2019#1 (feb-maart)

naar 2019#2 ‚Üí

ISBN 9789492476197
bestel los | neem een abonnement | download de pdf (voor abonnees)


Marjolijn Voogel Je est un autre
Nico Wilterdink De fatale groei van ongelijkheid
Dirk Vis Donkere tijden
Bram Ieven Organiseren voor de toekomst
Piet Gerbrandy Reusachtige zin om te zinderen
Raymond van den Boogaard Tot het zwaard valt: Poetins Rusland in vier romans
Pieter Hoexum Het publieke geheim van de publieke ruimte
Herman Stevens Het huis van de schrijver
Saskia Pieterse Tot Nederlander gemaakt worden 

Larissa Schulte Nordholt De wereldgeschiedenis van de Nederlandse identiteit
Jelle Reumer¬†Franstalige dinosauri√ęrs in de Vlaamse hoofdstad
Roel Janssen Hollands glorie 
Arnold Heumakers Decadentie, fascisme en Joodse zelfhaat: over E.M. Cioran en Mihail Sebastian
Christien Brinkgreve & Rineke van Daalen Alle wegen leiden naar de Tweede Wereldoorlog (behalve die naar de toekomst)
Geerten Waling & Rob Hartmans Thorbecke, Motley & de historische biografie


 

P O L I T I E K  &  M A A T S C H A P P I J

IDENTITEITSPOLITIEK
Je est un autre: over identiteitspolitiek
door Marjolijn Voogel 

In Nederland en daarbuiten wordt het politieke debat steeds vaker uitgevochten langs de lijnen van identiteit en de aanspraak op erkenning die verschillende groepen maken. Marjolein Voogel bespreekt drie nieuwe titels die de zin en onzin van identiteitspolitiek ontleden, en hoopt zo een manier te vinden om met de verdere polarisering tussen identiteiten om te leren gaan.

РKwame Anthony Appiah, The Lies That Bind: Rethinking Identity. Creed, Country, Colour, Class, Culture (Profile Books 2018), 272 blz.
РFrancis Fukuyama, Identity. Contemporary Identity Politics and the Struggle for Recognition (Profile Books 2018), 256 blz.
РNathalie Heinich, Ce que n’est pas l’identité (Gallimard 2018), 144 blz.

POLITIEKE ECONOMIE 
De fatale groei van ongelijkheid: conjunctuur of constante?
door Nico Wilterdink

Sinds de financi√ęle crisis van 2007 en de publicatie van Piketty’s Kapitaal in de 21e eeuw staat economische ongelijkheid weer stevig op de politieke agenda. Nico Wilterdink bespreekt twee titels die Piketty’s project nog verder doortrekken en de conjunctuur en toename van ongelijkheid over een veel grotere historische tijdsspanne inzichtelijk maken. Hoe somber is de conclusie die we daaruit moeten trekken?

РWalter Scheidel, The Great Leveler: Violence and the History of Inequality from the Stone Age to the Twenty-First Century (Princeton University Press 2017), 536 blz.
– Bas van Bavel,¬†De onzichtbare hand. Hoe markteconomie√ęn opkomen en neergaan¬†(Prometheus 2018), 400 blz.

TECHNOLOGIEKRITIEK
Donkere tijden: de kunst van verzet, het verzet van de kunst 
door Dirk Vis

Hoe obsessiever we de wereld proberen te berekenen, des te onbekender en complexer die verschijnt. Zelfs programmeurs weten soms niet meer hoe hun algoritmes precies werken. De rest moet het doen met magische formules als ‘Ze hebben je data’. Juist op het moment dat technologie en, zo heet het, rationaliteit, onze wereld haast volledig bepalen speelt de verbeelding een grotere rol dan ooit tevoren. Aan de hand van twee nieuwe boektitels onderzoekt Dirk Vis de stelling dat we leven in een nieuwe ‘Dark Age’, en laat hij zien dat het aan ons is om de wereld elke dag opnieuw voor te stellen.

РJames Bridle, New Dark Age: Technology and the End of the Future (Verso 2018), 304 blz.
РDavid Graeber, Bullshit Jobs. Over zinloos werk, waarom het toeneemt en hoe we het kunnen bestrijden (vert. Tracey Drost-Plegt) (Business Contact 2018), 416 blz.

POLITIEKE THEORIE 
Organiseren voor de toekomst: voorbij het kapitalisme
door Bram Ieven

De economie globaliseert almaar verder en ook de aanwezigheid van extreemrechts in steeds meer landen onmiskenbaar aan de orde is. Aan de linkerzijde van het politieke spectrum ontbreekt de politieke organisatie om zich tegen beide tendensen te verzetten. Door vragen van politieke organisatie en democratie samen te brengen met een utopisch denken houdt Bram Ieven een vurig pleidooi voor een hernieuwde blik op een postkapitalistische toekomst.

РMichael Hardt en Antonio Negri, Assembly (Oxford University Press 2017), 368 blz.
РMichael Hardt en Antonio Negri, Empire (Harvard University Press 2000), 496 blz.
РNick Srnicek en Alex Williams, Inventing the Future: Postcapitalism and a World Without Work (Verso 2016), 272 blz.

 

K U N S T  &  L I T E R A T U U R

PO√čZIE
Reusachtige zin om te zinderen: Piet Gerbrandy leest Polet
door Piet Gerbrandy

Toen dichter Sybren Polet overleed bleek er op zijn bureau een complete nieuwe bundel te liggen: een klein monumentje voor deze experimentele prediker van de ‘posthistorische mens’. Piet Gerbrandy leest Polet, langs onverstoorbare minusmorfemen en blanco obolen, optimistisch en onverstoorbaar.

РSybren Polet, Zijnsvariaties. Verbovelden. Late gedichten (red. Elice de Gier en Laurens Ham) (Wereldbibliotheek 2018), 112 blz

RUSLAND 
Tot het zwaard valt: Poetins Rusland in vier romans
door Raymond van den Boogaard

Elk land wordt, als je er lang genoeg naar kijkt, een raar land, bevolkt door curieuze mensen. Toch is Rusland voor de hedendaagse buitenstaander nog net wat vreemder dan de meeste landen. Raymond van den Boogaard bekijkt het moderne Rusland van Poetin door de lens van vier recente romans, om te zien of ze iets kunnen veranderen aan onze bevreemding.

РKeith Gessen, A Terrible Country (Fitzcarraldo Editions 2018), 352 blz.
РArthur Isarin, Blasse Helden (Knaus 2018), 318 blz.
РPieter Waterdrinker, Tsjaikovskistraat 40 (Nijgh & Van Ditmar 2017; 2019), 432 blz.
РMaxim Kantor, Rotes Licht (vert. Juri Elperin, Sebastian Gutnik, Olga en Claudia Korneev) (Paul Zsolnay Verlag 2018), 702 blz.

FOTOGRAFIE 
Het publieke geheim van de publieke ruimte
door Pieter Hoexum

Het expliciteren van de spelregels van de publieke ruimte is meestal contraproductief. Deelname aan het publieke verkeer betekent juist inwijding in een complex geheel van onuitgesproken handelingen, rituelen en uitwisselingen. Pieter Hoexum waagt zich, met behulp van vijf titels en een foto-tentoonstelling, toch aan het geheim van de straat als openbaar (t)huis ‚Äď niets bijzonders, vriendelijk, en vooral: met gepaste afstand.

– Jeroen Swolfs,¬†Streets of the World (Terra ‚Äď Lannoo 2017), 436 blz.
РGeorges Perec, Poging tot uitputtende beschrijving van een plek in Parijs (vert. Kiki Coumans) (Uitgeverij Vleugels 2017), 48 blz.
РWarna Oosterbaan, Ons erf: Identiteit, erfgoed, culturele dynamiek (De Bezige Bij 2014), 246 blz.
РAnnemarie Kok, Binding genoeg: De stad en het geheim van aangenaam samenleven (TrancityxValiz 2017), 88 blz.
РJan Willem Duyvendak, Thuis: Het drama van een sentimentele samenleving (Amsterdam University Press 2017), 184 blz.

SCHRIJVERS OVER SCHRIJVERS 
Het huis van de schrijver: Stevens over Meijsing
door Herman Stevens

‚ÄėSchrijvers over schrijvers‚Äô, de titel van een reeks waarin Nederlandse literair auteurs schrijven over een volgens hen Heel Goed Nederlands Boek. Hermans Stevens bespreekt Malocchio van Geerten Meijsing uit 2003, een van de weinige Nederlandse romans over ouderschap, met de linkerhand geschreven bovendien, en daarom een moedig boek.

РGeerten Meijsing, Malocchio: Een Toscaanse jeugd (De Arbeiderspers 2003), 271 blz.

 

D E  W E T E N S C H A P  &  W I J

NEERLANDISTIEK 
Tot Nederlander gemaakt worden: de urgentie van de Neerlandistiek
door Saskia Pieterse

Het aantal studenten dat zich jaarlijks aan een studie Nederlands waagt is teruggelopen, zelfs zo erg dat de studie aan sommige universiteiten op het punt van opheffing staat. En dat terwijl er in de huidige Nederlandse samenleving de nodige problemen spelen die juist door de neerlandistiek het hoofd geboden kunnen worden. In een reeks essays over de urgentie van de neerlandistiek identificeren verschillende specialisten die problemen en de koers die het vakgebied zou moeten varen om ze te adresseren. De discussie werd geopend door Frans-Willem Korsten en wordt nu vervolgd door Saskia Pieterse, docent Nederlands aan de Universiteit Utrecht. Zij stelt voor dat neerlandici het voortouw zullen nemen in sociologisch onderzoek naar de processen die iemand tot Nederlander maken.

РJoep Leerssen, Encyclopedia of Romantic Nationalism in Europe (Amsterdam University Press 2018), 1490 blz.
РTamar de Waal, Conditional Belonging: A Legal-Philosophical Inquiry into Integration Requirements for Immigrants in Europe (Academisch proefschrift), 206 blz.
РSimone de Beauvoir, De tweede sekse: Feiten, mythen en geleefde werkelijkheid (Uitgeverij Bijleveld 2018), 887 blz.
РWillem Schinkel, Imagined Societies: A Critique of Immigrant Integration in Western Europe (Cambridge University Press 2017), 277 blz.

GESCHIEDENIS
De wereldgeschiedenis van de Nederlandse identiteit
door Larissa Schulte Nordholt

In navolging van Histoire mondiale de la France¬†verschenen ook van Nederland en Vlaanderen ‘wereldgeschiedenissen’. Zij deden niet zo veel stof opwaaien als hun Franse evenknie, maar dat maakt deze publicaties niet minder belangrijk. Larissa Schulte Nordholt laat zien dat door het lokale vanuit het globale te benaderen we niet alleen onze historische kennis van Nederland verbreden, maar ook verder leren kijken dan de illusie van strikt nationale geschiedenissen.

РWereldgeschiedenis van Nederland (Ambo Anthos 2018), 864 blz.
– Wereldgeschiedenis van Vlaanderen (Uitgeverij Polis 2018), 544 blz.
РHistoire mondiale de la France (Seuil 2017), 795 blz.
РSebastian Conrad What is Global History? (Princeton University Press 2017), 312 blz.

ERFGOED
Franstalige dinosauri√ęrs in de Vlaamse hoofdstad
door Jelle Reumer

De iguanodonfossielen die halverwege de negentiende eeuw in de mijnschachten van Bernissart gevonden werden maakten de afgelopen anderhalve eeuw niet alleen twee wereldoorlogen en de ontwikkeling van de paleontologie tot volwassen wetenschap mee. Jelle Reumer laat zien hoe dit ‘Waalse’ erfgoed ook getekend is door de moeizame relatie tussen de erfgoedvertogen van de verschillende Belgische gewesten.

РSandra Cordier, De botten van de Borinage: De iguanodons van Bernissart van 125 miljoen voor Christus tot vandaag (Vrijdag 2017), 183 blz.

 

T O E N  &  N U

ECONOMIE
Hollands glorie: Gazelle, Hema en Van Heek
door Roel Janssen

Vier iconische Nederlandse familiebedrijven, vier roerige geschiedenissen ‚Äď Roel Janssen neemt vier boeken, over HEMA, Blokker, Gazelle en Van Heek, onder de loep. Over steenrijke families, private equitybarbaren, en onwaarschijnlijke ontsnappingen.

РW.N.M. van Nimwegen, Van Heek & Co. Honderd jaar textiel 1859-1959 (red. Marlies Enklaar en Bastiaan Willink) (Stichting Textielhistorie Twente), 288 blz.
РMarian Rijk, Eeuw in versnelling. Hoe de fiets voor een maatschappelijke revolutie in Nederland zorgde (Ambo Anthos 2018), 284 blz.
-Teri van der Heijden en Barbara Rijlaarsdam, 
Blokker. Hoe het imperium de familie ontglipt (Ambo Anthos 2018), 262 blz.
РStefan Vermeulen, 
HEMA. De onwaarschijnlijke ontsnapping van een Nederlands icoon (Prometheus 2018), 288 blz.

SCHRIJVERSLEVEN
Decadentie, fascisme en Joodse zelfhaat: over E.M. Cioran en Mihail Sebastian
door Arnold Heumakers

Aan de hand van de levens en werken van twee Franse Roemenen, denker Emil Cioran en romancier Mihail Sebastian, vertelt Arnold Heumakers hoe hun omgang met de vragen van hun tijd ‚Äď antisemitisme, Westerse decadentie, de joodse identiteit, fascisme en communisme ‚Äď hun verstrengelde levenspaden onherroeppelijk tekenden.

РEmil Cioran, Een kleine filosofie van verval (vert. Peter Appels) (Historische Uitgeverij 2017), 280 blz.
Р-, Sinds tweeduizend jaar (vert. Jan Willem Bos) (De Bezige Bij 2018), 256 blz.
Р-, Vrouwen (vert. Jan H. Mysjkin) (Vleugels 2018), 144 blz.
Р-, Dagboek 1935-1944: De alom gerespecteerde banaliteit van het kwaad (vert. Julien Weverbergh) (Wever & Bergh 2007), 694 blz.

HISTORISCHE SOCIOLOGIE
Alle wegen leiden naar de Tweede Wereldoorlog (behalve die naar de toekomst)
door Christien Brinkgreve & Rineke van Daalen

Het bestuderen en interpreteren van de Tweede Wereldoorlog had lang als doel de herinnering aan de oorlog over te dragen aan jongere generaties: hoe hadden deze verschrikkingen kunnen gebeuren en hoe konden ze in de toekomst worden voorkomen? Maar de oorlog is ook het bestuderen waard om de wereld van nu te begrijpen. Christien Brinkgreve en Rineke van Daalen bespreken twee recente publicaties, van Keith Lowe en Philipp Blom, over de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in het heden en bepleiten het belang van individuele geschiedenissen voor de reconstructie van collectieve verhalen.

РKeith Lowe, The Fear and the Freedom: Why the Second World War Still Matters (Penguin 2018), 576 blz.
РPhilipp Blom, Wat op het spel staat (De Bezige Bij 2017), 224 blz.

VERSIES
Thorbecke, Motley & de historische biografie
door Geerten Waling & Rob Hartmans

Rob Hartmans en Geerten Waling schrijven elkaar over twee biografie√ęn: Remieg Aerts’ Thorbecke wil het: biografie van een staatsman en Jaap Verheuls De Atlantische pelgrim: John Lothrop Motley en de Amerikaanse ontdekking van Nederland. Waling: ‘Het mooiste aan een goede biografie is als die niet alleen een persoonsgeschiedenis begrijpt en doorvoelt, maar ook door het bekende ‚Äėsleutelgat‚Äô een blik biedt op de tijd waarin de geportretteerde leefde.’ Hartmans: ‘Toegegeven, met 886 bladzijden is Thorbecke natuurlijk een forse pil, maar jezus, mag het ook, bij de met afstand belangrijkste politicus van de negentiende eeuw?’

РRemieg Aerts, Thorbecke wil het: biografie van een staatsman (Bert Bakker 2018), 885 blz.
РJaap Verheul, 
De Atlantische pelgrim. John Lothrop Motley en de Amerikaanse ontdekking van Nederland (Boom 2017), 456 blz.


naar 2019#2 ‚Üí