2021#1 (februari-maart)



ISBN 9789492476326
bestel los | neem een abonnement | download hier de pdf


Jouke Huijzer De betekenis van Mark Rutte
Edurne De Wilde De rollen omgedraaid: over de goede immigrant
Johan Heilbron Het grootstkapitaal: vermogensongelijkheid in de VS
Debby Esmeé de Vlugt Het punt is de wereld te veranderen
Piet Gerbrandy Lopen en dichten
Maaike Hommes ‘Het is anders’: kanker en de macht van een verhaal
Aafke Romeijn Onrust als politieke actor: over Sonja Prins
Pieter Kranenborg Dromen uit de noordelijke woestijn
Christien Franken Een aanstekelijk ballet: de Engelstalige topografische groepsbiografie

Pouwel Slurink Een eigenaardige mix van onkunde en geleerdheid
Geerdt Magiels Van luchttrilling tot koude rilling
Lieke Wijnia Het gospel van Jezus’ vrouw: van wensdenken naar waarheid, en weer terug
Jelle Reumer Valkuilen van de paleoantropologie
Niels Springveld Coming-aut: een geschiedenis van de autisme-emancipatie
Emma Lesuis Een galmend verleden
Peter Meel De persistentie van afhankelijkheden
Michiel Leezenberg Een ei met twee dooiers


P O L I T I E K  &  M A A T S C H A P P I J

NEDERLANDSE POLITIEK
De betekenis van Mark Rutte
door Jouke Huijzer

Kritiek op zijn beleid heeft zelden repercussies voor de positie van Mark Rutte zelf. Dat blijkt andermaal na het geregisseerde aftreden van Rutte III, nu de demissionair premier in de startblokken staat voor Rutte IV, schrijft Jouke Huijzer. Of zal de aanzwellende kritiek op de Rutte-doctrine van bestuurlijke verhulling zijn achilleshiel blijken?

— Petra de Koning, Mark Rutte (Brooklyn 2020), 220 blz.
— Sheila Sitalsing, Mark: portret van een premier (Prometheus 2016), 166 blz.
— Martijn van der Kooij & Dirk van Harten, Mark Rutte: alleen voor de politiek (Terra 2010), 125 blz.
— Alain Badiou, The Meaning of Sarkozy (vert. David Fernbach, Verso 2010), 128 blz.
— Richard Seymour, The Meaning of David Cameron (Zero Books 2010), 107 blz.

RACISME
De rollen omgedraaid: over de goede immigrant
door Edurne De Wilde

De ‘goede’ immigrant is de uitzondering die de regel bevestigt: doorgaans is die migrant namelijk ‘slecht’ tot het tegendeel bewezen is. In de gelijknamige essaybundel, die nu ook in Nederlandse variant beschikbaar is, maakt de lezer kennis met hun verhalen. De impliciete dialoog tussen de essays overstijgt daarbij het individuele verhaal.

— Dipsaus, De goede immigrant (Pluim 2020), 199 blz.
— Nikesh Shukla en Chimene Suleyman (red.), The Good Immigrant USA: 26 Writers Reflect on America (Little, Brown and Company 2019), 336 blz.
— Nikesh Shukla (red.), The Good Immigrant (Unbound 2017), 272 blz.

POLITIEKE ECONOMIE
Het grootstkapitaal: vermogensongelijkheid in de VS
door Johan Heilbron

We hebben in Nederland de neiging hoofdschuddend naar de groeiende vermogensongelijkheid in de VS te kijken, en bewonderend naar de innovatieve Amerikaanse miljardairs. Maar bestudering van de superrijken wijst uit dat de innovatoren ver in de minderheid zijn én dat de Nederlandse vermogensberg relatief gezien vrijwel precies even breed, puntig en hoog is. Ons nivellerende, progressieve belastingstelsel bestaat allang niet meer, met dank aan onze belasting(ontduidkings)industrie, een gecompromiteerde ecnomische wetenschap en een boxenstelsel dat vooral de rijken beoogt te belonen, betoogt Johan Heilbron.

— Thomas Philippon, The Great Reversal: How America Gave Up On Free Markets (Harvard University Press 2019), 360 blz.
— Emmanuel Saez & Gabriel Zucman, The Triumph of Injustice: How the Rich Dodge Taxes and How to Make Them Pay (W.W. Norton 2019), 284 blz.
— Nico Wilterdink, Vermogensongelijkheid in Nederland: ontwikkelingen sinds 1850 (Van Gennep 2015), 463 blz.
— Gabriel Zucman, Belastingparadijzen (vert. Jeanne Holierhoek, Boom 2015), 150 blz.
— Aaron Glanz, Homewreckers (Custom House 2019), 432 blz.

ACTIVISME
Het punt is de wereld te veranderen
door Debby Esmeé de Vlugt

De Guyaanse Andaiye begreep als geen ander de meervoudigheid en complexiteit van sociale problemen. Als voorvechtster van ieders mensenrechten, verdient ze meer internationale erkenning, schrijft Debby Esmeé de Vlugt. Haar nagelaten essays tonen de mens achter de activist, altijd op zoek naar de verbinding.

— Andaiye, The Point is to Change the World: Selected Writings of Andaiye (red. Alissa Trotz, Pluto Press 2020), 266 blz.

K U N S T  &  L I T E R A T U U R

POËZIE
Lopen en dichten
door Piet Gerbrandy

De liefde voor het landschap is wat de poëzie van Hölderlin en Wordsworth verbindt, beschrijft Piet Gerbrandy. Waar de eerste juist de grenzen van de taal opzoekt, schept Wordsworth juist een poëtisch idioom dat dicht bij de spreektaal ligt. Ook vandaag de dag is het lezen van deze achttiende-eeuwse dichters nog zeer aan te bevelen.

— Rüdiger Safranski, Hölderlin: biografie van een mysterieuze dichter (vert. W. Hansen, Atlas Contact 2020), 312 blz.
— William Wordsworth, Prelude (vert. Jan Kuijper, Athenaeum–Polak & Van Gennep 2020), 280 blz.
— Jonathan Bate, Radical Wordsworth: The Poet Who Changed the World (Yale University Press 2020), 608 blz.

AUTOFICTIE
‘Het is anders’: kanker en de macht van een verhaal
door Maaike Hommes

Kanker is een ziekte met weinig spektakel — het is daarom jammer de ziekte en de verhalen erover te beoordelen op hun dramatisch potentieel, schrijft Maaike Hommes. Een te sterke nadruk op het zieke zelf in narratieve vorm laat weinig ruimte voor de chaos en destructiviteit die kanker met zich meebrengt.

— Pieter van den Blink, Het allerbeste (Prometheus 2020), 208 blz.
— Anne Boyer, The Undying: A Meditation on Modern Illness (Allen Lane 2019), 320 blz.
— Lieke Marsman, De volgende scan duurt vijf minuten (Pluim 2018), 60 blz.
— Patrick Anderson, Autobiography of a Disease (Routledge 2017), 230 blz.

SCHRIJVERS OVER SCHRIJVERS
Onrust als politieke actor: over Sonja Prins
door Aafke Romeijn

In Sonja Prins’ poëzie sluipt het moederschap rond op kousenvoeten — het toont een openheid, breekbaarheid en vrouwelijkheid die Aafke Romeijn mist wanneer ze de zoveelste dichtbundel van een man openslaat. Vrouwen hoeven niet op de voorgrond te treden om een verschil te maken, leert de poëzie van Prins. Ze kan evengoed achtergrondruis creëren die het mannenbolwerk ondermijnt.

— Sonja Prins, Weegschaal de aarde: Verzameld werk 5: Gedichten 1980-1981 (Papieren Tijger 2016), 450 blz.

ROMAN (KOREA)
Dromen uit de noordelijke woestijn
door Pieter Kranenborg

Droomfictie staat voor een uitdaging — een uitdaging die Bae Suah in Untold Night and Day met bravoure aangaat. Dat doet ze sterk, schrijft Pieter Kranenborg: de vervreemding in het verhaal vindt zijn plaats in het hoofd van de lezer. Daarbij nodigt Suah steeds de verklarende ratio uit, deze onderwijl op afstand houdend.

— Bae Suah, Untold Night and Day (vert. Deborah Smith, Jonathan Cape 2020), 156 blz.

BIOGRAFIE (VK)
Een aanstekelijk ballet: de Engelstalige topografische groepsbiografie
door Christien Franken

en De traditionele biografie volgt doorgaans zijn subject van wieg tot graf. Maar wat nu als niet het individu, maar de groep centraal staat? Christien Franken las vijf van zulke topografische biografieën. Het resultaat: niet-lineaire verhaallijnen en een immer afwezige individu.

— Caroline Maclean, Circles and Squares: The Lives and Art of the Hampstead Modernists (Bloomsbury 2020), 320 blz.
— Francesca Wade, Square Haunting: Five Writers in London between the Wars (Faber & Faber 2020), 432 blz.
— Maggie Doherty, The Equivalents: A Story of Art, Female Friendship, and Liberation in the 1960s (Knopf 2020), 400 blz.
— Mary Gabriel, Ninth Street Women: Five Painters and the Movement That Changed Modern Art (Little, Brown & Company 2019), 944 blz.
— Margot Lee Shetterly, Hidden Figures (vert. Jan Smit, HarperCollins 2017), 384 blz.

W E T E N S C H A P  &  W I J

WETENSCHAPSFILOSOFIE
Een eigenaardige mix van onkunde en geleerdheid
door Pouwel Slurink

Leven wordt gekenmerkt door membranen, je eigenheid wordt bepaald door al het andere buiten de deur te houden. Dat is althans het standpunt in Moeder Natuur. Pouwel Slurink over de onvolledigheid van Oudemans biologie: de wetenschap lijkt vooral instrumenteel om zijn eigen ideeën te staven.

— Th. C.W. Oudemans, Moeder Natuur: de plaats van de mens in de kosmos (Ten Have 2020), 352 blz.

MUZIEKCOGNITIE
Van luchttrilling tot koude rilling
door Geerdt Magiels

Voor wie het wil horen, zit er in alle geluiden muziek. De emoties die daarmee gepaard gaan worden niet verklankt door de muziek, maar genereert de luisteraar zelf. Toch is muziek bij uitstek een gedeelde ervaring. Hoe kan dat, en hoe werkt muziek?

— Len Howard, Vogels als huisgenoten (vert. Gr. Groose-Roolfs, Cossee 2020), 300 blz.
— Henkjan Honing (red.), The Origins of Musicality (The MIT Press 2019), 364 blz.
— David Rothenberg, Nightingales in Berlin: Searching for the Perfect Sound (The University of Chicago Press 2019), 184 blz.
— Richard O. Prum, De evolutie van schoonheid: hoe Darwin en de seksuele evolutie de dierenwereld en ons hebben gevormd (vert. Albert Witteveen, Het — Spectrum 2018), 464 blz.
— Daniel Levitin, Ons muzikale brein: de wetenschap van een menselijke obsessie (vert. Robert Vernooy, Atlas Contact 2013), 320 blz.
— Cathy Lane & Angus Carlyle, In The Field: The Art Of Field Recording (Uniformbooks 2011), 240 blz.
— Kyle Gann, No Such Thing as Silence: John Cage’s 4’33” (Yale University Press 2011), 272 blz.

RELIGIEWETENSCHAP
Het gospel van Jezus’ vrouw: van wensdenken naar waarheid, en weer terug
door Lieke Wijnia

In Veritas speurt de lezer mee naar de herkomst en echtheid van het beruchte papyrusfragment ‘the Gospel of Jezus’. Het levert een interessante blik achter de schermen van zowel het academische als het journalistieke bedrijf, schrijft Lieke Wijnia. Daarbij maakt auteur en onderzoeksjournalist Ariel Sabar zelf ook vieze handen, al zijn claims ten spijt.

— Ariel Sabar, Veritas: A Harvard Professor, a Con Man and the Gospel of Jesus’s Wife (Doubleday 2020), 416 blz.

PALEONTOLOGIE
Valkuilen van de paleoantropologie
door Jelle Reumer

Als er nieuwe fossielen van een mensachtige worden gevonden, is dat vaak groot nieuws. Maar, vraagt bioloog Jelle Reumer zich af, worden er aan zo’n vondst niet te grote conclusies verbonden?

— Madeleine Böhme, Rüdiger Braun & Florian Breier, Hoe we mensen werden: een geheel nieuwe kijk op de oorsprong van de mensheid (Het Spectrum 2020), 268 blz.

T O E N  &  N U

AUTISME
Coming-aut: een geschiedenis van de autisme-emancipatie
door Niels Springveld

De aannames over wat autisme is en wat ‘de autist’ wel of niet kan zijn niet alleen dehumaniserend, maar ook gevaarlijk, schrijft Niels Springveld. Maar hoe organiseer je je als sociale interactie niet vanzelfsprekend voor je is en moeite hebt om alledaagse informatie en prikkels te verwerken?

— Steven K. Kapp (red.), Autistic Community and the Neurodiversity Movement: Stories from the Frontline (Palgrave Macmillan 2019), 330 blz.
— Gerrit Breeuwsma, Allemaal autistisch: tussen hulp, hoop en hype (SWP 2019), 215 blz.
— Melanie Yergeau, Authoring Autism: On Rhetoric and Neurological Queerness (Duke University Press 2018), 302 blz.
— Judy Singer, Neurodiversity: The Birth of an Idea (In eigen beheer 2017), 82 blz.
— Peter Vermeulen, Autisme is niet blauw, smurfen wel: politiek incorrecte verhalen over autisme (Pelckmans Pro 2017), 144 blz.
— Julia Bascom (red.), Loud Hands: Autistic People, Speaking (The Autistic Press 2012), 408 blz.

SLAVERNIJVERLEDEN
Een galmend verleden
door Emma Lesuis

Met De Smeekbede geeft Lianne Damen erkenning aan de doortastendheid van tot slaaf gemaakten en krijgt protagonist Déde de stem die ze verdient, schrijft Emma Lesuis. Maar ook de auteur van deze roman staat niet los van de historische context — wordt Dédés identiteit niet opnieuw afgepakt door een witte Nederlander?

— Lianne Damen, De smeekbede (Orlando 2020), 336 blz.

SURINAME
De persistentie van afhankelijkheden
door Peter Meel

Vijfenveertig jaar na de Surinaamse onafhankelijkheid is de relatie tussen Nederland en de voormalige kolonie nog altijd verkrampt. Toch is de erfenis van Anton de Kom en oud-minister Jan Pronk nog onverminderd actueel.

— Anton de Kom, Wij slaven van Suriname (Atlas Contact 2020, heruitgave), 213 blz.
— Eric Kastelein, Oog in oog met Paramaribo: verhalen over het herinneringserfgoed (LM Publishers 2020), 328 blz.
— Jan Pronk, Suriname: van wingewest tot natiestaat (LM Publishers 2020), 560 blz.
— Herman Vuijsje, God zij met ons Suriname: religie als vloek en zegen (Walburg Pers 2019), 224 blz.

KLASSIEKE POËZIE
Een ei met twee dooiers
door Michiel Leezenberg

Het stilistische Layli & Majnun is tot model geworden voor talloze Perzische dichters na hem. De recente hertaling van Dick Davis staat op rijm, maar leest vlot weg, schrijft Michiel Leezenberg. Een rake poging die recht doet aan Nizami’s rijke, doorleefde taalgebruik.

— Nizami Ganjavi, Layli & Majnun (vert. Dick Davis, Penguin 2021), 320 blz.