De marsmannetjes, die zijn we zelf
Joris van Casteren

Sarah Stewart Johnson, The Sirens of Mars: Searching for Life on Another World (Penguin 2020), 288 blz.

Mars is weer eens hot. Terwijl space cowboys als Musk, Bezos en Branson commercieel ruimtereizen presenteren als eerste stap naar private kolonisatie van de rode planeet, maken wereldmachten plannen voor Marsmijnbouw. Joris van Casteren leest drie nieuwe boeken over onze obsessie met de weerbarstige planeet, en maant tot enige socratische bescheidenheid.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


De Spaanse Burgeroorlog: een waarheid van vlees en bloed
Berthold van Maris

Arturo Barea, De slag: Madrid tijdens de Spaanse Burgeroorlog (vert. Roland Fagel, Schokland), 420 blz.

Falangisme, heldenmoed, en eindeloze gesprekken in bars en restaurants – Berthold van Maris onderzoekt feit en fabel over de Spaanse Burgeroorlog. In twee recent vertaalde ‘romans’, de een klassiek, de ander nieuw, treedt de geleefde werkelijkheid van die verscheurde tijd op verschillende manieren naar voren.

Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


De zomer dat we Wit-Rusland leerden kennen (dankzij de literatuur)
Franka Hummels

Svetlana Alexijevitsj, De laatste getuigen: kinderen in de Tweede Wereldoorlog (vert. Jan Robert Braat, De Bezige Bij 2018), 256 blz.

In Wit-Rusland drukt dictator Aleksandr Loekasjenko demonstraties tegen zijn bewind gewelddadig de kop in. Die repressie stelt geëngageerde Wit-Russische schrijvers, met als bekendste voorbeeld Nobelprijswinnaar Svetlana Alexijevitsj, voor een dilemma: spreek je jezelf uit, of slik je je stem in? Journalist en Wit-Ruslandkenner Franka Hummels bespreekt de precaire positie waarin Alexijevitsj en andere schrijvers zich in bevinden in hun poging om zich te verzetten.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Achter de vechtlust, ideologische precisie
Rob Hartmans

Lodewijk Petram & Samuël Kruizinga, De oorlog tegemoet: Nederlanders en de strijd om Spanje, 1936-1939 (Atlas Contact 2020), 352 blz.

De meeste boeken over de Spaanse Burgeroorlog zijn politiek gekleurd. In De oorlog tegemoet, over de Nederlandse mannen die tegen het fascisme streden, kiezen Lodewijk Petram em Samuël Kruizinga voor een nuchterdere aanpak, constateert Rob Hartmans. Petram en Kruizinga doen een beroep op de actualiteit door verbanden te leggen tussen hedendaagse Syriëgangers en de Spanjestrijders van toen.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Oorlog tegen slavernij in de achttiende-eeuwse Caraïben
René Kooiker

Marjoleine Kars, Bloed in de rivier: Het onbekende verhaal van de massale slavenopstand in een Nederlandse kolonie (Atlas Contact 2021), 384 blz.

De aandacht voor het Europese en Nederlandse slavernijverleden beperkt zich vaak tot abstracte discussies waarin het leven van tot slaaf gemaakten nauwelijks een rol speelt. René Kooiker leest twee boeken die twee beroemde ‘slavenopstanden’ in een ander daglicht stellen. Wat als we opstand zien als een oorlogsdaad?


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Syrië, land van duivelse dilemma’s
Nikolaos van Dam

Fernande van Tets, Vier Seizoenen in Damascus: verslag van een land in oorlog (Thomas Rap 2020), 368 blz.

Vanuit het Four Seasons Hotel in Damascus — ook wel ‘de hemel aan de rand van de hel’ — schreef Fernande van Tets een zeldzame en gedetailleerde beschrijving van het Syrische burgerlijk leven onder een schrikbewind. Die oorlog is misschien wel een van de best (digitaal) gedocumenteerde strijdtonelen die de wereld ooit gekend heeft, maar de kleine verhalen die het grotere verhaal illustreren ontbreken veelal. Het werk van Van Tets, schrijft gewezen topdiplomaat Nikolaos van Dam, vult die leemte op overtuigende wijze.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Rattenspel van de hoogste orde
Thijs Kleinpaste

Richard Hofstadter, Anti-Intellectualism in American Life, The Paranoid Style in American Politics, Uncollected Essays 1956-1965 (Library of America 2020), 1000 blz.

Thijs Kleinpaste leeft deze weken in Washington DC tussen afgrijzen, angst en hoop — terwijl Trump en zijn aanhangers woest theater opvoeren over gestolen verkiezingen en institutioneel verraad door de deep state. Het is een poging een dolkstootlegende in het leven te roepen om de komende vier jaar op te teren. ‘Laat niemand denken dat er een tijdperk ten einde is gekomen’, bezweert hij. Toch gloort er hoop, want als de afschuw over de schaamteloze machtspolitiek van de afgelopen vier jaar ons iets heeft laten zien, dan is het wel dat het werkelijke fundament van een levende democratie nog intact is: de democratische verbeelding.


Lees verder

Postkoloniale diagnose, kosmopolitische remedie
Jetske Brouwer

Adom Getachew, Worldmaking after Empire: The Rise and Fall of Self-Determination (Princeton University Press 2019), 288 blz.

In haar uitvoerige intellectuele geschiedenis staat Adom Getachew een postkoloniaal kosmopolitisme voor — te beginnen bij een erkenning van de continuering van imperiale overheersing. Haar protagonisten zijn daarbij niet alleen politieke activisten, ziet Jetske Brouwer, maar evengoed geïnformeerde stemmen die de inconsequenties en manco’s van intellectuele tradities blootleggen.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Uitjes met de Veiligheidsraad
Benjamin Duerr

Karel van Oosterom, Met een oranje das: een jaar in de Veiligheidsraad (Atlas Contact 2020), 256 blz.

De deelname aan de VN Veiligheidsraad bood Nederland de kans mee te spelen op het wereldtoneel. Een prestigieuze rol, maar voor een klein land als Nederland niet een met veel slagkracht. Met een oranje das toont hoe een 'lichtgewicht' als Nederland toch op internationale schaal een politiek van soft power kon bedrijven, ziet Benjamin Duerr.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


De bevende aarde (7): Over de teruggekeerden

Vandaag is het 25 jaar geleden dat de door de VN gegarandeerde safe haven Srebrenica viel. De inname door Bosnisch-Servische troepen onder bevel van generaal Ratko Mladić werd gevolgd door de deportatie en genocide van meer dan 8.000 moslimjongens en -mannen onder het toeziend oog van ruim 400 Nederlandse blauwhelmen opererend onder een ontoereikend mandaat en met beperkte VN-ondersteuning. Guido Snel, schrijver, literair vertaler en tolk, reisde af naar de plaats des onheils en schreef voor de Nederlandse Boekengids afgelopen week dagelijks over de verhalen die de overlevenden met zich meedragen en over onze en zijn eigen verhouding tot de oorlog. Vandaag het slot: Over de teruggekeerden.

Lees verder