Twee soorten en een satelliet
Moed de Vries

Lars Kvamme, Zalm: een biografie (vert. Angelique de Kroon, Atlas Contact 2021), 256 blz.

De wetenschappelijke monografie is een oud en eerbiedwaardig genre, dat in populairwetenschappelijke context nog springlevend is. Conservator Moed de Vries bespreekt er drie, die elk op een andere manier iets zeggen over de menselijke verhouding tot de natuur die ons omringt.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Zijn we er klaar voor? Astronomie en buitenaardse intelligentie
Robert van Leeuwen

Harvard-sterrenkundige Avi Loeb is ervan overtuigd dat buitenaardse wezens ons heelal hebben onderzocht en dat de sporen daarvan waarneembaar zijn. De mens in het algemeen en zijn collega-natuurkundigen in het bijzonder zijn alleen nog niet klaar voor deze constatering. Robert van Leeuwen neemt Loebs theorieën en positie in zijn vakgebied onder de loep.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Pandemie in perspectief
Jaap Goudsmit & Johan Heilbron

Johan P. Mackenbach, A History of Population Health: Rise and Fall of Disease in Europe (Brill 2020), 430 blz.

Ons perspectief op de coronapandemie wordt na anderhalf jaar nog altijd vrijwel volledig gedomineerd door dagkoersen en het laatste nieuws, en datzelfde geldt in belangrijke mate voor het overheidsbeleid. Maar als de geschiedenis van pandemieën en de volksgezondheid iets laat zien, is het wel dat hoe we met een pandemie omgaan uiteindelijk belangrijker is dan de pandemie zelf. Jaap Goudsmit en Johan Heilbron pleiten voor een breder beleid, met meer oog voor directe en indirecte gezondheidsrisico’s op de kortere en de langere termijn.


Lees verder

De marsmannetjes, die zijn we zelf
Joris van Casteren

Sarah Stewart Johnson, The Sirens of Mars: Searching for Life on Another World (Penguin 2020), 288 blz.

Mars is weer eens hot. Terwijl space cowboys als Musk, Bezos en Branson commercieel ruimtereizen presenteren als eerste stap naar private kolonisatie van de rode planeet, maken wereldmachten plannen voor Marsmijnbouw. Joris van Casteren leest drie nieuwe boeken over onze obsessie met de weerbarstige planeet, en maant tot enige socratische bescheidenheid.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Orde in de chaos: over de vraag wat leven is
Renée van Amerongen

Carl Zimmer, Life’s Edge: The Search for What It Means to Be Alive (Dutton 2021), 368 blz.

Wat is leven eigenlijk? Eeuwenlange filosofische discussies terzijde, kan een mens redelijk goed inschatten of er iets levends of niet-levends voor z'n neus staat. Het wordt pas echt moeilijk als het gaat om microscopische eencelligen, maar daarvoor kunnen we nu gelukkig te rade gaan bij de boeken van Nurse, Davies, Zimmer en Zernicka-Goetz, betoogt Renée van Amerongen.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Vuur: een filosofisch en praktisch probleemgeval
Jelle Reumer

Ignaas Devisch, Vuur: een vergeten vraagstuk (De Bezige Bij 2021), 288 blz.

Van de mythe van Prometheus tot brandstapels, buskruit en verbrandingsmotoren: vuur is in al zijn verschijningsvormen onlosmakelijk verbonden met de mensheid. Filosoof Ignaas Devisch hoopt dit fenomeen filosofischer te duiden, Jelle Reumer leest zijn pleidooi voor een toekomstbestendige relatie tussen mens en vuur.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Haber, Heisenberg, Grothendieck, en hoe we de wereld niet begrijpen
Jeanine Daems

Benjamín Labatut, Het blinde licht (vert. Peter Valkenet, Atlas Contact 2020), 224 blz.

Benjamín Labatuts roman Het blinde licht geeft handen en voeten aan de wetenschappelijke ontwikkelingen van de twintigste eeuw. Uitvindingen van grote wetenschappers als Frits Haber hebben immers twee kanten: ze brachten de mensheid zowel vooruit als dichter bij de afgrond. Jeanine Daems schrijft over de fictieve insteek van Labatuts en bespreekt de onmetelijke gevolgen van een vaak onbegrijpelijke wetenschap.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Hendrik Antoon Lorentz: de spil van een generatie
Robert van Leeuwen

Hendrik Antoon Lorentz gold rond 1900 als misschien wel de grootste natuurkundige van zijn tijd. Zo werd in de vormende jaren van de speciale relativiteitstheorie ook wel gesproken van de Lorentz-Einsteintheorie. Het idee dat hij een 'klassiek fysicus' was die niet met zijn tijd mee kon komen is dan ook ongepast, ziet natuurkundepromovendus Robert van Leeuwen in twee biografieën.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


De harde werkelijkheid: Ehrenfest, Afanassjewa en het einde van de intuïtie
Frans W. Saris

Margriet van der Heijden, Denken is verrukkelijk: het leven van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest (Prometheus 2021), 432 blz.

De ondergang van de grote natuurkundige Paul Ehrenfest is al te gemakkelijk toegeschreven aan het uiteenspatten van zijn huwelijk met de al even grote wiskundige Tatiana Afanassjewa. In de dubbelbiografie van Margriet van der Heijden leest Frans W. Saris tot zijn opluchting ook dat grotere verhaal, van een tijd van internationale crises en razendsnelle ontwikkelingen in de natuurkundedie deze twee tolken van hun tijd eerst berooft van hun natuurkundige intuïtie en vervolgens van hun gezin en zelfs zijn leven.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids


Quantummechanica met open vizier
Daan Mulder

Sean Carroll, Something Deeply Hidden: Quantum Worlds and the Emergence of Spacetime (Oneworld, 2019), 368 blz.

De quantummechanica is mettertijd synoniem komen te staan voor onbegrijpelijkheid. De populairwetenschappelijke literatuur heeft dat er niet beter op gemaakt. Maar wat weten we nu eigenlijk wel, en wat niet over de quantummechanica? En hoe moeten we de paradoxen begrijpen? Daan Mulder bespreekt drie recente boeken.


Beste lezer,

de Nederlandse Boekengids is een geheel zelfstandig tijdschrift en is volledig afhankelijk van abonnees en adverteerders. Als u nu een abonnement neemt, is niet alleen deze bijdrage al meteen te lezen, maar bovendien al onze eerdere stukken en nummers. Sluit hier uw abonnement af.

Met boekengroet,

de redactie van de Nederlandse Boekengids