Valkuilen van de paleoantropologie
Jelle Reumer

Madeleine Böhme, Rüdiger Braun & Florian Breier, Hoe we mensen werden: een geheel nieuwe kijk op de oorsprong van de mensheid (Het Spectrum 2020), 268 blz.

Als er nieuwe fossielen van een mensachtige worden gevonden, is dat vaak groot nieuws. Maar worden er aan zo’n vondst niet te grote conclusies verbonden? vraagt bioloog Jelle Reumer zich af.

Lees verder

Uitjes met de Veiligheidsraad
Benjamin Duerr

Karel van Oosterom, Met een oranje das: een jaar in de Veiligheidsraad (Atlas Contact 2020), 256 blz.

De deelname aan de VN Veiligheidsraad bood Nederland de kans mee te spelen op het wereldtoneel. Een prestigieuze rol, maar voor een klein land als Nederland niet een met veel slagkracht. Met een oranje das toont hoe een ‘lichtgewicht’ als Nederland toch op internationale schaal een politiek van soft power kon bedrijven, ziet Benjamin Duerr.

Lees verder

Waarom ik behalve wetenschapper ook klimaatactivist ben
Peter Roessingh

Bart Verheggen, Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering (Prometheus 2020), 208 blz.

Doorgaans bemoeien wetenschappers zich niet met klimaatactivisme: traditioneel gezien is het immers hun taak om objectief de feiten te rapporteren. Maar is deze tweedeling tussen objectiviteit en activisme nog wel houdbaar nu we midden in een klimaatcrisis zitten? Evolutiebioloog Peter Roessingh beweert van niet.

Lees verder

Quantummechanica met open vizier
Daan Mulder

Sean Carroll, Something Deeply Hidden: Quantum Worlds and the Emergence of Spacetime (Oneworld, 2019), 368 blz.

De quantummechanica is mettertijd synoniem komen te staan voor onbegrijpelijkheid. De populairwetenschappelijke literatuur heeft dat er niet beter op gemaakt. Maar wat weten we nu eigenlijk wel, en wat niet over de quantummechanica? En hoe moeten we de paradoxen begrijpen? Daan Mulder bespreekt drie recente boeken.


Lees verder

Van de superrijken hoeven we het niet te verwachten
Clarice Gargard

Anand Giridharadas, Waarom de superrijken de wereld niet zullen veranderen (vert. Marga Blankestijn, Volt 2019), 336 blz.

‘Zij’, de superrijken, bepalen de regels, ziet Clarice Gargard in Waarom de superrijken de wereld niet zullen veranderen van Anand Giridharadas. In tegenstelling tot wat we zijn gaan geloven, moeten we voor waarlijke verandering niet naar hen, maar naar onszelf kijken, betoogt de auteur. Maar hoe doe je dat, als hard werken niet genoeg is?

Lees verder

Experimenteren met kraaien
Lydia Baan Hofman

Thom van Dooren, The Wake of Crows: Living and Dying in Shared Worlds (Columbia University Press 2019), 288 blz.

Kraaien die roken, stelen, samenwerken en experimenteren. Als The Wake of of Crows iets toont, dan is het wel dat de mens minder uitzonderlijk is dan we vaak denken. Maar hoe doe je dat, samenleven met zulke intelligente soorten? vraagt Lydia Baan Hofman zich af. Is het tijd om onze met dieren gedeelde bestaan opnieuw te overdenken, op zoek naar een gezamenlijke toekomst? Wie weet leren we nog wat van elkaar.

Lees verder

Het Vondelpark, de Kaaistoep en de stedelijke flora: over het nut van amateurwetenschappers voor biodiversiteitsonderzoek
Jelle Reumer

Ton Denters, Stadsflora van de Lage Landen, Fontaine 2020, 448 blz.

De rol van de citizen scientist voor de biologische inbreng kan niet onderschat worden, weet bioloog en voormalig directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam Jelle Reumer. Het regenwoud moge dan spannend klinken, voor interessante vondsten hoef je niet ver. Wat dacht je bijvoorbeeld van de Aphaereta vondelparkensis, een Amsterdamse sluipwesp? Twee boeken over stadsflora en -fauna.

Lees verder

Van smeltkroes tot archipel: het einde van het Franse ideaal in feit en verbeelding
Marjolijn Voogel

Jérôme Fourquet, L’archipel français: naissance d’une nation multiple et divisée (Seuil 2019), 384 blz.

In een tijd van ongekende wetenschappelijke, technische en economische vooruitgang, lijkt alles wat te maken heeft met de verhoudingen tussen de verschillende religieuze en culturele groeperingen, juist in regressie te zijn. De wereld als Titanic, is de tendens van Amin Maaloufs biografie. Klopt dat? En wat is er over van het Franse ideaal? vraagt Marjolijn Voogel zich af.

Lees verder

Hans Asperger en de autismedynamiek
Annemieke van Drenth

Steve Silberman, Neurotribes: The Legacy of Autism and How to Think Smarter About People Who Think Differently (Allen & Unwin 2016), 589 blz.

Dat autisme nu meer bekendheid geniet zorgt niet voor meer duidelijkheid over wat de stoornis nu precies is. Historisch gezien loopt er een dunne scheidslijn tussen diagnosticeren en veroordelen, laat Annemieke van Drenth zien aan de hand van de zwarte bladzijden uit het onderzoek naar autisme.

Lees verder

Femma en de karikatuur van Hans Calmeyer
Hans Ulrich Jessurun d’Oliveira

Els van Diggele, Het raadsel van Femma: prooi van een mensenredder (De Geus 2020), 192 blz.

Hans Calmeyer besliste tijdens de bezetting in gevallen van twijfel over Joodse afstamming. Hij beschikte daarmee over het lot van veel joodse Nederlanders, van wie hij een opvallend aantal wist te redden. Het leverde hem onder meer een Yad Vashem-vermelding op. Toch knaagt de twijfel. In Els van Diggeles Het raadsel van Femma treffen we Calmeyer als opportunistsch roofdier. Te eenzijdig, vindt Hans Ulrich Jessurun d’Oliveira, die Van Diggele’s lezing ahistorisch en eenzijdig vindt. Wat voegt Van Diggele’s lezing volgens d’Oliveira wél toe aan ons begrip van Calmeyers handelen, en wat niet?

Lees verder