Waarom Jens van Tricht niet goed genoeg is voor mannen

Er bestaat, in ieder geval in Nederland, ruimte voor boeken over mannenemancipatie – voor een feministisch betoog over hoe patriarchale structuren ook mannen onderdrukken. Dat is best een complex onderwerp, zeker als je de meest geprivilegieerden van die groep mannen wilt bereiken. Harm Hendrik ten Napel signaleert Jens van Trichts Waarom feminisme goed is voor mannen.


Lees verder

De kunst om de kunst te verbergen. In memoriam Henk Wesseling

Door Willem Otterspeer 

‘Ik kan helemaal niets.’ Hoe vaak heb ik het Henk Wesseling niet uit horen roepen. Lange armen, grote handen, in de lucht. ‘Ik kan helemaal niets.’


Lees verder

Het paradoxale populisme van president Duterte

De Filipijnse president Rodrigo Duterte kondigde bij zijn aantreden in juni 2016 aan het land te gaan ‘zuiveren’. Het meest bekende en gruwelijke gevolg is de inmiddels uitvoerig gedocumenteerde, grootschalige moord op duizenden drugsverslaafden. Maar ook daarbuiten volgt Dutertes bewind de inmiddels welbekende route van populist naar autoritair leider: politieke tegenstanders zijn hun status noch leven zeker, buitenlandse staatshoofden worden geconfronteerd met ondiplomatiek en ronduit vulgair taalgebruik, en de warmst mogelijke banden worden gecultiveerd met andere autoritaire regimes (in dit geval met China, ondanks aanzienlijke militaire spanningen). Hoewel vrijwel alle Filipijnse journalisten en academici hem beschouwen als een dictator in de dop heerst er grote verdeeldheid over Dutertes presidentschap. Vier boeken van Filipijnse auteurs, voor- en tegenstanders, werpen licht op de aanhoudende populariteit van zijn hardhandige beleid. Door Willem Wolters

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Geleende tijd. In gesprek met Martijn Konings

Speculeren over de toekomst werd lang gerekend tot het domein van idealisten en naïevelingen, losgezongen van een vaak harde sociale, economische en culturele realiteit. De financiële en economische crisis van 2007 maakte pijnlijk duidelijk hoe reëel de speculaties van banken en regeringen eigenlijk waren, en hoe verweven tijd, speculatie en toekomstdenken zijn met het kapitalisme. Martijn Konings (1975), universitair hoofddocent aan de Universiteit van Sydney, beschouwt tijd dan ook als een elementair onderdeel in het functioneren van het kapitalisme. David Hollanders voelt hem aan de tand, naar aanleiding van zijn nieuwe boek Capital and Time


Lees verder

Crisis en ongelijkheid in het Nederlands onderwijs

Het is een onderhand klassiek Nederlands hoofdpijndossier: onderwijspolitiek. Wetenschapsfilosoof en theoretisch historicus Bart van den Bosch is werkzaam in het onderwijs en bespreekt tegen de achtergrond van zijn eigen ervaringen met onderwijsontwikkeling twee belangrijke nieuwe boeken over het onderwerp – Piet de Rooys Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland en Kees Vuyks Oude en nieuwe ongelijkheid. Over het failliet van het verheffingsideaal. De hamvraag: moet ons onderwijs vooral gelijke kansen en brede ontwikkeling nastreven, of moet het excellentie en specialisering bevorderen? En, is er een begaanbare middenweg? Van den Bosch concludeert dat we ons om te beginnen zouden moeten inzetten voor een herwaardering van de stabiliteit van middelmatige getalenteerdheid. 

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Jezelf blootgeven

Het is moeilijk om open te vertellen over seks. Praten over de geluiden die je buren maken of een rare Tinderdate – dat gaat nog wel. Maar zodra het persoonlijk wordt, wordt het moeilijker. Harriet Bergman neemt vier recente publicaties over seksualiteit onder de loep. Ze onderzoekt hoe deze boeken het onderwerp bespreekbaar maken, maar ook of enkel praten over seks wel genoeg is. 
Lees verder

Een glanzende mislukking. Mailer, de sixties en de strijd om de ziel van Amerika

Norman Mailer was zonder twijfel een van de meest productieve en invloedrijke Amerikaanse schrijvers van de jaren ’50, ’60 en ’70. Van die reputatie lijkt weinig meer over. Hoewel, in de gerenommeerde Library of America-serie verschenen dit jaar bij het vijftigjarig jubileum van 1968 juist van Mailer twee kloeke bundelingen: zijn essays en romans van de jaren zestig. De Groene-redacteur Joost de Vries duikt erin en speurt naar de reden van zijn impact én de kiem van zijn ondergang. Wat blijkt? Ze komen uit dezelfde bron: zijn reactionistisme.


Lees verder

Positive Obsession. Het werk van Octavia E. Butler

De boeken van de Afro-Amerikaanse sciencefictionschrijfster Octavia E. Butler (1946-2006) gaan over macht. Fiep van Bodegom duidt Butlers ambities en de politieke waarde van haar oeuvre: 'Kindred is exemplarisch voor het beste werk van Butler: het boek combineert een element uit het scifigenre, tijdreizen, met een klassieke slave narrative, wat een spannend verhaal oplevert dat vragen oproept over de doorwerking van de geschiedenis – en dat alles zonder ook maar een zweem van simplistisch moralisme of didactiek.' 

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Wanderlust

Wandelen is in, maar Wandern, als in roaming of 'zwerven', is het meestal toch niet. Dat soort wandelen heeft ook niet echt een traditie in de Lage Landen, misschien zijn die gewoonweg te klein en te plat? Socioloog Bart van Heerikhuizen toog naar Berlijn voor de Wanderlust-tentoonstelling en herlas het gelijknamige boek van cultuurhistorica Rebecca Solnit. 'Wandelen', een passend meanderende, historische en associatieve sociologie.

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Een pleisterplaats voor de ‘armchair traveller’

De Stedenreeks van Uitgeverij Bas Lubberhuizen is al meer dan vijfentwintig jaar een unicum in het Nederlandse taalgebied én ver daarbuiten. Sinds 1993 legt ze bekende en minder bekende Europese steden – van Odessa en Triëst tot Nice, Istanbul en Riga – onder een literair vergrootglas, met portretten en essays in het spoor van beroemde én vergeten schrijvers. De teller staat nu op negentien delen. Dirk Leyman onderzoekt het geheim van deze snoepdoos voor de armchair traveller
Lees verder

De mens kreeg op een dag een geest en…

Professor natuurlijk beloop en pathogenese van neurodegeneratieve ziekten Jaap Goudsmit bespreekt in zijn essay vijf recente boeken over de relatie tussen de wereld van de geest en die van het tastbare – en tussen de verschillende soorten kennis, waarheidsvinding en wetenschap die zij hebben voortgebracht. Hij gaat van Freud via Rorschach naar moderne denkers over de geest, cultuur en soorten waarheden. Zijn conclusie: de ‘feitenvrijheid’ die onze samenlevingen steeds meer parten speelt, is mede veroorzaakt door het prioriteren van een ‘objectieve’ of ‘harde’ wetenschap die de geesteswereld niet serieus neemt. Goudsmit pleit voor een nieuwe theorie van de rede en, daarvan afgeleid, een nieuwe theorie van de redelijkheid.   


Lees verder

‘The colored bathroom is a mile away…!’. Fassins morele economie van het leven

Het bestaan van ongelijkwaardige levens is naar zijn eigen zeggen de drijfveer van de Franse antropoloog Didier Fassin. In een compact en strak opgezet betoog beargumenteert Fassin in Punir wat straffen is, waarom men straft en wie men kiest te straffen. De methode die Fassin gebruikt om tot een kritische theorie van het straffen te komen, is een combinatie van etnografie en genealogie naar Foucault en Nietzsche. De eerste bracht met Discipline, toezicht en straf de ontstaansgeschiedenis van het straffen over een korter tijdsbestek in kaart; in De genealogie van de moraal keek Nietzsche naar de langere termijn. Met hun werk in de hand betoogt Fassin hoe gemeenschappen waarin de sociale orde werd hersteld door een schuld te vereffenen aan degenen die iets was aangedaan, zich ontwikkelden naar een samenleving waarin het lijden de norm werd als boetedoening voor een fout, en de cruciale rol van de kerk daarin. Fassin spreekt van een overgang van ‘een affectieve economie van schuld’ naar een ‘morele economie van vervolging’. Niet compensatie maar straf werd in de loop van de tijd de reactie op de overtreding van regels of wetten in de samenleving. Dat roept de vraag op naar de rechtvaardiging voor het straffen. Door Marjolijn Voogel 

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Ieder zijn verhaal. Ontwikkelingen in de narratologie

Reclamebureaus, politieke partijen en zelfs ziekenhuizen: allemaal onderkennen ze tegenwoordig het belang van 'een goed verhaal', waarmee ze hun klanten, kiezers en cliënten kunnen bereiken en overtuigen. Deze ontwikkeling maakt dat de narratologie, de tak van wetenschap waarin onderzoek naar verhalen centraal staat, lang niet alleen meer met literatuur bezig is, maar ook met nieuwe inzichten komt op het gebied van, bijvoorbeeld, de letterlijk (geneeskundig) helende werking van verhalen. Luc Herman, hoogleraar Engelstalige literatuur, verhaaltheorie en verhaalanalyse aan de Universiteit Antwerpen, houdt twee hedendaagse, interdisciplinaire studies binnen de narratologie tegen het licht.

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Mohammed in het Latijn

Dat de Middeleeuwen een duistere periode zouden zijn geweest is de afgelopen halve eeuw omstandig weerlegd, maar het lijkt weinig geholpen te hebben. Ook onder de meeste intellectuelen beklijft het beeld van culturele achterlijkheid, totalitair christendom, slecht Latijn en zinloos bloedvergieten. Eén blik op een hoogstandje uit de Middeleeuwse literatuur is genoeg om dat beeld opnieuw te logenstraffen en duidelijk te maken wat die tijd ons, en het Nederlandse gymnasiumonderwijs, te bieden heeft. Door Piet Gerbrandy 

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

De weerklank van Virginia Woolf

Dit jaar verscheen bij de pas opgerichte intersectioneel-feministische uitgeverij Chaos een nieuwe vertaling van dé feministische oertekst: Virginia Woolfs Een kamer voor jezelf. Gloria Wekker en Simon(e) van Saarloos verzorgden het voorwoord, waarin ze pleitten voor een kritische omgang met de tekst, omdat die uitgaat van een verouderd, wit-feministisch wereldbeeld. Jesse van Amelsvoort duidt de nieuwe vertaling en het kritische voorwoord als onderdeel van een revolte, een wereldveranderende daad, en gaat in het verlengde daarvan in op de waarde van Woolfs fictie voor de wereld van nu.


Lees verder

De staat van de stad

Lang kende Nederland een sterk socialewoningbouwbeleid, waarmee iedereen een dak boven het hoofd en zo een 'recht op stad' gegarandeerd kon worden. Door bewust aangewakkerde gentrificering en de vermarkting van sociale huurwoningen dreigt het ideaal van een rechtvaardige stad vandaag verloren te gaan. Arnoud Stavenuiter laat zien dat de vraag naar het recht op stad urgenter is dan ooit. 

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Patti Smiths ‘education in counterculture’

Als de Amerikaanse counterculture van de jaren zestig en zeventig ter sprake komt is het moeilijk niet in oppervlakkige clichés van seks, drugs en rock-’n-roll te vervallen. Maar de bohemia van destijds was, in historicus Sean Wilentz’ woorden, ‘not all emotion and no ideas’. Integendeel, zoals we zien in het werk van Patti Smith: het is diepgeworteld in de geschiedenis, wordt gekenmerkt door een brede culturele interesse en spreekt van een levenshouding die niets aan actualiteit heeft ingeboet. Door Maite Karssenberg
Lees verder

Buelens’ De jaren zestig, een cultuurgeschiedenis. Rob Hartmans aan Geerten Waling

Rob Hartmans en Geerten Waling schrijven elkaar naar aanleiding van Geert Buelens' De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis. Wat is die zo vaak genoemde 'erfenis van de jaren zestig', en waarom wordt iedereen verwacht er stelling over in te nemen? Over puberaal geweld, schriele revoluties, oogkleppen, en de oorsprong van de huidige wereldorde. Door Rob Hartmans

* Deze inhoud is alleen voor abonnees. Word nu abonnee en lees meteen verder. (Bent u al abonnee, maar kunt u hieronder niet verder lezen? Logt u dan eerst even in via 'Uw account' in het menu hierboven?)

Henk Wesseling – Van oude en nieuwe Fransen: onder existentialisten en declinisten

In Memoriam: Henk Wesseling (1937-2018)

De Nederlandse Boekengids neemt afscheid van een bevlogen lezer en schrijver (en een groot fan) – gestorven in het harnas, als altijd onvermoeibaar doorwerkend, onder andere aan een stuk over Emmanuel Le Roy Ladurie en de Koude Oorlog in Frankrijk voor dNBg. Wat een verlies voor de Nederlandse Letteren, maar wat een geluk dat we zijn omvangrijke oeuvre hebben om te lezen, te herlezen en hem te herinneren.

(Binnenkort leest u bij ons het In Memoriam van collega en vriend Willem Otterspeer.)


Toen ik in de zomer van 1955 op het Gare du Nord uit de trein stapte voor wat mijn eerste bezoek aan Parijs zou worden, maakte zich terstond een licht gevoel van opwinding van mij meester. Ik liep kordaat naar het metrostation om daar, zoals ons geleerd was, een ‘carnet de dix’ te bestellen, het eindpunt van de metrolijn op te zoeken (Porte d’Orléans) en bij de juiste halte (Odéon) uit te stappen. Eenmaal boven de grond bevond ik me in het hart van Saint-Germain-des-Prés, de buurt die met de cafés Les Deux Magots en Flore, waar Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir hun boeken schreven, toen eerst en vooral de ‘chasse gardée’ van de existentialisten was. Door Henk Wesseling


Lees verder

Bij, onder en na Trump: drie welingelichte Amerikanen over hun president

Trump is alomtegenwoordig. Zozeer zelfs dat onze voornaamste wetenschapshistoricus zich serieus tot het fenomeen meende te moeten verhouden. H. Floris Cohen zette zijn Trump-moeheid voor ons om in Trump-studie. Aan de hand van de drie recente tell-alls van Michael Wolff, David Frum en James Comey zoekt hij naar Trump-lessen, naar het geheim van ethisch leiderschap. Met de wetenschapsbeoefening en voormalig FBI-baas James Comey als gidsen. Door H. Floris Cohen


Lees verder