Spenglers ondergang, toen en nu

Er is tegenwoordig haast geen conservatieve publieke intellectueel te vinden die niet wegloopt met Spenglers Ondergang. Maar, zegt Arnold Heumakers, hun lezingen van het werk zijn over het algemeen problematisch: in ieder geval gaan ze in hun zoektocht naar bouwstenen voor hun eigen wereldbeeld en politiek al te makkelijk voorbij aan het fundamentele cultuurrelativisme, het antidemocratisme en de beschavingshaat die uit het werk spreken. Spengler was een vat vol diepe tegenstrijdigheden en zijn twaalfhonderd pagina’s tellende ‘schets’ blijkt dat ook. Een alternatieve lezing. Door Arnold Heumakers


Lees verder

Play that funky music, white boy

Schrijver Thomas Heerma van Voss publiceert regelmatig over hiphop. Een terugkerende kritiek op die stukken noopt hem tot reflectie op de vraag wat hij, iemand die de ervaringen van veel hiphopartiesten niet deelt, kan bijdragen aan de discussie rondom en beschouwing van het muziekgenre. Door Thomas Heerma van Voss


Lees verder

Gluren over de empathie-muur

Hoewel de populariteit van rechts-radicale politici al decennia gestaag stijgt, blijft een deel van de bevolking zich daar elke verkiezingsuitslag over verbazen. Kennelijk is de opkomst van het populisme moeilijk te begrijpen. De sociologische analyses van Lamont (2000) en Hochschild (2016), hoewel jaren van elkaar verwijderd, bieden er een verklaring voor: de zucht naar erkenning. Volgens Kobe De Keere is het vooral die behoefte waar populisten handig op inspelen. Door Kobe De Keere


Lees verder

Verticaal denken: Hypatia, Proclus en Latijnse poëtica in de late oudheid

Wie de late oudheid wil begrijpen, doet er goed aan haar vormentaal serieus te nemen. Drie recente intellectuele biografieën en twee academische bundels laten goed zien hoe fris, doordacht én herkenbaar het beeld is dat dan oprijst. Door Piet Gerbrandy


Lees verder

‘Ik ben een trekvogel’. Een portret van Alain Mabanckou

Alain Mabanckou is een van de schrijvers die Margot Dijkgraaf ontmoet op het Festival des Correspondances in Manosque, een typisch Provençaals dorp ten noordoosten van Aix-en-Provence. Op een prachtig pleintje, onder de oude platanen, wordt hij, in de openlucht, geïnterviewd over zijn nieuwe boek, Le monde est mon langage. Na het openbare interview haast Mabanckou zich te voet naar een tv-interview. Onderweg spreekt Dijkgraaf hem over de plek die hem in Frankrijk het dierbaarst is; de plek waar je een verkenning van zijn werk het beste kunt laten beginnen. Door Margot Dijkgraaf

Lees verder

‘Deservingness’ in een meritocratische samenleving

De Victorianen spraken ooit als eersten van ‘the deserving versus the undeserving poor’. De ‘deserving poor’, dat zijn de harde werkers, de ongelukkigen, de pechvogels vol goede intenties die meer tegenspoed op hun pad hebben gekregen dan zij eigenlijk zouden verdienen. De ‘undeserving poor’ daarentegen, dat zijn de luilakken, de lapzwansen, de nietsnutten die hun precaire situatie aan niets dan zichzelf te wijten hebben en daarom ons mededogen niet waard zijn. Maar wat denken we dan eigenlijk dat dat is, ‘verdienen’? Door Anouk Kootstra


Lees verder

Jørgen Randers, voorbij de grenzen aan de groei

Vijfenveertig jaar geleden maakte Jørgen Randers deel uit van de Club van Rome, die een einde aan de economische groei voorspelde en de klimaatverandering onherroepelijk boven aan de politieke agenda plaatste. Hoe denkt Randers nu over groei, klimaatverandering, politiek en de toekomst? Alexander Nieuwenhuis interviewde hem tijdens zijn bezoek aan Nederland. 


Lees verder

Betoverende gelijkenissen: over de fascinatie met patronen in de hedendaagse neurocultuur

Het hoofdpersonage van Yves Petry’s roman Liefde bij wijze van spreken (2015) kijkt in een gracht en ziet een brein: ‘Ik liet mijn blik ontspannen over het water glijden. Het wiegende web van fonkelingen deed denken aan een brein in actie: dendrieten van licht, gedragen door een grijze massa, vormden wisselende patronen die kwamen en gingen als gedachten, golven, dromen.’ In Petry’s roman is dit niet meer dan een terloopse vergelijking, maar ze zegt veel over de verbeelding van de hersenen aan het begin van de eenentwintigste eeuw. Dit brein op de golven is plastisch en voortdurend in beweging. Het kent geen duidelijk afgebakende regio’s en vaste structuren, maar bestaat uit variabele verbanden tussen neuronen, die, dat zouden neurowetenschappers beamen, in een fMRI-scanner fonkelend kunnen oplichten als de golven in de Amsterdamse grachten op een zonnige dag. Door Stephan Besser


Lees verder