2026#4 (augustus / september)
Kunst & Literatuur
literatuur
biografie
literatuur
literatuur
literatuurgeschiedenis
biografie
literatuur
Mieke, get a life! Over schrijversweduwen en vrouwelijke biografen
door Maria Vlaar
De schrijversweduwe heeft geen beste reputatie. Ze geldt als een gevreesde kenau, een op geld beluste profiteur of een beklagenswaardige zeurpiet. In dit persoonlijke essay ontleedt biograaf Maria Vlaar – zelf schrijversweduwe – de hardnekkige clichés rond de schrijversweduwe, en legt zij de onderliggende laag van seksisme bloot. ‘De weduwen, of ze nu hun mond houden of niet, ze kunnen het nooit goed doen…’
Een archeologie van stiltes
door Sarah De Mul
In Wat ik haar niet vertelde van Sigrid Bousset leert de lezer de bijkans vergeten Vlaamse schrijver Ivo Michiels (opnieuw) kennen, maar krijgen ook de stemmen van de vele vrouwen die in de schaduw stonden van hun vaak mannelijke literaire tijdgenoten meer aandacht. Sarah de Mul concludeert dat deze aanpak ruimte biedt voor een nieuwe, relationele kijk op de biografieën van Vlaamse en Nederlandse schrijvers.
- Sigrid Bousset, Wat ik haar niet vertelde (De Bezige Bij 2025), 480 blz.
‘Alsof de duisternis ze had opgeslokt’
door Judith Naeff
In Het boek van de verdwijning laat de schrijver Ibtisam Azem de Palestijnen in één klap verdwijnen – en richt ze haar blik op wat daarna volgt. Judith Naeff las het boek en ziet in hoe dit gedachte-experiment de grenzen van het liberale verhaal over Israël en Palestina blootlegt.
- Ibtisam Azem, Het boek van de verdwijning (vert. Djûke Poppinga) (De Bezige Bij 2026), 256 blz.
Vertalen naar de menselijke kern. Djûke Poppinga en de Arabische literatuur
door De Jury van de Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff
Dit jaar heeft Het Cultuurfonds besloten de Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff 2026 toe te kennen aan vertaler Djûke Poppinga voor haar vertalingen uit het Arabisch. Poppinga ontvangt de prijs voor ‘haar prachtige en veelzijdige oeuvre, haar constante toewijding aan het vertaalvak en de Arabische literatuur en de maatschappelijke bijdrage die ze met haar werk levert’.
- Ghassan Kanafani, Mannen in de zon (vert. Djûke Poppinga) (Uitgeverij Jurgen Maas 2023), 111 blz.
- Hassan Blahim, Allah 99 (vert. Djûke Poppinga) (Uitgeverij Jurgen Maas 2034), 280 blz.
- Mohamed Choukri, Gezichten (vert. Djûke Poppinga) (Uitgeverij Jurgen Maas 2035), 176 blz.
- Alaa al Aswani, De automobielclub van Caïro (vert. Djûke Poppinga) (De Geus 2030), 540 blz.
- Mahmoud Jouda, Een tuin voor verloren benen (Jurgen Maas 2024), 156 blz.
- Nagieb Mahfoez, De dag dat de leider werd vermoord (vert. Djûke Poppinga) (De Geus 2014), 121 blz.
- Ishaq Musa al-Husseini, Memoires van een kip (vert. Djûke Poppinga) (Uitgeverij Jurgen Maas 2024), 155 blz.
Tijd voor een nieuw hoofdstuk
door Guido van Hengel
Sommige lezers willen korte, snappy hoofdstukjes, andere kiezen voor een ‘wiegende zee van woorden’. Guido van Hengel las een letterkundige studie naar de geschiedenis van ‘het hoofdstuk’ en concludeert dat je ook buiten het boek goed kunt nadenken over hoe je een verhaal opdeelt. ‘Hoofdstukken geven mensen de ruimte om op adem te komen, om ordening aan te brengen in de overweldigende, chaotische werkelijkheid.’
- Nicholas Dames, The Chapter: A Segmented History From Antiquity to the Twenty-First Century (Princeton University Press 2023), 370 blz.
Andere Grammatica’s van Verschil
door Neske Beks
In haar memoires Niet van gisteren wandelt Anja Meulenbelt door haar eigen verleden en door het Nederland dat haar vormde. Transdisciplinair kunstenaar en schrijver Neske Beks leest een boek dat getuigt van strijd en engagement, maar ook van moederschap, trauma en liefde. In haar geheel eigen, persoonlijke stijl schrijft ze over het laatste boek van Anja Meulenbelt, die deze week de P.C. Hooft-prijs ontvangt voor haar gehele oeuvre.
- Anja Meulenbelt, Niet van gisteren. Memoires, maar dan anders (De Bezige Bij 2025), 384 blz.
Durf te walgen! Bodyhorror door filosofen ontleed
door Martien van Agtmaal
Bij het woord ‘horror’ denk je al gauw aan goedkoop vermaak en slechte films. Maar met sublieme ervaringen en het doorbreken van taboes zet horror ons serieus aan het denken over grenzen, ons lichaam en onze sterfelijkheid. Martien van Agtmaal bespreekt In de ogen van Medusa van Dimitri Goossens en past diens ideeën over horror toe op bodyhorror – een extra relevant subgenre in onze tijd van de yogapants en de sportschool.
- Dimitri Goossens, In de ogen van Medusa. Filosofie en de duistere spiegel van horror (Boom 2023), 288 blz.
Politiek & Maatschappij
psychologie
politiek
Voorbij linkse melancholie: genezing zonder aanpassing
door Arthur Berkhout
De term ‘burn-out’ werd ooit gemunt in de context van maatschappelijk engagement. Het betrof een diepe vermoeidheid die het gevolg was van desillusie van hen die probeerden de wereld te verbeteren. Aan de hand van het boek Burnout van Hannah Proctor pleit Arthur Berkhout ervoor om de ‘burn-out’ opnieuw te bezien in een maatschappelijk en minder individueel domein.
- Hannah Proctor, Burnout: The Emotional Experience of Political Defeat (Verso 2024), 272 blz.
Driestemmig: Notities uit de gevangenis
door Tivadar Vervoort, Wibo Koole & Marian Donner
In de rubriek Driestemmig wordt een boek besproken door drie personen. Het gaat om korte leesverslagen met een vrije invulling: bespiegelingen vanuit verschillende generaties, culturen en achtergronden. In dit nummer bespreken filosoof Tivadar Vervoort, essayist en anarchist Marian Donner en politicoloog en sociaal-democraat Wibo Koole de beroemde Notities uit de gevangenis van de door zowel links als rechts geprezen Antonio Gramsci.
- Antonio Gramsci, Notities uit de gevangenis (vert. Arthur Weststeijn) (Boom 2026), 104 blz.
Toen & Nu
geschiedenis
geschiedenis
geschiedenis
De andere Middeleeuwen
door Catrien Santing
Bij haar emeritaat blikt mediëvist Catrien Santing terug op de manier waarop er in de afgelopen veertig jaar telkens anders naar de Middeleeuwen is gekeken. Veertig jaar geleden was er sprake van een ware Middeleeuwenrage, zowel binnen als buiten de academie. In de decennia daarna heeft de mediëvistiek zich sterk ontwikkeld, en hebben mediëvisten in Nederland en Vlaanderen het beeld van de Middeleeuwen stap voor stap bijgesteld. Terwijl Santing haar werkkamer opruimt, realiseert ze zich dat er inmiddels een nieuwe generatie onderzoekers is opgestaan die een ‘frisse en fruitige’ Middeleeuwen bestudeert, los van het traditionele ‘Herfsttij’-aura.
- Cécile de Morrée (red.), Het Ministerie van Middeleeuwse Zaken. Inspirerende oplossingen voor de grote vraagstukken van nu (Walburg Pers 2025), 208 blz.
- Ria Paroubek-Groenewoud en Carine van Rhijn (red.), De inventieve Middeleeuwen. Praktische kennis en kunde van voor het jaar 1000 (Verloren 2023), 182 blz.
- Jonas Roelens en Nathan van Kleij (red.), Middeleeuwse medemensen. De clichés over de donkere eeuwen voorbij (Ertsberg 2023), 242 blz.
Nonnenkoorts: de Middeleeuwen als plek van toevlucht, inspiratie en verzet
door Lieke Smits
Medievalcore, nonnenkoorts, Jeanne d’Arc: middeleeuwse vrouwen zijn populair. Waarom spreekt de middeleeuwse vrouw ons nu zo aan - zowel binnen als buiten de academische wereld? En is die interesse een vorm van verzet of escapisme? Mediëvist Lieke Smits bespreekt het aan de hand van vier recente boeken.
- Hetta Howes, Poet, Mystic, Widow, Wife: The Extraordinary Lives of Medieval Women (Bloomsbury 2024), 320 blz.
- Eleanor Janega, The Once and Future Sex: Going Medieval on Women’s Roles in Society (Norton & Co. 2023), 272 blz.
- Carmen Urbita & Ana Garriga, Kloosterwijsheden. Een niet bepaald heilig zelfhulpboek (vert. Annemie de Vries) (Balans 2025), 336 blz.
- Else Boer, Halewijn (Prometheus 2026), 320 blz.
Jean-Paul Marat: de eerste moderne populist
door Stefaan Marteel
Arts, wetenschapper, filosoof, tegenstander van slavernij en zelfs ‘de vriend van het volk’: zo stond Jean-Paul Marat aanvankelijk bekend. Maar hij was ook een radicale pamflettist en een revolutionair die bloedvergieten nodig achtte. Stefaan Marteel bespreekt een nieuwe biografie over deze fascinerende figuur vol tegenstrijdigheden. Die biedt inzicht in de verhouding tussen de Verlichting en de Franse Revolutie.
- Keith Michael Baker, Jean-Paul Marat: Prophet of Terror (The University of Chicago Press 2025), 952 blz.
- Jonathan Israel, Revolutionaire ideeën: Een intellectuele geschiedenis van de Franse Revolutie (vert. Bert Smilde) (Uitgeverij Van Wijnen 2017), 1177 blz.
- Richard Whatmore, The End of Enlightenment: Empire, Commerce, Crisis (Penguin 2023), 457 blz.
Wetenschap & Wij
sociologie
Schoonheid draait door, vervreemdt en verdeelt. Een interview met Giselinde Kuipers
door Merlijn Olnon
Giselinde Kuipers is onderzoekshoogleraar sociologie aan de KU Leuven en doet onderzoek naar schoonheid. In september verschijnt haar nieuwste boek Lelijke mooie wereld bij uitgeverij Das Mag. Gedurende het tweede semester van het academisch jaar 2025-2026 verbleef ze als research fellow aan het Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences (NIAS) in Amsterdam.
- Giselinde Kuipers, Lelijke mooie wereld (Das Mag 2026), .
- Giselinde Kuipers en Outi Sarpila (red.) , Handbook of Beauty and Inequality (Springer 2026), .
