2020#2 (april-mei)

← naar 2020#1


ISBN 9789492476272
bestel los | neem een abonnement | download hier de pdf (nu ook zonder abonnement!) 



Jolanda van Benthem Boze of blije boeren?
Joost Vormeer Een hoopvolle worsteling
René Cuperus De (her)ontdekking van China
Canan Maraşlıgil ‘Feminism is my lived reality’: in gesprek met Mona Eltahawy
Marjolijn Voogel Over de identiteitscrisis van links: ‘C’est un peu l’affaire Dreyfus…’
Arnout Hoogendoorn Van Singlecell t/m supercel: stormchasing met Johan Herrenberg
Maartje Wortel Een onrust te temperen: over Weekendpelgrimage van Tip Marugg
Maarten Asscher Het scheppen van een dichter: op zoek naar de ware ‘Fernando Pessoa’
Maite Karssenberg Extra loopings in een belle époque-achtbaan
Kyrke Otto Eerlijke schrijvers, afwezige sprekers
Barbara Collé Als een kleur ontbreekt: over kijken en kleurverlangen

Adelheid van Luipen Niet spreken over dieren, maar met
Guido van Hengel De verlokking van het mollenbestaan
Alexander Rinnooy Kan Een betere universiteit
Lucille Mattijssen Ideaal? Niet voor promovendi
Merijn Oudenampsen Wim Kok en de mythe van het poldermodel
Niels Springveld For we are all your scholars‘: leven en werk van Adam Smith (1723-1790)
Tim Verlaan Nieuwe rotzooi, maar wel duurder: een eeuw Amsterdams vastgoed
Esha Guy (Ge)bouwen op een afgrond: over antisemitisme, tempels en joodse identiteit
Hester van Gent Luchtspiegeling
René Koekkoek ‘Mensenrechten zijn even geen prioriteit’

 


P O L I T I E K & M A A T S C H A P P I J

LANDBOUW
Boze of blije boeren?
door Jolanda van Benthem

In Nieuw Boeren portretteert Kees Kooman boerenfamilies die over zijn gegaan op duurzame landbouw. Deze boeren vervullen – als het aan minister Carola Schouten ligt – met hun bedrijf een voortrekkersrol. Inderdaad maken hun verhalen duidelijk hoe de landbouw in Nederland er anno 2030 uit zou kunnen zien. Maar één vraag blijft, aldus Jolanda van Benthem: hoe zorgen we dat andere boeren ook mee willen doen?

– Kees Kooman, Nieuw Boeren: je leent het land van je kinderen (Noordboek 2019), 272 blz.

CULTUURKRITIEK
Een hoopvolle worsteling
door Joost Vormeer

Chinese Nederlanders staan bekend als een modelminderheid: probleemloos geïntegreerd en succesvol. Maar daar valt wel wat op aan te merken, vindt journalist Pete Wu. Hij groeide als kind van Chinese ouders op tussen twee culturen, kreeg te maken met alledaags racisme en zag zichzelf nauwelijks gerepresenteerd in de media. Joost Vormeer bespreekt zijn boek De bananengeneratie, waarin Wu samen met generatiegenoten onderzoekt wat het betekent om een Chinese Nederlander te zijn.

– Pete Wu, De bananengeneratie (Das Mag 2019), 286 blz.

GEOPOLITIEK
De (her)ontdekking van China
door René Cuperus

Europa ontwaakt uit haar geopolitieke winterslaap en land na land publiceert nu een ‘China-strategie’: hoe om te gaan met rijzende wereldmacht China? René Cuperus leest en bespreekt het werk van vier Nederlandse China-deskundigen.

– Frank Pieke, China, een gids voor de 21e eeuw (vert. Ingrid Smeets) (Amsterdam University Press 2016), 308 blz.
– Ties Dams, De nieuwe Keizer: Xi Jinping, de machtigste man van China (Prometheus 2018), 230 blz.

FEMINISME
‘Feminism is my lived reality’: in gesprek met Mona Eltahawy
door Canan Maraşlıgil

‘I want to bottle-feed rage to every baby girl so that it fortifies her bones and muscles’. Aan het woord: Mona Eltahawy – zonder twijfel de meest spraakmakende feministe van de jaren ’10. Programmamaker Canan Maraşlıgil gaat naar aanleiding van haar nieuwste boek met haar in gesprek voor de Nederlandse Boekengids.

– Mona Eltahawy, The Seven Necessary Sins for Women and Girls (Beacon Press 2019),
216 blz.

IDENTITEITSPOLITIEK
Over de identiteitscrisis van links: ‘C’est un peu l’affaire Dreyfus…’
door Marjolijn Voogel

Dat identiteit ons momenteel bezighoudt is een understatement. Maar of dat ook altijd tot een begrip van identiteit leidt – Nathalie Heinich betwijfelt het. Marjolijn Voogel sprak met de Franse wetenschapper, die ons al te beladen identiteitsbegrip met sociologisch instrumentarium fileert.

– Nathalie Heinich, Wat onze identiteit niet is (vert. Carolien Steenbergen) (Prometheus 2019), 142 blz.

K U N S T & L I T E R A T U U R

NEDERLANDSE LITERATUUR
Van Singlecell t/m supercel: stormchasing met Johan Herrenberg
door Arnout Hoogendoorn

Soms verschijnt een roman die zo experimenteel is dat critici zich er geen raad mee weten. Een goed voorbeeld van zo’n boek is Nederhalfrond van Johan Herrenberg, het eerste deel van het tweeluik Door het oog van de cycloon. Zelfverklaard weerman Arnout Hoogendoorn probeert Herrenbergs woordenwervelwind te duiden – zonder zelf omvergeblazen te worden.

– J.Z. Herrenberg, Nederhalfrond. Door het oog van de cycloon (Wereldbibliotheek 2018), 400 blz.

SCHRIJVERS OVER SCHRIJVERS
Een onrust te temperen: over Weekendpelgrimage van Tip Marugg
door Maartje Wortel

‘Schrijvers over schrijvers’, de titel van een reeks waarin Nederlandse literair auteurs schrijven over een volgens hen Heel Goed Nederlands Boek. Maartje Wortel vindt Weekendpelgrimage van Tip Marugg nog altijd prachtig. Maar bij herlezing van de roman over het leven en de verhoudingen op Curaçao is ze in verwarring. Trapt ze niet in haar eigen blinde vlekken?

– Tip Marugg, In de straten van Tepalka, (De Bezige Bij 1967), 151 blz.
– Tip Marugg, De morgen loeit weer aan, (De Bezige Bij 2014), ebook.
– Tip Marugg, Weekendpelgrimage, (De Bezige Bij 2001), 381 blz.

POËZIEKRITIEK
Het scheppen van een dichter: op zoek naar de ware ‘Fernando Pessoa’
door Maarten Asscher

Al decennialang is Nederland bezig om zicht te krijgen op het dichterschap van de avant-gardist Fernando Pessoa (1888-1935), misschien wel de grootste dichter van de Europese moderniteit, in elk geval die van Portugal. Het werk van de Portugees, die 136 heteroniemen had, is een doolhof waar maar moeilijk uit te geraken valt. Maarten Asscher reconstrueert de Nederlandse ontdekking van Pessoa en bespreekt het voorlopige sluitstuk van de Pessoa-receptie in Nederland, de vertaling van een selectie van zijn orthonieme gedichten door Harrie Lemmens. Waar in dit web van heteroniemen en vertalingen bevindt zich de ware Pessoa?

– Fernando Pessoa, Een spoor van mezelf. Een keuze uit de orthonieme gedichten (vert. Harrie Lemmens) (De Arbeiderspers 2019), 296 blz.

BIOGRAFIE
Extra loopings in een belle époque-achtbaan
door Maite Karssenberg

Hoe elastisch zijn genres? Schrijver Julian Barnes (1946), die in 2011 de Man Booker Prize won, breekt met zijn nieuwste boek De man in de rode mantel met de regels van de non-fictie. In een relaas vol zijpaden en sappige anekdotes schrijft hij over het leven van de negentiende-eeuwse dokter Samuel Pozzi. Maite Karssenberg bespreekt de levendige biografie.

– Julian Barnes, De man in de rode mantel (vert. Ronald Vlek) (Atlas Contact 2019), 384 blz.

AUTOFICTIE
Eerlijke schrijvers, afwezige sprekers
door Kyrke Otto

Hoe kan een romanschrijver in deze tijd verantwoordelijkheid nemen voor wat hij schrijft? Ben Lerners jongste roman Leerjaren in Topeka geeft een antwoord, dat classicus en filosoof Kyrke Otto voor ons herhaalt.

– Ben Lerner, The Topeka School (Granta 2019), 282 blz.

BEELDENDE KUNST
Als een kleur ontbreekt: over kijken en kleurverlangen
door Barbara Collé

Wat is de kleur van de ogen van degene op wie je verliefd bent? In het Nederlands duiden we kleur eigenlijk alleen aan met woorden voor tint: grijs, bruin, groen. Maar om kleur met iets als verlangen, gemis, beweging in verband te brengen is meer nodig. Filosoof en beeldend kunstenaar Barbara Collé laat ons kijken, in drie boeken opnieuw.

– Ted van Lieshout, Kleuren. Een tentoonstelling over kleur & kunst (Leopold 2019), 80 blz.
– Han Kang (Vert. Marijke Versluys), Wit (Nijgh & van Ditmar 2017), 145 blz.
– Alain Badiou, Black, the brilliance of a non-color (Polity Press 2016), 80 blz.

D E W E T E N S C H A P & W I J

BIO-ETHIEK
Niet spreken over dieren, maar met
door Adelheid van Luipen

Wat als de ganzen van Schiphol niet gewoon maar wat onhandig gakken? Wat als ze wel degelijk met ons communiceren en ons bovendien een politieke boodschap te verstaan geven? Rechtsfilosoof Adelheid van Luipen onderzoekt de ‘interspecifieke democratie’ die Eva Meijer beschrijft in When Animals Speak

– Eva Meijer, When Animals Speak: Toward an Interspecies Democracy (New York University Press 2019), 304 blz.

LITERAIRE GEOLOGIE
De verlokking van het mollenbestaan
door Guido van Hengel

Waartoe graven wij? Guido van Hengel reist drie auteurs achterna, de diepte in. Hij komt terecht in een wereld die wordt bevolkt door mijnwerkers, mollenjagers en graffitikunstenaars. Een wereld waar we nog maar weinig van weten, maar die we toch binnendringen, om ons kernafval op te slaan of naar olie te boren. Wat komt er daardoor uit de diepte naar boven?

– Will Hunt, Ondergronds. Een kleine geschiedenis van de verborgen werelden onder onze voeten (vert. Roelof Posthuma) (Ambo|Anthos 2020), 296 blz.
– Robert Macfarlane, Benedenwereld. Reizen in de diepe tijd (vert. Nico Groen en Jan Willem Reitsma) (Athenaeum-Polak & Van Gennep 2019), 508 blz.
– Marc Hamer, Hoe je mollen vangt, en een wordt met de natuur (vert. Anneke Bok en Koen Boelens) (De Geus 2019), 256 blz.

WETENSCHAPSBEDRIJF
Een betere universiteit
door Alexander Rinnooy Kan

Is er eigenlijk nog wel behoefte aan een radicaal alternatief voor de Nederlandse universiteit? vraagt Alexander Rinnooy Kan zich af bij lezing van De ideale universiteit van Floris Cohen. Zo’n universiteit bestaat niet, weet hoogleraar en oud-rector magnificus Rinnooy Kan.

– Floris Cohen, De ideale universiteit (Prometheus 2020), 128 blz.

WETENSCHAPSBEDRIJF
Ideaal? Niet voor promovendi
door Lucille Mattijssen

Aan de ideale universiteit van Floris Cohen is promoveren een aangelegenheid voor de welgestelden, voorspelt promovendi-vertegenwoordiger Lucile Mattijssen. Uiteindelijk draait het allemaal om dat kernbegrip: waardering. Hoeveel waarde hechten we aan de bijdrage die promovendi leveren aan de universiteit?

– Floris Cohen, De ideale universiteit (Prometheus 2020), 128 blz.

T O E N & N U

POLITIEKE GESCHIEDENIS
Wim Kok en de mythe van het poldermodel
door Merijn Oudenampsen

Niet zelden wordt Wim Kok begrepen als de belichaming van de Nederlandse polderpolitiek. Volgens de overlevering was Kok de ‘realo’ tegenover ‘fundi’ Joop Den Uyl. Met de nieuwe biografie van Marnix Krop in de hand haalt Merijn Oudenampsen deze en andere poldermythes onderuit.

– Marnix Krop, Wim Kok, een leven op eigen kracht. Deel 1: Voor zijn mensen 1938-1994 (Prometheus 2019), 528 blz.

POLITIEKE ECONOMIE
‘For we are all your scholars’: leven en werk van Adam Smith (1723-1790)
door Niels Springveld

Ondanks zijn statuur als grootvader van de economische wetenschap en beschermheilige van het liberalisme is het werk van Adam Smith tot voor kort niet in het Nederlands vertaald. Wat is er waar van die reputatie, en hoe verhouden de twee onlangs in vertaling verschenen hoofdwerken van Smith zich tot elkaar? Niels Springveld schetst het gat tussen Smith de schrijver en Smith de mens.

– Adam Smith, The Theory of Moral Sentiments (red. Ryan Patrick Hanley) (Penguin 2010; 1776), 544 blz.
– Adam Smith, An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations: A Selected Edition (red. Kathryn Sutherland) (Penguin 1982; 1759), 576 blz.

STADSONTWIKKELING
Nieuwe rotzooi, maar wel duurder: een eeuw Amsterdams vastgoed
door Tim Verlaan

Ondanks hun enorme invloed op onze leefomgeving, zijn de activiteiten van projectontwikkelaars meestal in nevelen gehuld. Twee boeken over de Amsterdamse vastgoedbranche brengen daar verandering in. Stadshistoricus Tim Verlaan schetst hoe ontwikkelaars er de afgelopen eeuw te werk gingen, en hoe ze er in slaagden hun stempel op het straatbeeld te drukken.

– Rens Smid, Speculanten en revolutiebouwers: Projectontwikkeling in Amsterdam 1877-1940 (Vantilt 2019), 208 blz.
– Wim Pelt, Maup Caransa. Vastgoedmagnaat uit Amsterdam (Prometheus 2019), 432 blz.

CULTUURKRITIEK
(Ge)bouwen op een afgrond: over antisemitisme, tempels en joodse identiteit
door Esha Guy

Is het herbouwen van een heiligdom per definitie herinterpretatie van de geschiedenis – en wat zijn de gevaren van een te groot verlangen naar heelheid, eenheid? Esha Guy las Delphine Horvilleurs Bespiegelingen over het vraagstuk van het antisemitisme en be/herziet de wederopbouw van een naoorloogs Dresden.

– Delphine Horvilleur, Bespiegelingen over het vraagstuk van het antisemitisme (De Arbeiderspers 2019), 144 blz.

JOOST ZWAGERMAN ESSAYPRIJS – VAN DE LONGLIST
Luchtspiegeling
door Hester van Gent

Waar ontbreekt het toch aan in visionaire plannen die idealistische architecten en ontwerpers voor toekomstige steden schetsen? Hester van Gent vraagt zich af waarom zich ze zich niet thuisvoelt in deze geperfectioneerde blauwdrukken. Ze speurt de horizon af, op zoek naar een antwoord, maar vindt dat uiteindelijk recht onder haar voeten.

INTELLECTUELE GESCHIEDENIS
‘Mensenrechten zijn even geen prioriteit’
door René Koekkoek

Het jubelmoment van de internationale mensenrechtenbeweging met superstar-secretaris-generaal Kofi Annan is definitief voorbij. De beloften van rechtvaardigheid ten spijt, wordt het huidige tijdperk gekenmerkt door groeiende sociaaleconomische ongelijkheid. Deze ontwikkeling vindt weerklank in de historische wetenschap, toont René Koekkoek: ook daar is ten aanzien van mensenrechten niet langer sprake van een triomfantelijk discours.

– Samuel Moyn, Not Enough: Human Rights in an Unequal World (Harvard University Press 2019), 296 blz.


← naar 2020#1