2025#6 (december / januari)
Politiek & Maatschappij
democratie
politiek
Een betere wereld begint bij verzet
Er hangt verzet in de lucht. Aan de hand van recente publicaties van Lodewijk van Oord, Chris Keulemans, Ewoud Kieft en Clarice Gargard laat Harmen van der Meulen zien hoe schrijvers nadenken over verzet, protest, democratie en maatschappelijke verandering. Voor rebellie is verbeelding nodig, en daarbij kunnen schrijvers een rol spelen.
- Lodewijk van Oord, Protesteren voor beginners. Over verzet en rebellie (Cossee 2025), 128 blz.
- Chris Keulemans, Verzet (Jurgen Maas 2024), 252 blz.
- Ewoud Kieft, Strohalmen. Over optimisme en verzet (De Bezige Bij 2025), 112 blz.
- Clarice Gargard, Na verzet komt (r)evolutie. Tien wegen naar een nieuwe wereld (De Arbeiderspers 2025), 200 blz.
Komt een maffiabaas in het café
De criminele wereld is meer verweven met de ‘gewone’ samenleving dan je denkt. Dat is de stelling van Mark Galeotti in Homo criminalis. Hoe de georganiseerde misdaad de wereld dicteert. Raymond van den Boogaard ontleent interessante feiten aan het boek, maar mist een grote theorie.
- Mark Galeotti, Homo criminalis. Hoe de georganiseerde misdaad de wereld dicteert. (Vert. Alexander van Kesteren) (Prometheus 2025), 336 blz.
Toen & Nu
geschiedenis
Niet weten, niet willen weten, niet willen dat anderen weten
door Rineke van Daalen
Hoeveel moet je weten om te weten hoeveel je niet weet? Historici Peter Burke en Mark Lilla bogen zich over het fenomeen van de onwetendheid en pakten dat ieder op hun eigen manier systematisch aan. Rineke van Daalen concludeert uit hun boeken dat de studie naar onwetendheid inzicht kan bieden in de dynamiek van sociale relaties, politiek, en uiteraard macht.
- Peter Burke, Ignorance: A Global History (Yale University Press 2023), 336 blz.
- Mark Lilla, Ignorance and Bliss: On Wanting Not to Know (Farrar, Straus & Giroux 2024), 256 blz.
Wetenschap & Wij
sociologie
pandemie
Israël als vestigingskoloniale staat
door Areej Sabbagh-Khoury
Het in hartje Amsterdam gevestigde Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences (NIAS) selecteert ieder jaar meer dan vijftig excellente onderzoekers uit Nederland en de rest van de wereld om voor de duur van een of twee semesters voltijd vrij onderzoek te komen doen in een inspirerende multidisciplinaire woon- en werkomgeving. Areej Sabbagh-Khoury verblijft het gehele academische jaar 2025-2026 als fellow aan het NIAS.
Al het gelijk van de wereld: Anthony Fauci en de antivaxbeweging
door Jaap Goudsmit
In dit essay laat viroloog Jaap Goudsmit zien hoe de Trump-regering de wetenschap tot staatsvijand heeft gemaakt en Anthony Fauci tot zondebok. Hierin schetst hij een onheilspellend beeld van een Amerika dat wordt geregeerd door wantrouwen en complotten, en geeft tegelijkertijd een genuanceerd portret van Fauci zelf: geen schurk, maar een man die zijn tijd niet los kon laten. En die onbedoeld de ondergang van zijn eigen erfenis inluidde.
- Anthony Fauci, M.D., On Call: A Doctor’s Journey in Public Service (Viking 2024), 480 blz.
- Robert F. Kennedy Jr., The Real Anthony Fauci: Bill Gates, Big Pharma, and the Global War on Democracy and Public Health (Skyhorse 2021), 492 blz.
Kunst & Literatuur
muziek
literatuur
boekencultuur
Joost Zwagerman Essayprijs
Joost Zwagerman Essayprijs
Joost Zwagerman Essayprijs
Joost Zwagerman Essayprijs
Joost Zwagerman Essayprijs
Een opgerekte ruimte
door Elisa Veini
Kim Gordon schreef geschiedenis als zanger en bassist van de New Yorkse punkband Sonic Youth. Onlangs verscheen een nieuwe editie van haar autobiografische werk Girl in a Band, waarin ze ook reflecteert op de positie van vrouwen op het podium, vooral in de rockmuziek. Elisa Veini las Gordons memoires, bezocht haar concert en concludeert dat de punklegende zichzelf bevrijd heeft.
- Kim Gordon, Girl in a Band (10th Anniversary Edition), Foreword by Rachel Kushner. (HarperCollins 2025), 288 blz.
- Sinéad Gleeson en Kim Gordon (red.), This Woman’s Work. Essays over muziek (vert. Petra C. van der Eerden en Janine van der Kooij) (Nijgh & Van Ditmar 2022), 288 blz.
Driestemmig: Er stromen rivieren in de lucht
door Hanneke van der Heijden, Meltem Halaceli & Iris Kater Mirsalari
In de rubriek Driestemmig wordt een boek besproken door drie personen. Het gaat om korte leesverslagen met een vrije invulling: bespiegelingen vanuit verschillende generaties, culturen en achtergronden. In dit nummer bespreken Hanneke van der Heijden (vertaler Turks), Meltem Halaceli (schrijver) en Iris Kater Mirsalari (boekverkoper en neerlandica) de roman Er stromen rivieren in de lucht van de Turkse bestsellerauteur Elif Shafak.
- Elif Shafak, Er stromen rivieren in de lucht (vert. Manon Smits) (Wereldbibliotheek 2024), 480 blz.
Last pakken
door Daphne de Heer
Vaste columnist voor de Nederlandse Boekengids Daphne de Heer zoekt er de kracht voor: ieder nummer haar kijk op kwesties in de wereld van de Nederlandse literatuur. In deze aflevering: over het gevaar van gitzwarte, antidemocratische rancuneretoriek.
Bekentenis van een watermens
Met het essay Bekentenis van een watermens wint Benjamin van Schothorst de Joost Zwagerman Essayprijs 2025. Het is een essay over onze intieme, bureaucratische en mythische relatie met water. ‘Het kraakt al om me heen, maar de belastingbetaler hoeft niet te vrezen. Er wordt aan ons water gewerkt.’
Onbehaaglijk vrouwelijk verlangen
door Kaatje Gijbels
In dit voor de Joost Zwagerman Essayprijs 2025 genomineerde essay schrijft Kaatje Gijbels over sekswerk. In haar werk vindt ze voldoening, het is vooral de Nederlandse bekrompenheid die haar dwarszit. ‘Ze noemen me hoer. Ik noem mezelf vrij. Het verschil? Ik lieg tenminste niet.’
Prompt engineering
door Yves Peirsman
In dit essay, dat zich laat lezen als een ongemakkelijk en intrigerend experiment, onderzoekt Yves Peirsman de mogelijkheden en onmogelijkheden van schrijvende mensen en machines. Het essay staat op de shortlist van de Joost Zwagerman Essayprijs.
Leven met afval
door Humber van Straalen
In dit essay, genomineerd voor de Joost Zwagerman Essayprijs, onderzoekt Humber van Straalen de angst voor dat wat vies en versleten is. Dat brengt hem bij Freud, Babybel-kaasjes, kapotgetrapte designtafels en de morele lading van afval.
Stuwwal
door Lieke Smits
Dit essay, dat is genomineerd voor de Joost Zwagerman Essayprijs, begint bij een Nijmeegse stuwwal. Van daaruit verkent Lieke Smits hoe geologische en innerlijke structuren met elkaar verweven zijn, in tijd, plaats en kunst. ‘Door ons in de creaties van anderen te begeven kan de ruimte van de ander resoneren met onze eigen innerlijke structuur en kunnen we ook zonder gemeenschap van tijd en plaats deelnemen aan het innerlijke leven.’
