodige vraagtekens bij zijn presentatie van de eigenschappen van tijd, en hoe die volgens hem plaats krijgen in een kandidaat voor zo’n allesomvattende theorie, de lusquantumzwaartekracht.

– Carlo Rovelli, Het mysterie van de tijd (vert. Yond Boeke & Patty Krone) (Prometheus 2018), 176 blz.


← naar 2018#4

naar 2018#6 →