Al het gelijk van de wereld: Anthony Fauci en de antivaxbeweging

In dit essay laat viroloog Jaap Goudsmit zien hoe de Trump-regering de wetenschap tot staatsvijand heeft gemaakt en Anthony Fauci tot zondebok. Hierin schetst hij een onheilspellend beeld van een Amerika dat wordt geregeerd door wantrouwen en complotten, en geeft tegelijkertijd een genuanceerd portret van Fauci zelf: geen schurk, maar een man die zijn tijd niet los kon laten. En die onbedoeld de ondergang van zijn eigen erfenis inluidde.

Het beschuldigen van individuele personen voor alles wat er mis is in Amerika is een veelgebruikt wapen van het op 20 januari 2025 aangetreden kabinet-Trump II. De Democraten zijn steevast de kwade genius, ambtenaren onderdelen van de deep state en overheidsadviserende experts uitvoerders van het kwaad. Het is een variant van de aloude samenzweringstheorie dat een klein aantal mensen het in de wereld voor het zeggen heeft en niets dan slechts met de mensheid voorheeft, enkel om zichzelf te verrijken. Volgens de techmiljardairs en de Heritage Foundation is er, getuige hun Project 2025, niets minder nodig dan een volledige omverwerping van alle instituties die deze imaginaire vijand heeft ingericht om de Amerikaanse burger te knechten. Trumps regering heeft een groot aantal complotdenkers aangetrokken om deze strategie verder vorm te geven en de Amerikaanse burger zoveel angst aan te jagen dat hij gaat geloven dat de instituties geen bescherming bieden tegen het kwaad daarbuiten – nee, er zelfs deel van uitmaken en daarom maar beter met de grond gelijk gemaakt kunnen worden. Maar voordat dat kan moet eerst een aantal invloedrijke spelers uit de weg geruimd: ze moeten uit posities van macht gezet en het leven moet ze zo zuur mogelijk gemaakt worden, opdat ze die macht ook nooit meer terug kunnen veroveren, ‘losers’ in het nulsomspel om de absolute macht.

RFK Jr. en de antivaxbeweging

Een van die complotdenkers is de huidige minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken Robert F. Kennedy Jr. Hij heeft verklaard infectieziekten te zien als een overschat probleem, dat door een aantal zogenaamde ‘experts’ tot speerpunt is gemaakt van het volksgezondheidsbeleid om het werkelijke probleem van de gemiddelde Amerikaan te verbloemen, namelijk chronische ziekten die het leven voor velen ‘onnodig’ ondragelijk maken. Met zoveel wantrouwen tegen wetenschappelijke expertise zou je haast vergeten dat Kennedy ooit kandidaat was voor het presidentschap namens de Democraten. Nog in 2004 sprak hij op de Democratische Conventie, die John Kerry als presidentskandidaat aanwees. In 2008, dus onder Barack Obama, was Kennedy vanwege zijn inzet voor de bescherming van de natuur nog kandidaat voor de Environmental Protection Agency. In de jaren daarvoor had hij zich met César Chávez ingezet voor de strijd tegen het gebruik van pesticiden en met Erin Brockovich tegen gasboringen. Hij klaagde grote olie- en kolenbedrijven aan voor het vernietigen van de natuur en trok zijn visie door naar grote farmabedrijven, waarbij Purdue als veroorzaker van de opioïdencrisis als voorbeeld diende.

Vanaf 2015 richtte Kennedy zijn pijlen op de vaccinproducenten en werd hij voorzitter van de antivax-ngo Children’s Health Defense. Nog datzelfde jaar publiceerde hij het boek Thimerosal: Let the Science Speak, waarin zijn preoccupatie met de correlatie tussen vaccinatie en autisme bij kinderen voor het eerst aan het licht kwam. Toen bleek dat de kwikverbinding thiomersal (zoals thimerosal ook wel wordt genoemd) niet de oorzaak van autisme was, verschoof Kennedy zijn aandacht naar vaccins waar die stof zelfs nooit in had gezeten (zoals die tegen mazelen) als oorzaak van autisme – hetgeen overigens ook onjuist en zelfs op fraude van de onderzoekers gebaseerd bleek. Kennedy sprak met zijn standpunten echter wel een enorme hoeveelheid volgers aan, die deels overlapte met de MAGA-aanhang van Donald Trump. Daniel Immerwahr schrijft daarover op 19 mei 2025 in The New Yorker: ‘Kennedy’s rise represents a growing epistemological rift in the country. Increasingly, “left” and “right” don’t just describe divergent political judgments but also sealed-off understandings of what is true and how we know it. For all his unfounded beliefs and suspicions, Kennedy’s revolt isn’t against research but against the power long held by scientific insiders like Fauci.’

Op 23 januari 2022 leidt Kennedy in Washington DC met een aantal antivaxers een mars van het Washington Monument naar het Lincoln Memorial. Daar houdt hij een toespraak waarin hij het promoten van vaccins door de Amerikaanse overheid gelijkstelt aan de vrijheidsbeknotting en fysieke dwang van het naziregime. Volgens zijn autobiografie had de arts-immunoloog Anthony Fauci (New York, 1940) Kennedy in 2017 ontvangen op het National Institute of Health –  tijdens Trumps eerste termijn, op voorspraak van Trumps schoonzoon Jared Kushner – omdat hij merkte dat Kennedy aan het lobbyen was voor een Commissie Vaccinveiligheid. Fauci beschrijft die ontmoeting als volgt: ‘]At our meeting, Kennedy had gone on for more than an hour about the dangers of vaccines, including the relationship between the vaccine preservative thiomersal and autism, making points that were clearly inaccurate. It was a painful discussion in which he distorted the literature and denied evidence widely accepted by the scientific community.’

Het verwarrende is dat er ook binnen de wetenschappelijke gemeenschap mensen waren die in de heksenjacht meegingen – onder anderen de Nobelprijswinnaar Luc Montagnier, die ooit het lab leidde waar Françoise Barré-Sinoussi het aidsvirus ontdekte. Op de achterflap van het boek The Real Anthony Fauci prijst hij Kennedy de hemel in als de ontmaskeraar van de leugens van Fauci: ‘Dr Joseph Goebbels wrote that ‘A lie told once remains a lie, but a lie told a thousand times becomes the truth.’ Tragically for humanity, there are many, many untruths emanating from Fauci and his minions. RFK Jr exposes the decades of lies.’

Het boek van Kennedy over Fauci komt uit in november 2021. De mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna tegen COVID-19 zijn dan bijna een jaar op de markt en veel is nog onzeker, maar wel zeker is dat beide vaccins bescherming bieden tegen ernstige vormen van corona en kunnen voorkomen dat je in het ziekenhuis belandt als je oud bent en/of andere ernstige aandoeningen hebt, met name overgewicht, hoge bloeddruk of hartziekten. De vaccins lijken veilig en drie jaar later, als er inmiddels miljarden doses van deze vaccins bij mensen zijn ingespoten, blijken de belangrijkste bijwerkingen pijn op de plek van de injectie en een dagje een brak gevoel. Ernstige bijwerkingen zijn minimaal. Maar het vaccin bestrijdt het oplopen van een milde infectie niet (ook niet als je al een infectie hebt doorgemaakt) en de afweer duurt slechts een half jaar. Kortom, deze vaccins blijken goed te werken tegen een uitbraak, maar zijn ongeschikt als routinevaccinatie.

De aanklacht

Bovenstaande is een werkelijkheid die Kennedy tot op de dag van vandaag niet accepteert. In zes stellingen beschuldigt hij Fauci in zijn boek van het aansmeren van levensgevaarlijke vaccins tegen een ziekte die niets meer is dan een verkoudheidje. Ondertussen zijn de miljoenen doden door corona via een omweg toch de schuld van Fauci, omdat hij ervoor gezorgd zou hebben dat het virus uit China kon ontsnappen. Laten we de zes aanklachten van de jurist Kennedy op een rijtje zetten en van enige context voorzien…

(1) Fauci heeft de mRNA-vaccinproeven die de effectiviteit ervan tegen corona onderzochten van drie jaar verkort naar zes maanden om zo te vermijden dat de onveiligheid van die vaccins aan het licht kwam. — Dit is onjuist, de trials zijn gestopt door de onafhankelijke monitoring board omdat het vaccin al na zes maanden overtuigend en statistisch bewezen de ziekte bestreed.

(2) Fauci heeft het zogeheten Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS) intact gelaten terwijl dat het merendeel van de bijwerkingen van een vaccin niet opspoort. — Dit is onjuist, aangezien iedere gevaccineerde vrijwillig en op eigen initiatief zijn bijwerkingen kan opgeven, waardoor er zowel echte bijwerkingen worden gemeld als ook toevallige en niet door het vaccin veroorzaakte optredende ziekten en pijntjes.

(3) Fauci heeft de media zo bewerkt en beïnvloedt dat de ernstige bijwerkingen van de covidvaccins uit het nieuws verdwenen, en daarmee uit het collectieve geheugen. — Ook dit is onjuist, omdat de bijwerkingen van de vaccins minimaal zijn, wat we weten doordat inmiddels miljarden mensen met de mRNA-vaccins zijn ingeënt zonder al te veel last van de injectie te hebben.

(4) Fauci heeft de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) onterecht toegestaan om autopsie te ontraden bij mensen die zich gemeld hadden bij VAERS en na vaccinatie waren overleden, maar bij wie volgens de CDC geen verband met de vaccinatie op epidemiologische gronden was aangetoond. — Dit beleid van de CDC lijkt me niet laakbaar en juist gerechtvaardigd vanwege het feit dat melding bij VAERS slechts coïncidentie aantoont, en niet oorzakelijkheid.

(5) Fauci heeft de CDC en de U.S. Food and Drug Administration (FDA) bevolkt met mensen van zijn eigen NIH-instituut, van de Gates Foundation en met andere vrienden of mensen die beurzen van de NIH ontvingen en daarmee van hem afhankelijk zijn, om er zeker van te zijn dat de mRNA-vaccins werden goedgekeurd voordat langdurige veiligheidsstudies konden worden afgerond. — Ten eerste werden de beoordelingscommissies zonder inmenging van Fauci zelf samengesteld op grond van ervaring en expertise op het gebied van de toepassing van een geneesmiddel en of het een vaccin is. Ten tweede krijgen de commissies vanwege de aard van hun samenstelling ook subsidies van de betreffende studiesecties; een kip-of-eipro­bleem. Ten derde hadden we bij COVID-19 te doen met een acute gezondheidscrisis die vroeg om versnelde toelatingsprocedures. Feit blijft dat de eerste fase van klinisch onderzoek naar de veiligheid van de mRNA-vaccins niet is overgeslagen. Er heeft wel degelijk, ook al op het moment dat Kennedy zijn boek schreef, veiligheidsmonitoring plaatsgevonden via VAERS, en daaruit bleek dat er bij de eerste 250 miljoen injecties amper bijwerkingen waren opgetreden.

(6) Fauci heeft het blinde karakter van de fase 3-effectiviteitsstudies opengebroken en daarmee de controlegroep geïdentificeerd waarop de effectiviteit van het vaccin kon worden bekeken, zodat iedereen die het nodig had het vaccin kon krijgen zonder dat de ernstige bijwerkingen van de mRNA-vaccins nog aan het licht konden komen. — Dit is een klassieke drogredenering, want als er genoeg ziektegevallen in de blinde studie optreden wordt de code gebroken en blijkt of het vaccin wel of niet werkt – en omdat de veiligheid al in de eerdere fases van onderzoek is aangetoond voor een relatief kleine groep kan op grond van alle fases uit het klinisch onderzoek het vaccin worden vrijgegeven voor distributie aan iedereen die het vaccin nodig heeft. Het gaat al sinds mensenheugenis met veel succes op deze manier en Fauci heeft daar geen schuld aan of rol in.

Het lijdt mijns inziens geen twijfel dat Fauci in welke juridische procedure dan ook zou worden vrijgesproken van deze aanklachten. Maar van Kennedy hoeft een vaccin kennelijk niet te werken, zolang het maar honderd procent veilig is. Iedereen begrijpt dat er in de medische wetenschap niet zoiets bestaat als volledige veiligheidsgarantie.

Fauci en de aidsepidemie

Ik ken Tony Fauci sinds 1984, inmiddels al meer dan veertig jaar. Dat jaar werd hij benoemd tot directeur van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID), een functie die hij 38 jaar vervulde, tot 2022. In die tijd groeide hij uit tot de belichaming van de medisch-wetenschappelijke waarheid en het maatschappelijk belang. Zijn hoogtepunt was de afkondiging van PEPFAR, het in 2003 door de Republikeinse regering Bush I gelanceerde U.S. President’s Emergency Plan for AIDS Relief, waarvoor hij in 2008 uit handen van president George W. Bush de Presidential Medal of Freedom ontving. Het PEPFAR-programma was en is het grootste programma dat ooit van regeringswege werd opgezet om met geneesmiddelen één enkele ziekte wereldwijd dragelijk te maken. Tot 2024 investeerde de Amerikaanse federale overheid er meer dan honderd miljard dollar in en redde daarmee naar schatting meer dan vijfentwintig miljoen levens. Gedurende de periode dat ik zelf actief was in het aidsonderzoek (van 1983 tot 2013) heeft Fauci op ontelbare cruciale momenten Nederland geroemd om de steun aan de Amsterdamse cohortstudies, die van ongekende waarde waren om overtuigend aan te tonen dat een hiv-infectie de enige oorzaak was van de afweerstoornis die tot de dodelijke ziekte aids leidde; dat hoe meer en hoe vroeger na infectie je het virus in je bloed had, hoe eerder je aids kreeg; en dat het virus zelf dementie kon veroorzaken.

Het Human Immunodeficiency Virus (hiv) werd in 1983 ontdekt door Françoise Barré-Sinoussi en Jean-Claude Chermann van het Institut Pasteur in Parijs en ongeveer terzelfdertijd toonden Robert Gallo en Mika Popovic voor de Amerikaanse NIH aan dat datzelfde virus de oorzaak van aids was. Dat geloofde niet iedereen binnen de wetenschappelijke gemeenschap, zoals dat eigenlijk altijd gaat en ook hoort te gaan. Het gaat juist ook om de degelijkheid en aanvullende bewijskracht van de studies van al diegenen die in deze ratrace van wetenschappelijke roem tweede of derde werden.

Fauci verscheen in deze tijd regelmatig in de media om de discussie aan te gaan met hiv-ontkenners, bijvoorbeeld toen de gerenommeerde onderzoeker Peter Duesberg ontkende dat hiv de oorzaak van aids was en daarvoor allerlei oneigenlijke argumenten en slecht onderzoek aanvoerde. Duesberg had veel invloed op de toenmalige president van Zuid-Afrika, Thabo Mbeki, waarop Fauci mede het initiatief nam tot de Durban Declaration, waarin werd gesteld dat hiv de oorzaak van aids is en dat ontkenning daarvan behandeling in de weg staat. Mbeki’s hiv-ontkenning kostte door het onthouden van antivirale behandeling tussen 2000 en 2005 het leven aan honderdduizenden Zuid-Afrikaanse hiv-geïnfecteerden, waaronder tienduizenden geïnfecteerde kinderen.

Fauci stond toen aan de goede kant van de wetenschappelijke geschiedenis. Hij beschrijft dit in zijn boek in detail en benadrukt daarbij vooral heel klinisch zijn eigen rol als liaison naar de politiek toe. Wij, als wetenschappers, vonden in hem de meest geschikte man om regeringen te overtuigen onderzoek te steunen naar ziekten als aids, malaria of tbc, ook al troffen deze ziekten vooral mensen die in armere delen van de wereld woonden, of minderheden die vanwege hun seksuele geaardheid of leefwijze werden gediscrimineerd. Nu veel regeringen – die van Rusland, Hongarije en de Verenigde Staten voorop – zulke groepen openlijk aanwijzen als belemmering voor de veiligheid en het goede leven van hun autochtone bevolkingen, zien we hoe significant de gevolgen zijn van het afkalven van de solidariteit waarvan Fauci destijds een voorvechter was.

Geen ijdelheid vreemd

Fauci was er trots op dat hij maar liefst zeven presidenten van advies diende en etaleerde dat graag. In Amsterdam deed hij dat op 18 november 2019 tijdens de 26^ste Anatomische Les in het Concertgebouw nogal ostentatief, wat leidde tot enig ongemak bij het academische publiek: niet plotseling opduikende infectieziekten vormden daar de leidraad voor zijn publiekslezing, maar foto’s van hemzelf met elk van die presidenten. Zo vlak voor zijn pensioen, en zeker tot 2020, had hij alle reden om met tevredenheid te kunnen constateren dat vrijwel alles wat hij had gedaan het belang van de gemeenschap had gediend en zelfs met enige zelfgenoegzaamheid terug te kijken op zijn invloed op presidenten, zoals hij nu ook weer in zijn autobiografie doet. Want tot aan de coronapandemie zat hij er maar heel zelden naast: het budget voor infectieziekte-onderzoek steeg onder zijn directeurschap van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases decennialang gestaag en flink en hij zette – naar zou blijken – terecht in op vaccins als voorkeurswapen in de strijd tegen infectieziekten. Al die tevredenheid heeft wel tot gevolg dat hij in zijn boek des te meer moeite heeft om stil te staan bij de momenten waar hij wellicht wel fout zat…

Fauci’s inzet op vaccins leidde in 2000 tot de oprichting van het Vaccine Research Center op de campus van de NIH, waarvoor hij eind jaren negentig bij president Clinton had gepleit. Dit instituut is onder meer de grondlegger van het mRNA-vaccin van Moderna dat naast het Pfizer-vaccin ook in ons land tot het einde van de coronapandemie heeft geleid en de SARS-CoV-2-infectie heeft teruggebracht tot een jaarlijks terugkerende verkoudheid, vergelijkbaar met de andere vier verkoudheidscoronavirussen die we al hadden. Fauci had er waarschijnlijk goed aan gedaan bij president nummer zes, dus gelijk met president Obama, afscheid te nemen van het openbare leven – op zijn minst had hij zich dan niet de haat van Donald Trump (en in diens kielzog: Kennedy) op zijn hals gehaald en was zijn bestaan nu een stuk aangenamer geweest. Maar eigenlijk tegen beter weten in bleef Fauci tot 2022 aan als directeur van NIAID.

In 2016 won Trump het presidentschap en in 2020 sloeg het noodlot toe – voor ons allen, maar voor Fauci in het bijzonder. Het SARS-CoV-2-virus veroverde de wereld en bleek maar moeilijk te stoppen, heel anders dan SARS in 2003, dat alle virologen voor de gek hield en binnen een jaar weer van de aardbodem verdween. Nee, dit specifieke coronavirus gedroeg zich compleet anders: het muteerde in tegenstelling tot het SARS-virus in een razendsnel tempo en was heel infectieus in de tijd dat je geen koorts of andere verschijnselen had. Alle experts, misschien een enkeling uitgezonderd, werden op het verkeerde been gezet. Het deel van Fauci’s autobiografie dat daarover gaat, is een les in hoe je vlak voor de finish nog flink de mist in kan gaan. Fauci onderschatte volstrekt de situatie waarin hij in 2020 door Trump belandde, zonder dit overigens ergens in het boek te erkennen.

Je vermoedt op zijn minst koppigheid, maar het zal wel altijd een raadsel blijven waarom Fauci zich zo bleef blootstellen aan de vele schofferingen door Trump en zijn entourage. Hij werd in zekere zin ook slachtoffer van Bidens overwinning op Trump bij de presidentsverkiezingen van 2020: uit het boek blijkt dat hij de komst van deze nieuwe president beschouwde als bevrijding van het door hem wel degelijk gevoelde juk van Trump. Het toont ook de naïviteit of de hoogmoed van Fauci: hij liet zich erop voorstaan dat het niet uitmaakte of er nu een Democratische president in het Oval Office zat of een Republikeinse, hij bleef trouw dezelfde pleitbezorger van de ware wetenschap en wat de feiten hem vertelden en zou daarmee uiteindelijk altijd weten te overtuigen. Duidelijk had hij tijdens de eerste termijn van Trump nog het idee dat hij ook deze president wel kon verzekeren van zijn gelijk in zaken van wetenschap en volksgezondheid.

Twee gebeurtenissen lieten Fauci geloven dat de virusrede uiteindelijk zou zegevieren bij Trump. Ten eerste, in mei 2020, de start van Operation Warp Speed om als een speer vaccins tegen COVID-19 te ontwikkelen en aan de Amerikaanse bevolking ter beschikking te stellen. En ten tweede, in oktober 2020, de behandeling van Trumps vrij ernstige corona met monoclonale antistoffen. Uit vele passages in zijn autobiografie blijkt dat Fauci de invloed van de antiwetenschapsbeweging op Trump onderschatte en blijkbaar zicht noch vat kreeg op diens ware gedachten en bedoelingen. Achteraf gezien lijkt het erop dat Trump er in dat najaar van 2020 volledig van uitging dat hij de verkiezingen zou winnen en koste wat kost wilde vermijden dat hij de steun van de onafhankelijke stemmers zou verliezen als hij in woord en daad de door Kennedy geleide antivaxbeweging zou steunen. Fauci beschouwde de antivaxbeweging als een marginaal verschijnsel waar hij weliswaar veel last van had, maar die nooit de macht zou kunnen grijpen in een nieuwe regering-Trump, laat staan dat die er ooit zou komen. De couppoging van 6 januari 2021 bleek ook voor Fauci geen teken aan de wand en komt in de autobiografie niet eens voor. De ondergang van Fauci begon een jaar eerder: in januari 2020.

Trump, Fauci en de pandemie

Op 29 januari 2020, toen de corona-epidemie in China duidelijke vormen begon aan te nemen, vond er in de Situation Room van het Witte Huis een overleg plaats waarbij Trump en Fauci aanwezig waren. Daarvoor had Fauci Trump maar een enkele keer ontmoet, dus ze waren relatieve onbekenden. Fauci werd op dat moment verantwoordelijk gemaakt voor een inreisverbod voor alle vreemdelingen die de afgelopen veertien dagen in China waren geweest (maar vreemd genoeg niet voor Amerikanen waarvoor dat gold). Hij werd toen en daar het gezicht van de overheid die het virus probeerde buiten de grenzen te houden. Hij was blij met de beslissing, die zijn ego streelde, maar hij onderschatte duidelijk het meegebrachte risico voor hemzelf en zijn familie. De CDC faalden dramatisch door slechte diagnostische tests af te leveren en door in hun adviezen de mensen doodsbang te maken – tot grote ergernis van Trump. Fauci steunde de CDC als de president hem belde, maar weigerde mee te gaan in Trumps publiekelijk geuite oordeel dat de corona-epidemie de nieuwste ‘bedrieglijke truc’ van de Democraten was. Het falen van de CDC was niet Fauci’s fout maar die van Robert Redfield, die in de hiv en aids-onderzoeksgemeenschap breed bekendstond als een zeer matige onderzoeker die regelmatig de plank missloeg en geen oog had voor de slachtoffers van aids – zoals drugverslaafden, homoseksuele mannen en vrouwen in ontwikkelingslanden. Fauci had Redfield met gemak kunnen aanwijzen als reden voor het falen van de CDC, daar was hij immers zelf ook van overtuigd, maar hij deed dat op geen enkel moment.

Fauci’s uiteindelijke Waterloo was zijn overschatting van het eigen gelijk. Geen enkele viroloog wist in die begintijd hoe effectief het was om maskers te dragen en afstand te bewaren, en daardoor dacht men in Amerika en in Europa op voorspraak van onderzoekers in Engeland dat hoe sneller het virus iedereen besmette, hoe eerder de pandemie zou stoppen. Uiteindelijk bleek het virus zich nergens iets van aan te trekken en zelfs minder ziekmakend te worden, ondanks het feit dat iedereen binnen een paar maanden kon worden herbesmet met hetzelfde virus. De vaccins bleken wel de kans op ernstig ziek worden te verminderen, maar niet de verspreiding van het virus te kunnen tegenhouden. Voor ouderen was de vaccinatie een redding, maar dan moest je helaas wel elk jaar of zelfs elk halfjaar een booster nemen. Ook dat wist Fauci, maar het feit dat de vaccins op de korte termijn dan misschien wel de redding waren, maar eigenlijk slechte vaccins waren, kon hij niet over zijn lippen krijgen. De beste manier om geen corona te krijgen bleek te zijn: zorgen dat je zo lang mogelijk gezond bleef en geen overgewicht had als het virus toesloeg. Maar vertel dat maar eens aan een volk waarvan driekwart van de oudere bevolking overgewicht of obesitas heeft (The Lancet 404, blz. 2278-98). Rekening houden met de onderbuikgevoelens van de meerderheid van de Amerikanen was niet bepaald Fauci’s forte.

Tekenend was een overleg op 22 april 2020, waar William Bryant, staatssecretaris voor Science and Technology van het Department of Homeland Security, in aanwezigheid van Fauci twee studies aanhaalde die aantoonden dat zonlicht en vochtigheid ervoor zorgden dat het virus zich niet meer kon vermenigvuldigen en dat bleekwater en alcohol eenzelfde effect hadden. Fauci voorzag niet wat er de volgende dag zou gebeuren: Bryant bracht Trump hiervan op de hoogte in het Oval Office en de president besloot de pers in te lichten met Deborah Birx, de officiële coördinator voor het coronabeleid van het Witte Huis, naast zich op het podium. Trump deed de waanzinnige suggestie om bleekwater bij mensen in te spuiten of te laten drinken om het in de longen te krijgen en het virus zo onschadelijk te maken.

Na nog een aantal aanvaringen van Trump met Birx en Fauci, werd die laatste steeds vaker weggehouden bij de pers. Fauci werd door Trump en zijn staf meer en meer gezien als de boze genius die de pandemie in stand hield, tegen de wil van de president in. In augustus 2020 viel het doek voor Fauci. In gezelschap riep de president uit ‘Tony, you’re always contradicting me’, noteert Fauci. Sommige stafleden, zoals Kellyanne Conway, probeerden hem nog te waarschuwen de president nooit en te nimmer publiekelijk af te vallen, omdat zijn wraak dan nooit lang uitblijft. Trump liet Fauci hangen en stelde als vervanger diens manifeste tegenstander Scott Atlas aan als ‘coronatsaar’.

Het trieste is dat Atlas als radioloog eigenlijk niets wist van infectieziekten, maar het soms alsnog bij het rechte eind had. Zoals: scholen openhouden en vooral het virus uit de bejaardenhuizen houden, omdat de virusverspreiding zelf toch niet viel tegen te houden. Niet alleen was dat wat de president wilde horen, zoals Fauci het in zijn boek formuleert, het was waarschijnlijk ook het beste advies. In het beste boek van dit moment over de pandemie, Tell Me When It’ss Over: An Insider’s Guide to Deciphering Covid Myths and Navigating Our Post-Pandemic World (2024), schrijft auteur Paul Offit:

No one paid a bigger price for this strategy [JG: het sluiten van scholen, zoals ook in Nederland gebeurde voordat er vaccins waren] than children, who suffered severely from the lack of education and socialization; the impact of these deficits will no doubt be felt for years to come. Our interest in getting children back to school should have been just as intense as our interest in getting people back to work. Indeed, early in the pandemic, the American Academy of Pediatrics recommended against school closures, which as it turned out, was probably the best advice.

Fauci’s beschrijving van het verschil in houding tussen hem en Birx in het najaar van 2020 laat zien hoe makkelijk het was om hem Trumps falende coronabeleid van de periode voordat er vaccins waren in de schoenen te schuiven, met als climax de beschuldiging dat hij persoonlijk het virus op de Amerikanen had afgestuurd door het Wuhan Instituut te subsidiëren waaruit volgens de trumpiaanse zelfverdedigingstactiek het virus was ontsnapt. Fauci schrijft tamelijk naiëf:

Atlas was much more of a thorn in Debby Birx’s side than in mine because he undermined her at every turn; publicly and privately. Deb felt that he was hopeless and gave up on him. She turned her efforts outside the White House, travelling extensively around the country to urge governors and local officials to abide by proper public health principles. I tried to keep an open mind concerning Atlas mostly because the vice president (and Marc Short) asked me to

Op 1 november 2020 spreekt Fauci Trump voor het laatst via de telefoonlijn van de Air Force One, waarbij Trump de omineuze woorden spreekt: ‘You constantly drop bombs on me.’ De avond voor de verkiezingen, op 2 november, scandeert de menigte ‘Fire Fauci! Fire Fauci!’ en antwoordt Trump ‘Don’t tell anybody, but let me wait until a little bit after the election. I appreciate the advice.’ We weten inmiddels hoe goed Trump dit advies in zijn oren knoopte.

De terugslag

Zodra Biden op 3 november 2020 tot president is verkozen, besluit Birx haar werk voor het Witte Huis neer te leggen en zich niet beschikbaar te stellen voor een adviesfunctie binnen het nieuwe kabinet. Fauci aanvaardt daarentegen dankbaar de rol die Biden hem aanbiedt als Chief Medical Advisor to the President. In 2021 komt het anti-Fauciboek van Kennedy uit onder de titel The Real Anthony Fauci: Bill Gates, Big Pharma, and the Global War on Democracy and Public Health.

In 2014 had Kennedy al een boek uitgebracht waarin hij beweerde dat thiomersal, een ethylkwikhoudend conserveermiddel voor vaccincocktails, autisme veroorzaakt. In 2022 deed hij dat nog eens dunnetjes over in zijn boek Vax-Unvax: Let the Science Speak, over het BMR-vaccin waar in feite helemaal nooit een druppel thiomersal in had gezeten (en sinds 2001 ook al niet meer in enig ander vaccin). Een jaar later publiceerde Kennedy het boek The Wuhan Cover-Up: And the Terrifying Bioweapons Arms Race, waarin hij claimt dat inmiddels bewezen is dat het SARS-CoV‑2-virus is ontsnapt uit een lab in Wuhan. Ook dat staat geenszins vast, want nog altijd acht de wetenschappelijke gemeenschap de kans het grootst dat er geen mens schuld aan heeft, maar dat het een natuurlijke bron betrof.

Sinds 13 februari 2025 is Kennedy minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken. In zijn fantasiewereld is er geen plaats voor mensen als Fauci. Sterker nog, alles wijst erop dat ook elk overblijfsel van Fauci’s erfenis uit de geschiedenisboeken zal worden geschrapt – zoals de mRNA-vaccins, het coronabeleid, het verband tussen hiv en aids, en zelfs het bestaan van een Vaccine Research Center aan de NIH of enige vorm van volksgezondheid voor gemarginaliseerde groepen. En Fauci? Die dient blijkens uitspraken van de regering vervolgd te worden tot hij aan de bedelstaf is, of dood. Ondanks regelmatige doodsbedreigingen werd zijn beveiliging afgelopen januari door Trump opgeheven en in april werd zijn vrouw Christine Grady als hoofd van de afdeling Bio-ethiek van het Clinical Center van de NIH in Bethesda, Maryland overgeplaatst naar de afdeling Indian Health Service in Alaska.

Maar al in 2024 nemen de aanvallen op Fauci als toeverlaat van de regering Biden-Harris groteske vormen aan. Op 3 juni 2024 valt volksvertegenwoordiger Marjorie Taylor Greene hem in de Select Subcommittee on the Coronavirus Pandemic aan met de woorden: ‘That man does not deserve to have a [medical] license. … He belongs in prison. … You are not Dr, you’re Mr Fauci in my few minutes. … He’s not respected. … Your repulsive evil science. … We should be recommending you to be prosecuted. … You should be prosecuted for crimes against humanity.’ [The Lancet 403, blz. 2768]

En wanneer Harris overtuigend de verkiezingen van Trump heeft verloren, weet Biden hoe hard het nodig is Fauci te beschermen tegen een door diens vijanden overgenomen staatsapparaat. Biden verleent hem op 19 januari 2025 een presidentieel pardon voor elke wetsovertreding (mede)gepleegd sinds 1 januari 2014, voor zover die verband houdt met zijn rol of functie als directeur van NIAID, als lid van de Coronavirus Task Force van het Witte Huis of als medisch adviseur van de president.

Kostbaar tekort aan realiteitszin

Een schurk is Fauci geenszins, maar wel een behoorlijk naïeve en van zichzelf overtuigde man die eigenlijk nergens in zijn autobiografie zijn fouten toegeeft, ook niet waar die overtuigend aan het licht komen, en die voor geen enkele verkeerd uitvallende beslissing de verantwoordelijkheid neemt. Het lijkt soms alsof Fauci (ironisch genoeg net als Trump) meer in loyaliteit gelooft dan in de waarheid, ook al ligt die loyaliteit ergens anders. Maar misschien wel belangrijker, het is een man die zichzelf heeft overleefd. Hij was een geweldenaar in de tijd van aids, ebola en zika, maar had allang vertrokken moeten zijn toen de coronapandemie uitbrak. Door aan te blijven zette hij de deur wagenwijd open voor complotdenkers en gaf hij hun alle macht in handen.

Naar mijn mening heeft Fauci op deze manier willens en wetens veel schade aan de wetenschap toegebracht en een veelkoppig monster verwekt. Inmiddels leiden anti-Fauci’s Jay Bhattacharya en Matthew J. Memoli de NIH, wordt de FDA geleid door Marty Makary (die bij hoog en laag beweert dat het SARS-CoV‑2-virus in een lab is gemaakt) en is antivaxer en antiwetenschapper Kennedy minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken. Kennedy is ondertussen duidelijk aan de winnende hand, al is dat voornamelijk te danken aan de onvoorwaardelijke steun van Donald Trump. De eerdergenoemde Immerwahr duidt Kennedy’s jonge bewind als volgt: ‘In his brief tenure, he has insulted autistic people, made false claims about vaccines’ dangers, and responded to a measles outbreak by touting cod-liver oil as a treatment. Moreover, Kennedy has faithfully carried out Trump’s war on science, firing thousands of H.H.S. officials and terminating studies, including into antiviral drugs for future pandemics.’

Nee, Fauci is geen schurk, maar een feilbaar mens dat zich met alle fouten van dien volledig heeft ingezet voor de publieke zaak. Toch valt hem naast zijn al te lange aanblijven nog een ander, meer fundamenteel verwijt te maken: dat hij zich niet heeft gehouden aan de basiswet van de wetenschap, namelijk dat iets pas waar is als het ook door anderen op onafhankelijke wijze is aangetoond, en dat je je er als wetenschapper bij neerlegt en je fouten toegeeft als je ongelijk blijkt te hebben. Getuige vooral de schoolsluitingen, waarover politiek wetenschappers Stephen Macedo en Frances Lee in hun boek In Covid’s Wake: How Our Politics Failed Us (2025) rapporteren dat in California, waar de meeste scholen werden gesloten, de kans om te sterven aan corona om en nabij even groot was als in Florida, waar de scholen open bleven. Immerwahr legt de vinger op de zere plek wanneer hij zich afvraagt of er geen betere opties voorhanden waren:

Sweden defied the trend towards closure and, it now appears, ultimately had the lowest excess death rate in Europe. Yet when forty-six scientists and doctors issued the Great Barrington Declaration, warning of lockdowns’ “devastating effects” and proposing a Swedish-style strategy for the U.S., Collins [JG: op dat moment hoofd van de NIH] wrote to Fauci and others to urge a “quick and devastating take down” of the premises of these “fringe epidemiologists”.

Het illustreert de vooringenomen en op dat moment nog geenszins bewezen stelling dat er alles aan moest worden gedaan om de verspreiding van het virus tot nul te reduceren. Dat bleek allesbehalve waar en dat is extra schokkend als we in ogenschouw nemen dat hogeropgeleiden makkelijker thuis konden werken en hun kinderen vaker op privéscholen zaten die voor het merendeel open bleven, terwijl lageropgeleiden geen werk meer hadden of wel naar hun werk moesten om het te kunnen blijven doen. Er was weinig begrip, ook in ons land, voor de enorme sociale en psychische gevolgen voor thuiszittende ouders en voor kinderen die enorme leerachterstanden opliepen.

Erkenning van deze misrekening vond Fauci duidelijk een brug te ver en vooral daarmee heeft hij de toorn van Trump en de MAGA-beweging opgewekt . Die toorn is niet onbegrijpelijk en het is verleidelijk je af te vragen wat er gebeurd zou zijn als hij die excuses wel had aangeboden… Zat Amerika dan nu misschien niet opgescheept met een minister die de gouden standaard en het goede werk van de FDA en de CDC tot de grond toe wil afbreken – zelfs al dient dat alleen maar om de erfenis van die oude Fauci voorgoed te kunnen verbannen uit de handboeken voor publieke volksgezondheid en ziektepreventie?