🆕 Van smeltkroes tot archipel: het einde van het Franse ideaal in feit en verbeelding
🖋 Marjolijn Voogel

Jérôme Fourquet, L’archipel français: naissance d’une nation multiple et divisée (Seuil 2019), 384 blz.

In een tijd van ongekende wetenschappelijke, technische en economische vooruitgang, lijkt alles wat te maken heeft met de verhoudingen tussen de verschillende religieuze en culturele groeperingen, juist in regressie te zijn. De wereld als Titanic, is de tendens van Amin Maaloufs biografie. Klopt dat? En wat is er over van het Franse ideaal? vraagt Marjolijn Voogel zich af.

Lees verder

🆕 Hans Asperger en de autismedynamiek
🖋 Annemieke van Drenth

Steve Silberman, Neurotribes: The Legacy of Autism and How to Think Smarter About People Who Think Differently (Allen & Unwin 2016), 589 blz.

Dat autisme nu meer bekendheid geniet zorgt niet voor meer duidelijkheid over wat de stoornis nu precies is. Historisch gezien loopt er een dunne scheidslijn tussen diagnosticeren en veroordelen, laat Annemieke van Drenth zien aan de hand van de zwarte bladzijden uit het onderzoek naar autisme.

Lees verder

🆕 Femma en de karikatuur van Hans Calmeyer
🖋 Hans Ulrich Jessurun d’Oliveira

Els van Diggele, Het raadsel van Femma: prooi van een mensenredder (De Geus 2020), 192 blz.

Hans Calmeyer besliste tijdens de bezetting in gevallen van twijfel over Joodse afstamming. Hij beschikte daarmee over het lot van veel joodse Nederlanders, van wie hij een opvallend aantal wist te redden. Het leverde hem onder meer een Yad Vashem-vermelding op. Toch knaagt de twijfel. In Els van Diggeles Het raadsel van Femma treffen we Calmeyer als opportunistsch roofdier. Te eenzijdig, vindt Hans Ulrich Jessurun d’Oliveira, die Van Diggele’s lezing ahistorisch en eenzijdig vindt. Wat voegt Van Diggele’s lezing volgens d’Oliveira wél toe aan ons begrip van Calmeyers handelen, en wat niet?

Lees verder

🆕 De overwinning van het hyperkapitalisme
🖋 Nico Wilterdink

Thomas Piketty, Kapitaal en ideologie (De Geus 2020), 1136 blz.

Wat kan en moet er in de plaats van het huidige hyperkapitalisme komen? Nico Wilterdink bespreekt de voorstellen van economen Thomas Piketty, Branko Milanovic en Joseph Stiglitz. Kapitalisme blijft in enigerlei vorm bestaan, verwachten zij. Wat de mogelijkheid van hervormingen betreft zijn ze niet allemaal even optimistisch.

Lees verder

🆕 Het leven op aarde: een roman als een toverbal
🖋 Nelleke Noordervliet

J. Slauerhoff, Verzameld proza (Nijgh & Van Ditmar 2020), 912 blz.

‘Schrijvers over schrijvers’, de titel van een reeks waarin Nederlandse literair auteurs schrijven over een volgens hen Heel Goed Nederlands Boek. Deze keer herleest Nelleke Noordervliet Het leven op aarde, de klassieker van J. Slauerhoff. Ze treft een auteur die zowel afdaalt in de puinhopen van Tschong King, als klimt naar de hoogten van de bevrijde geest.

Lees verder

🆕 Van Donald Duck tot Homeland: ideologie en angst in wereldomspannende fictie
🖋 Martien Bos

Zitten er geheime satanistische boodschappen in muziek? Voedt de Donald Duck jonge kinderen op tot naar geld hunkerende imperialisten? Martien Bos schrijft over de al dan niet onbewuste relatie tussen ideologie, massamedia en het publiek. Dit stuk stond op de longlist van de Joost Zwagerman Essayprijs 2019, een prijs bedoeld om nieuw essayerend talent voor het voetlicht te brengen.

Lees verder

🆕 Naast het nieuws: over Ivo Michiels
🖋 Hannah van Binsbergen

Ivo Michiels, Orchis Militaris (Contact, 1968), 127 blz.

Schrijvers over schrijvers’, de titel van een reeks waarin Nederlandse literair auteurs schrijven over een volgens hen Heel Goed Nederlands Boek. Deze keer herleest Hannah van Binsbergen Orchis Militaris van Ivo Michiels. Ze treft een uitgepuurde onroman, door een auteur op zoek naar patronen.

Lees verder

🆕 Decamerone: verhalen op het breukvlak van twee tijdperken
🖋 Cyrille Offermans

Giovanni Boccaccio, Decamerone (Athenaeum 2020, vert. Frans Denissen), 864 blz.

Lange tijd werd Boccaccios Decamarone gezien als platvloers, frivool en respectievelijk scabreus amusement. Maar, reflecteert Cyrille Offermans, laat daar geen misverstand over bestaan: het is een meesterwerk. Zijn beschrijving van het Italiaanse stadsleven in tijden van ziekte is bijzonder precies en actueel. De ‘pestilentie’ kent geen hiërarchie en de belangrijkste vraag die zij net als andere plagen uiteindelijk oproept is hoe te leven in weerwil ervan.


Lees verder

🆕 Harpie is nog op zoek naar haar stem
🖋 Emma van Meyeren

Hannah van Binsbergen, Harpie (Pluim 2020), 175 blz.

Harpie is een vrouw van tweeëntwintig die regelmatig de duivel over de vloer heeft. Op zoek naar haar eigen identiteit en seksualiteit voert ze uitgebreide gesprekken met hem. Emma van Meyeren las Hannah van Binsbergens debuutroman Harpie en vraagt zich af hoe seksualiteit, vervreemding en het kwade daarin samenhangen.

Lees verder

🆕 De mogelijkheid van een schiereiland
🖋 Jozef Waanders

Mariemontkaai in de Brusselse wijk Sint-Jans-Molenbeek, 1980. Foto: Michel Huhardeaux.

De terugval naar nationalisme en tribalisme die ten grondslag ligt aan veel terroristisch geweld, lijkt te herleiden tot de ontheemding van de mens. Waar komt die ontworteling vandaan? vraagt Jozef Waanders zich af in dit essay van de longlist van de Joost Zwagerman Essayprijs. Een deel van het antwoord ligt in het werk van Schelling.


Lees verder