Zelfrespect in de prestatiesamenleving

Sociologe Judith Elshout promoveerde vorig jaar op haar proefschrift Roep om respect. Ervaringen van werklozen in een meritocratiserende samenleving. Zij kon bij haar onderzoek niet om Lamonts The Dignity of Working Men heen. De hoogst actuele spanningen in de belevingswereld van de arbeidersklasse, zoals Lamont die in Frankrijk en de VS in kaart brengt, blijken ook onder werklozen in Nederland zeer indringend aanwezig. Door Judith Elshout


Lees verder

Inspiratie uit de marge. Drie negentiende-eeuwse Indiase activisten en hun zoektocht naar nieuw sociaal kapitaal

Wie iets wil begrijpen van de emancipatiegeschiedenis van vrouwen en lagere kasten in India doet er goed aan terug te gaan naar de tweede helft van de negentiende eeuw, toen een aantal Indiase schrijver-activisten erin slaagde de culturele en educatieve kiemen te zaaien van grote sociale verandering – juist omdat zij zich niet konden beroepen op status of patriarchale privileges, maar wel op een transnationaal bewustzijn. Barnita Bagchi vertelt over drie negentiende-eeuwse Indiase activisten en laat, vertrekkend vanuit het werk van Michèle Lamont, zien hoe cultureel en sociaal kapitaal niet enkel vanuit de gevestigde orde kan ontstaan, maar ook – juist – vanuit de marges. Door Barnita Bagchi


Lees verder

Positiviteit: houvast of ontwrichting?

Zelfhulpboeken, mindfulness en een evenwichtige en positieve levenshouding: men doet ons geloven dat het voorwaarden zijn voor een gezond en creatief bestaan in een geglobaliseerde, haastige wereld. Josien Arts laat zien hoe de norm van de positieve levenshouding in werkelijkheid functioneert als smeerolie voor de steeds sneller draaiende raderen van onze economie. Door Josien Arts 


Lees verder

Neurologie & psychiatrie, een broedertwist

In de twintigste eeuw raakten de neurologie en de psychiatrie van elkaar gescheiden en vervreemd. Met name in Nederland dreven psychoanalytici de ontstane tegenstellingen de afgelopen vijftig jaar verder op de spits. Aan de hand van wetenschapshistorica Katja Guenthers onderzoek naar de ‘lokalisatieleer’, zijn eigen werk met patiënten met lichamelijke klachten waarvan men vroeger dacht dat de oorzaak psychisch was, en het ambitieuze project van Michael Trimble om neurologie en psychiatrie weer bij elkaar te brengen, stelt neuroloog Rien Vermeulen dat Freuds vroege werk weleens de weg zou kunnen wijzen naar een voller begrip van de relatie tussen geest, brein en lichaam. Door Rien Vermeulen


Lees verder

Denken in transitie. Wat zijn de energy humanities?

De afgelopen twaalf maanden verschenen er aardig wat boeken over energietransitie vanuit wat in de Angelsaksische wereld de humanities worden genoemd. Energie en transitie zijn kennelijk niet alleen onderwerpen voor bèta’s, sociaalpsychologen en econometristen. Maar wat is dan de geesteswetenschappelijke inzet; wat hebben deze disciplines toe te voegen aan ons denken over oplossingen voor de fossiele energiecrisis? Door Anne Beaulieu


Lees verder

Schuld en onschuld in postkoloniaal Nederland, door Remco Raben

Voor wie dacht dat Nederland zijn koloniale verleden wel zo’n beetje achter zich had gelaten, zijn het verrassende tijden. In plaats van het onaangeroerd weg te laten zakken in een steeds verder verleden, bevraagt een nieuwe generatie postkoloniale Nederlanders de koloniale nalatenschap juist met steeds meer verve. Tot groeiend begrip en onbegrip. Met hun verdiensten en gebreken wijzen twee belangrijke recente bijdragen aan het debat ons wellicht de richting voor een volgende stap.

Essay uit dBNg 2016#5, door Remco Raben
Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement!


  • omslag_Roofstaat.indd Ewald Vanvugt, Roofstaat. Wat iedere Nederlander moet weten (Nijgh & Van Ditmar 2016), 856 blz.
  • wekkerGloria Wekker, White Innocence: Paradoxes of Colonialism and Race (Duke University Press 2016), 240 blz.


Lees verder

Kinderen van hun tijd. Over historici, managers en experts

In A History of the World in 101⁄2 Chapters beschrijft Julian Barnes de modus operandi van romantisch kunstschilder Théodore Géricault terwijl hij aan Het vlot van de Medusa werkte: ‘The painter isn’t carried fluently downstream towards the sunlit pool of that nished image, but is trying to hold a course in an open sea of contrary tides.’ Niet alleen schilders draaien met volle kracht aan het roer. Ook wetenschappers trachten koers te houden op de woelige baren van hun tijd. In dit essay volgt Kristof Smeyers het vlot van de geschiedschrijvers en laat met Michèle Lamont op sleeptouw zien dat zij niet los van hun tijd begrepen kunnen worden. Door Kristof Smeyers


Lees verder

‘Deservingness’ in een meritocratische samenleving

De Victorianen spraken ooit als eersten van ‘the deserving versus the undeserving poor’. De ‘deserving poor’, dat zijn de harde werkers, de ongelukkigen, de pechvogels vol goede intenties die meer tegenspoed op hun pad hebben gekregen dan zij eigenlijk zouden verdienen. De ‘undeserving poor’ daarentegen, dat zijn de luilakken, de lapzwansen, de nietsnutten die hun precaire situatie aan niets dan zichzelf te wijten hebben en daarom ons mededogen niet waard zijn. Maar wat denken we dan eigenlijk dat dat is, ‘verdienen’? Door Anouk Kootstra


Lees verder