Hitlers program
🖋 Arnold Heumakers


door Arnold Heumakers


NG-2006-50-5 Portret Hitler het raam uit, anoniem, 1945

Essay uit dBNg 2016#5

  • hitler_cmykMein Kampf. Eine kritische Edition, bezorgd door Christian Hartmann, Thomas Vordermayer, Othmar Plöckinger & Roman Töppel. (Institut Für Zeitgeschichte 2016) 2 dln., 1966 blz. (bestel)

 

 

De nieuwe Duitse editie van Mein Kampf die begin dit jaar verscheen heeft in de Nederlandse pers opvallend weinig aandacht gekregen. Hoe komt dat, en is het terecht?

Het feit dat Mein Kampf voor het eerst sinds 1945 weer legaal kon verschijnen, werd uiteraard wel als nieuwsfeit gemeld. Maar veel recensies zijn er bij mijn weten niet gekomen, terwijl dat bij andere klassiekers doorgaans wel het geval is. Misschien is het ongepast Mein Kampf een klassieker te noemen. Hoe moeten we het dan noemen? Met die vraag zou een recensie zich kunnen bezighouden. Waarom hebben de recensenten het in meerderheid laten afweten? Aan gebrek aan belangstelling voor Hitler, het nazisme en de Tweede Wereldoorlog kan het niet gelegen hebben. Over deze onderwerpen verschijnen er nog artikelen genoeg, ook in de kranten, onder meer naar aanleiding van de recente Hitler-biografieën van Volker Ulrich en Peter Longerich.

Mogelijk heeft men over Mein Kampf in Nederland gezwegen omdat het boek hier, anders dan in Duitsland, nog altijd verboden is. In het recente verleden zijn enkele antiquaars aangeklaagd op basis van artikel 137e van het Wetboek van Strafrecht (dat discriminatie en aanzetten tot haat en geweld verbiedt) omdat zij een exemplaar van Mein Kampf te koop aanboden. In Duitsland is de verkoop nooit verboden; het boek verscheen alleen niet in een nieuwe uitgave omdat de deelstaat Beieren, sinds 1945 in het bezit van het copyright, dat niet toestond. Sinds 1 januari 2016 is dat copyright vervallen, dus wie maar wil kan Mein Kampf opnieuw uitgeven.

Het Institut für Zeitgeschichte in München is iedereen voor geweest door met een monumentale ‘kritische editie’ te komen. Tegen de tweeduizend bladzijden dik, voorzien van meer dan drieduizend voetnoten en ruim vijf kilo zwaar, is het een uitgave geworden die niet snel in omvang, degelijkheid en gewicht overtroffen zal worden. In Duitsland vloog het boek de winkel uit, mijn exemplaar behoort al tot de vierde druk. Om hoeveel exemplaren het in totaal gaat weet ik niet, maar die komen nog eens bovenop de ruim twaalf miljoen die vóór en tijdens het Derde Rijk zijn verspreid, onder meer als huwelijksgeschenk van staatswege. Wanneer we ook alle vertalingen meerekenen, evenals de digitale versies die vrij op internet te downloaden zijn, komen we ongetwijfeld uit op een voor boeken astronomisch te noemen getal. Des te merkwaardiger dat bijna niemand in ons land de moeite genomen heeft om dit ongehoorde succesnummer, nu er een actuele aanleiding toe bestaat, eens zelf te lezen en te bespreken.

* Abonnees lezen meer. Neem ook een abonnement! *

* Verder lezen én de Boekengids steunen? Word nu abonnee. (Al abonnee? Log dan eerst even in.)