2018#6 (dec-jan)

← naar 2018#5

ISBN 9789492476180
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)

We zijn 3 🎉 en vieren dat met een maand lang digitale toegang tot alles, ook onze nieuwste – gratis ▶️ neem hier een kennismakingsabonnement


Redactie dNBg & vrienden De redacteur is niet dood
David Rijser In ongenade: overwegingen bij het terugtreden van Ian Buruma
Persis Bekkering Morrelen aan de macht
Paul Teule Het onbewogen bbp: bespiegelingen bij een hardnekkig statistiekje
Rob Hartmans & Geerten Waling  Religie en atheïsme
Christiaan Caspers Oude en nieuwe Antigones: een ‘commonality of feelings’
Piet Gerbrandy Slauerhoff: verscheurdheid en vakmanschap 
Tessel Veneboer & Jip Lemmens Kathy Ackers canon: porno, plagiaat & Propertius

Pieter Kranenborg Verlichting in een individualistische tijd: het oeuvre van Sōseki Natsume
Frans-Willem Korsten Taal als wapen: de urgentie van de Neerlandistiek
Berthold van Maris Talen en leven na de dood
Bart van Heerikhuizen Pierre Bourdieu en het lachen van de bisschoppen
Trudy Dehue De poep van de kanoet – en wat daar allemaal mee samenhangt
Guido van Hengel Het eindeloze einde van de Eerste Wereldoorlog
Jilt Jorritsma In herhaling 
Geertjan de Vugt André Jolles: vormen, gebaren en formules

 


 

P O L I T I E K  &  M A A T S C H A P P I J

IAN BURUMA EN DE NYRB
De redacteur is niet dood – lees het gratis
door Redactie dNBg, met Michiel Leezenberg, Heidi Dorudi, Ebissé Rouw, Wander Lorentz De Haas, Herman Stevens, Ilja Hijink & Roos van Rijswijk

Iets meer dan een jaar geleden trad Ian Buruma aan als hoofdredacteur van The New York Review of Books. Iets meer dan een maand geleden nam Buruma afscheid van diezelfde Review, gestruikeld over zijn beslissing in een dossier gewijd aan #MeToo en ‘The Fall of Men’ een persoonlijk relaas op te nemen van de gevallen Canadese radioster Jian Ghomeshi.

Hoewel het vertrek van Buruma niet in directe zin een #MeToo-kwestie is, laat de zaak heel goed zien dat #MeToo over meer gaat dan het aankaarten van grensoverschrijdend seksueel gedrag en de genderkloof waartoe de hashtagbeweging vaak wordt gereduceerd. Zo dicht aan de oppervlakte en tegelijkertijd zo diepgeworteld als ze in al haar gevoeligheid is, vereist de kwestie van ieder die zich er publiekelijk over uitlaat dat met buitengewone zorg te doen. Wellicht geldt dat nog wel sterker voor degenen die het publieke debat ‘achter de schermen’ richten en contextualiseren: de makers van tijdschriften, van programma’s, van blogs. De Nederlandse Boekengids, die zich welbewust the Dutch Review of Books noemt, en warme banden onderhoudt met de New Yorkse en Londense Reviews, vormt daarop geen uitzondering. De vragen die zich daar in september aandienden of dat hadden moeten doen, gaan ook ons als redactie direct aan. Een situering.

IAN BURUMA EN DE NYRB
In ongenade: overwegingen bij het terugtreden van Ian Buruma – lees het gratis
door David Rijser

Hoe komt het nu eigenlijk dat Ian Buruma al binnen een jaar het veld moest ruimen bij The New York Review of Books? Classicus David Rijser verkent het mijnenveld, markeert links en rechts mijnen, en probeert te achterhalen op welke Buruma nu eigenlijk precies liep en waarom. Zou iets meer kalmte, nuance en vertrouwen in het (noodzakelijkerwijs gebrekkige) recht als toetssteen niet op zijn plaats zijn, vraagt hij.

IAN BURUMA EN DE NYRB
Morrelen aan de macht – lees het gratis
door Persis Bekkering

Waar David Rijser betoogt dat onze beschaving gebaat zou zijn bij iets meer kalmte en vertrouwen in evoluerende instituties, betoogt Persis Bekkering dat het falen van die instituties in de bestrijding en berechting van intimidatie en machtsmisbruik geen nevenschade is, maar fundamenteel; de evolutie niet alleen te traag, maar ook langs de verkeerde weg. In plaats van bezwerend tot kalmte te manen, zegt Bekkering, moeten we onder ogen zien dat instituties als onze rechtspraak fundamenteel onrechtvaardig zijn en structureel falen waar het gaat om de bescherming van diegenen die het meeste bescherming nodig hebben. Toch ziet ook Bekkering, net als Rijser, een sleutelrol weggelegd voor het recht, zij het van een heel ander soort: Restorative Justice.

ECONOMIE
Het onbewogen bbp: bespiegelingen bij een hardnekkig statistiekje – alleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier
door Paul Teule

De afgelopen jaren verschijnt het ene na het andere boek dat de beperkingen van het bruto nationaal product in kaart brengt. Steeds wordt aangetoond dat het meten van de economie in één statistiek een veelvoud aan nadelen met zich meebrengt. En toch staat het bbp nog als een huis. Paul Teule duikt in de geschiedenis van het bbp en onderzoekt waarom het ‘statistiekje’, alle kritiek ten spijt, onaantastbaar lijkt: het is de statistische belichaming van het ideaal van economische groei.

– Diane Coyle, GDP: A Brief but Affectionate History (Princeton University Press 2014), 168 blz.
– Lorenzo Fioramonti, The World After GDP: Politics, Business and Society in the Post Growth Era (Polity 2017), 240 blz.
– Philipp Lepenies,The Power of a Single Number: A Political History of GDP (Columbia University Press 2016), 208 blz.
– Ehsan Masood,The Great Invention: The Story of GDP and the Making and Unmaking of the Modern World (Pegasus Books 2016), 352 blz.
– Dirk Philipsen, The Little Big Number: How GDP Came to Rule the World and What to Do about It (Princeton University Press) 2015, 416 blz.
– David Pilling, (The Growth Delusion: The Wealth and Well-Being of Nations), Bloomsbury 2018, 352 blz.

VERSIES
Religie en atheïsme  – lees het gratis
door Rob Hartmans & Geerten Waling

Rob Hartmans en Geerten Waling schrijven elkaar over Peter Hitchens’ Opstand tegen God, John Grays Seven Types of Atheism en Tim Cranes The Meaning of Belief: Religion from an Atheist’s Point of View. Waling: ‘Kenmerkend voor dat nieuwe atheïsme is de compromisloosheid: geen water bij de wijn, geen zalvende woorden om een dispuut over religieuze dogma’s te sussen, geen mantel der liefde om de onzin te bedekken die sommige gelovigen uitkramen.’ Hartmans: ‘Wie elke vorm van irrationalisme, massahysterie of politiek fanatisme “religieus” noemt, rekt het begrip ‘religie’ zover op dat het zijn betekenis verliest.’

– Peter Hitchens, Opstand tegen God (De Blauwe Tijger 2018), 220 blz.
– John Gray, Seven Types of Atheism (Allen Lane 2018), 170 blz.
– Tim Crane, The Meaning of Belief: Religion from an Atheist’s Point of View (Harvard University Press 2017), 207 blz.

 

K U N S T  &  L I T E R A T U U R

ROMAN 
Oude en nieuwe Antigones: een ‘commonality of feelings’ alleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Christiaan Caspers

Kamila Shamsies roman Home Fire is ogenschijnlijk twee dingen tegelijk: een hedendaags radicaliseringsverhaal, met apps en Skype en SUV’s, met een hippe flat in Londen, etnisch geprofileerde vliegveldcontroles en een fatale reis naar Raqqa, en een geactualiseerde versie van Sophocles’ klassieke tragedie Antigone. Christiaan Caspers laat niet alleen zien hoe de roman in verbinding staat met heel oude narratieven, maar ook hoe de roman zijn lezers verbinding doet voelen met hun medemens.

– Kamila Shamsie, Home Fire (Bloomsbury 2017; 2018), 272 blz.
– – Huis in brand (vert. Anne Jongeling) (Signatuur 2018), 288 blz.

POËZIE
Slauerhoff: verscheurdheid en vakmanschapalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Piet Gerbrandy

Het cliché van het getourmenteerde kunstenaarsgenie is al vaak weerlegd, maar soms is het simpelweg waar. In het geval van Nederlands meest ‘romantische’ dichter J. Slauerhoff, zo betoogt Piet Gerbrandy, zijn vakmanschap en een verscheurd gevoelsleven niet los van elkaar te zien.

– Slauerhoff, Verzamelde gedichten (Nijgh & Van Ditmar 2018), 1040 blz.
– Wim Hazeu, Slauerhoff. Biografie (vierde, uitgebreide en herziene druk) (De Arbeiderspers 2018), 856 blz.

SCHRIJVERSLEVEN
Kathy Ackers canon: porno, plagiaat & Propertiusalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Tessel Veneboer & Jip Lemmens

Experimenteel schrijver, postpunk-icoon, performancekunstenaar, classicus en feminist: de Amerikaanse Kathy Acker (1947-1997) – in de jaren zeventig nog een underground verschijnsel uit de New Yorkse scene – verwierf in de jaren tachtig en negentig bredere bekendheid door haar beruchte levensstijl en literaire experimenten. Dertig jaar later lijkt haar werk een tweede leven te krijgen. Tessel Veneboer en Jip Lemmens lopen het nachleben van Kathy Acker na in recente literatuur die direct of indirect aan haar gewijd is en laten zien welke belangwekkende rol Ackers werk speelt in hedendaags feminisme.

– Olivia Laing, Crudo (Pan Macmillan 2018), 176 blz.
– Chris Kraus, After Kathy Acker: A Biography (Penguin 2018), 352 blz. 
– Douglas A. Martin, Acker (Nightboat Books 2017), 296 blz.
– Kathy Acker, Great Expectations (Penguin 2018), 144 blz.
– Kathy Acker, Blood and Guts in High School (Penguin 2017), 176 blz.
– Corina Koolen, Reading Beyond the Female (Academisch proefschrift UvA 2018), 321 blz.

OEUVRE
Verlichting in een individualistische tijd: het oeuvre van Soseki Natsumealleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Pieter Kranenborg

De Japanse schrijver Sōseki Natsume, inmiddels meer dan een eeuw geleden overleden, liet een oeuvre na waarin hij het lot beschreef van de mens in een individualiserende wereld: het naar westers voorbeeld moderniserende Japan. Pieter Kranenborg laat zien waarom we als ontheemde, eenentwintigste-eeuwse westerlingen uit de vele docent-leerlingrelaties in Natsumes oeuvre nog altijd lessen kunnen trekken.

– Sōseki Natsume, Kokoro (vert. Luk van Haute) (Lebowski 2014), 272 blz.
– –, De poort (vert. Erik de Poorter) (HaEs 2013), 161 blz.
– –, Kōjin (The Wayfarer, vert. Beongcheon Yu) (Tuttle Publishing 1969), 326 blz.
– –, Sanshiro (vert. Jay Rubin) (Penguin 2009), 288 blz.
– –, Kusamakura (vert. Meredith McKinney) (Penguin 2008), 192 blz.

 

D E  W E T E N S C H A P  &  W I J

ONDERWIJS
Taal als wapen: de urgentie van de Neerlandistiekalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Frans-Willem Korsten

De neerlandistiek staat zowel aan het eind als aan het begin van recente politiek-culturele ontwikkelingen. Aan het begin, omdat breed-gedeelde Nederlandse taalvaardigheid de enige manier is waarop alle deelnemers aan de samenleving hun stem kunnen gebruiken om die samenleving te bediscussiëren en waar nodig veranderen. In dat kader diende en dient de neerlandistiek belangrijke processen van emancipatie. Maar ook aan het einde, omdat, zo stelt Frans-Willem Korsten, het onderwijs in het Nederlands nagenoeg is weggevaagd door decennia neoliberaal beleid, met demancipatie tot gevolg. Korsten schetst de genealogie van die demancipatie en schijnt een helder licht over de urgentie taak die er momenteel ligt voor de Neerlandistiek om het tij te keren.

– Antjie Krog, Medeweten (vert. Robert Dorsman, Jan van der Haar & Alfred Schaffer) (Uitgeverij Podium 2015), 260 blz.
– Karl Polanyi, The Great Transformation (Beacon Press 1944), 360 blz.
– Martijn Konings, The Emotional Logic of Capitalism: What Progressives Have Missed (Stanford University Press 2015), 184 blz.

TAALKUNDE
Talen en leven na de doodalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Berthold van Maris

Tegenwoordig gebruiken we ‘dode’ talen niet meer in het dagelijks leven, zoals dat ooit nog wel het geval was (met bijvoorbeeld het Latijn). Toch kennen zij wel degelijk een leven na de dood. Daar krijgen zij vaak de eigenschap toegedicht de drager van een ideaal-cultuur te zijn, waarnaar, via de taal, terugverlangd kan worden. Berthold van Maris onderzoekt waar het verlangen naar dode talen vandaan komt en laat zien hoe een taal, levend of dood, nooit slechts één cultuur in zich draagt – maar hoe het gebruik ervan wel degelijk een voortdurend onderzoek van de band met het verleden inhoudt.

– Jan Bloemendal, Latijn: cultuurgeschiedenis van een wereldtaal (Athenaeum 2016), 232 blz.
– Lewis Glinert, The Story of Hebrew (Princeton University Press 2017), 288 blz.
– Holger Gzella, De eerste wereldtaal: de geschiedenis van het Aramees (Athenaeum 2017), 404 blz.

SOCIOLOGIE
Pierre Bourdieu en het lachen van de bisschoppenalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Bart van Heerikhuizen

De Franse socioloog Pierre Bourdieu heeft zijn internationale bekendheid vooral te danken aan zijn boeken over sociale ongelijkheid, maar hij heeft ook de reputatie van een auteur die heel ingewikkeld schrijft. Ook het boek dat wordt gezien als zijn meesterwerk, La Distinction, is moeilijk te volgen. Maar wie Bourdieu weleens heeft horen spreken, weet dat de man wiens boeken zo veel hindernissen opwierpen, als spreker glashelder formuleerde en goed te volgen was. Ook daarom is de postume publicatie van deze colleges zo belangrijk: hier spreekt de hoorcollegedocent. In deze colleges richt Bourdieu zich onder andere op ‘de gift’ – we kunnen het ons haast niet meer voorstellen, maar er zijn samenlevingen waarin niet alles draait om het principe van voor-wat-hoort-wat, om winst en verlies; samenlevingen waar mensen een gift werkelijk als een gift ervaren.

– Pierre Bourdieu, Anthropologie économique. Cours au Collège de France, 1992-1993 (Raisons d’Agir/Seuil 2017), 352 blz.

ECOLOGIE
De poep van de kanoet – en wat daar allemaal mee samenhangtalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Trudy Dehue

Kanoeten zijn kleine vogels die tijdens onze zomers een tussenstop maken in het Nederlandse waddengebied, en tijdens onze winters uitzwermen naar de Mauritaanse Banc d’Arguin. Biologen Theunis Piersma en Thomas Oudman vliegen ze achterna en testen aan de hand van hun poepjes niets minder dan het idee van de ‘survival of the fittest’. Ze maken zich zorgen. Over de suggestie dat organismen (waaronder dus mensen) bepaald worden door hun genen, als over de suggestie dat zij onderling onafhankelijk elementen zijn (waarbij ingrijpen in één element zonder gevolgen kan blijven voor allerlei andere). Deze suggesties, menen zij, ondermijnen de solidariteit van mensen met andere wezens én met elkaar, wat op termijn de overlevingsmogelijkheid van al het leven op aarde beperkt. Een inkijkje in de korte lijnen tussen fundamenteel biologisch veldonderzoek, de evolutietheorie en ons begrip van onze plaats daarin.

– Thomas Oudman & Theunis Piersma, De ontsnapping van de natuur. Een nieuwe kijk op kennis (Atheneum 2018), 256 blz.

 

T O E N  &  N U

GESCHIEDENIS
Het eindeloze einde van de Eerste Wereldoorlogalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Guido van Hengel

Als de eerste jaren van de eenentwintigste eeuw iets duidelijk hebben gemaakt, dan is het dat de erfenis van de twintigste eeuw nog lang niet verwerkt is. Guido van Hengel duikt naar aanleiding van de herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog in de historische literatuur, om te bezien of die roerige ‘kometentijd’ eigenlijk ooit wel is afgelopen.

– Frank Furedi, Populism and the European Culture Wars: The Conflict of Values between Hungary and the EU (Routledge 2018), 144 blz.
– Frank Furedi, First World War: Still No End in Sight (Bloomsbury 2014), 288 blz.
– Robert Gerwarth, The Vanquished: Why the First World War Failed to End 1917-1923 (Penguin Books 2016), 464 blz.
– Joachim Käppner, 1918: Aufstand für die Freiheit. Die Revolution der Besonnenen (Piper 2017), 528 blz.
– Daniel Schönpflug, 1918: Het jaar van de dageraad (vert. W. Hansen) (De Bezige Bij 2017), 320 blz.
– Volker Weidermann, Träumer: Als die Dichter die Macht übernahmen (Kiepenheuer & Witsch 2017), 288 blz.

GESCHIEDFILOSOFIE
In herhalingalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Jilt Jorritsma

Spreken over herhalingen in de geschiedenis wordt vaak gezien als een doodzonde. Wie in het openbaar parallellen aanwijst tussen fenomenen van vroeger en personen of sentimenten nu, wordt meteen op de vingers getikt. Toch kan ook de angst voor een herhaling juist tot een herhaling leiden. In dezelfde adem waarmee Rutte in het Amsterdamse Wertheimpark zegt dat we een nieuw Auschwitz moeten voorkomen, demoniseert hij een hele bevolkingsgroep. Terwijl het juist een soortgelijke demonisering was die Auschwitz in de eerste plaats mogelijk maakte. Rutte is er zo op gebrand de loop van de geschiedenis te veranderen, dat hij haar reproduceert. De vraag is hoe, en op welk punt, de goede intentie iets te voorkomen om kan slaan in haar tegendeel. Een van de eerste denkers die zich met die vraag bezighield was de Italiaanse filosoof, jurist en voorloper van de geschiedfilosofie Giambattista Vico (1668-1744).

– Keith Lowe, Angst en vrijheid. Hoe de Tweede Wereldoorlog ons voorgoed veranderde (Balans 2018), 560 blz.
– Mark Blaisse, Het orakel van Napels. De alternatieve waarheid van Giambattista Vico (1668-1744) (Balans 2018), 240 blz.

CULTUURWETENSCHAP
André Jolles: vormen, gebaren en formulesalleen voor abonnees (Maar lees nu een maand gratis! 🎉Bekijk het kennismakingsabonnement hier)
door Geertjan de Vugt

Wat hebben Trumps ‘make America great again’, een Belgenmop en de mythe van Odysseus met elkaar te maken? Het antwoord is te vinden in de taal, in de geschiedenis, en in het werk van de Nederlandse literatuurwetenschapper André Jolles (1874-1946). Jolles is bij het grote publiek nauwelijks bekend, maar zijn morfologische werk is van groot belang geweest, zowel binnen de literatuurwetenschap als daarbuiten. Geertjan de Vugt herleest zijn’ meesterwerk Eenvoudige vormen, en vraag zich af wat de formules en gebaren van deze Nederlandse tovenaar ons ook nu nog kunnen betekenen.

– André Jolles, Simple Forms: Legend, Saga, Myth, Riddle, Saying, Case, Memorabile, Fairytale, Joke (vert. Peter J. Schwartz) (Verso 2017), 272 blz.
– André Jolles, Eenvoudige vormen: legende, sage, mythe, raadsel, spreuk, casus, memorabile, sprookje, grap (vert. Walter Thys) (Eburon 2009), 306 blz.
– Alain Badiou, Pierre Bourdieu, Judith Butler, Georges Didi-Huberman & Jacques Rancière, Wat is een volk? (vert. Joost Beerten) (Octavo 2017), 120 blz.


← naar 2018#5