Toen & Nu

Kristof Smeyers

Energiegeschiedenissen voor morgen

Fossiele brandstoffen zijn slecht, wind- en zonne-energie zijn goed: was het maar zo simpel. Dat de energietransitie bepaald… Lees verder

Toen & Nu

Maarten Reesink

De negen levens van de kat 

Het onderzoek naar mens-dier relaties zit enorm in de lift. Je zou daarbij bijna de dieren over het… Lees verder

Toen & Nu

Tim van Gerven

Toen de Noordpool nog wild en…

Door geopolitieke en klimatologische ontwikkelingen staat de Noordpool volop in de belangstelling. Tim van Gerven woont en werkt… Lees verder

Toen & Nu

Joris Verheijen

Geen revolutie alstublieft, we zijn liberaal!

Anderhalve eeuw was Georg Forster een min of meer vergeten denker. Andrea Wulf schreef met De reiziger een… Lees verder

Toen & Nu

Tommy van Avermaete

De onmogelijke terugkeer. Over het werk…

De realiteit van het concentratiekamp: met welke taal doe je daar recht aan? Een conventionele vertelvorm en gangbare… Lees verder

Toen & Nu

Rimko van der Maar

Doofpot en documentaire. Over oorlogsmisdaden in…

De documentaire Soldier’s Bones van de Nederlandse filmmaker Kasper Verkaik, die vanaf deze week in de bioscoop te… Lees verder

Toen & Nu

Lieke Smits

Nonnenkoorts: de Middeleeuwen als plek van…

Medievalcore, nonnenkoorts, Jeanne d’Arc: middeleeuwse vrouwen zijn populair. Waarom spreekt de middeleeuwse vrouw ons nu zo aan -… Lees verder

Toen & Nu

Jilt Jorritsma

Heimwee naar het tij. Over de…

Nederland is goed met water. Na de Watersnoodramp zouden de Deltawerken ons land veilig houden en beschermen tegen… Lees verder

Toen & Nu

Catrien Santing

De andere Middeleeuwen

Bij haar emeritaat blikt mediëvist Catrien Santing terug op de manier waarop er in de afgelopen veertig jaar… Lees verder

Politiek & Maatschappij

Guido Snel

Mijn tante kent een oorlogsmisdadiger

Wat gebeurt er wanneer een veroordeelde oorlogsmisdadiger haar eigen verhaal mag vertellen – en een onderzoeker haar het… Lees verder

Toen & Nu

Stefaan Marteel

Jean-Paul Marat: de eerste moderne populist

Arts, wetenschapper, filosoof, tegenstander van slavernij en zelfs ‘de vriend van het volk’: zo stond Jean-Paul Marat aanvankelijk… Lees verder

Toen & Nu

Wim Verbaal

Slavenhandel: de pijn van heden en…

Nog altijd zijn er stemloze slachtoffers van slavernij van eeuwen geleden. De laatste jaren hebben onderzoekers geprobeerd hun… Lees verder

Toen & Nu

Merlijn Olnon

Gemeenschap als ideaal en praktijk: een…

Tita Chico verblijft gedurende het tweede semester van academisch jaar 2025-2026 aan het in hartje Amsterdam gevestigde… Lees verder

Toen & Nu

Ivo van de Wijdeven

Opportunistisch verstandshuwelijk

Bij de oorlog in Oekraïne krijgt Poetin momenteel rugdekking van Xi. Maar historisch gezien is steun van China… Lees verder

Toen & Nu

Clemens Six

Regimewisselingen toen en nu

De aanval op Iran en de arrestatie van de Venezolaanse president Maduro laten zien dat Amerikaanse interventie in… Lees verder

Kunst & Literatuur

Marjolein Corjanus

Soms slaapt de wet, maar dood…

Drie recente publicaties, besproken door Marjolein Corjanus, belichten de moeizame weg van internationale gerechtigheid na dictatuur en terreur. Lees verder

Toen & Nu

Jos Palm

Het systematische kwaad

Vijfenzeventig jaar na de eerste uitgave van Abel J. Herzbergs Kroniek der Jodenvervolging is het boek dit jaar… Lees verder

Toen & Nu

Laura van Hasselt

Worstelen met de tijd

Dagboeken, voor wie schrijf je die? Voor de eeuwigheid, ter ondersteuning van je gebrekkige geheugen, of voor toekomstige… Lees verder

Toen & Nu

Rineke van Daalen

Niet weten, niet willen weten, niet…

Hoeveel moet je weten om te weten hoeveel je niet weet? Historici Peter Burke en Mark Lilla bogen… Lees verder

Toen & Nu

Neske Beks

De onzichtbare onderstroom die religie heet

Vrij, tolerant, welvarend en verlicht – dat zijn de Nederlanders. In hun boek Uitverkoren leggen Saskia Pieterse en… Lees verder

Toen & Nu

Guido Snel

Wat zullen we ons herinneren? Dertig…

Dertig jaar na de genocide in Srebrenica concludeert Guido Snel dat er in Nederland nog steeds niet of… Lees verder

Toen & Nu

Esha Guy Hadjadj

Alexandrië als droom

In Alexandrië is de grandeur van voorbije tijden nooit ver weg. En zeker niet wanneer je spreekt met… Lees verder

Kunst & Literatuur

Manet van Montfrans

Georges Perec en Robert Bober: Tussen…

Deze week verschijnt het boek Ellis Island: verhalen over ontheemding en hoop bij de Arbeiderspers, in een vertaling… Lees verder

Toen & Nu

Mathilde Roza

Een nieuwe historisering van de VS

In de officiële geschiedenis van de Verenigde Staten van Amerika is nog steeds heel weinig ruimte voor de… Lees verder

Toen & Nu

Martijn Lak

Wat is Duitsland? 

Dirk de Boer levert met De Duitse Landen een ambitieuze overzichtgeschiedenis van het Duitse cultuurgebied -- van Duitsland,… Lees verder

Toen & Nu

Stefaan Marteel

Tussen Vlaamse natievorming en academische geschiedschrijving

Sinds januari staat de Encyclopedie van de Vlaamse beweging online, het nieuwe standaardwerk over de… Lees verder

Toen & Nu

Erik de Gier

Een totaalgeschiedenis van de USSR en…

Socioloog en amerikanist Erik de Gier leest Karl Schlögels ambitieuze totaalgeschiedenissen van de Sovjet-Unie en het Amerikaanse Empire. Lees verder

Toen & Nu

Liesje Schreuders

Een antwoord op Bart van der…

Bart van der Boom weerspreekt in zijn repliek op Liesje Schreuders dat hij met Wij weten niets… Lees verder

Toen & Nu

Jelle Reumer

Een parasitaire geschiedenis

Aan de hand van twee nieuwe wereldgeschiedenissen van Jonathan Kennedy en William H. McNeill herziet Jelle Reumer het… Lees verder

Toen & Nu

Obe Alkema

Radicale verlangens, radicale politiek

De podcast ‘Bad Gays’ en het daaruit voortgekomen boek van Huw Lemmey en Ben Miller behandelen ‘bad gays’,… Lees verder

Toen & Nu

Jeanne Gaakeer

Paul Scholten en de ‘sprong’ in…

Plichtsbetrachting, een leidende geloofsovertuiging en een uitzonderlijke werkkracht tekenen het leven van Paul Scholten (1875-1946). Scholtens bijdragen aan… Lees verder

Wetenschap & Wij

Lukas M. Verburgt

Op zoek naar een toekomstige geschiedenis

Nu de eerder doodverklaarde geschiedenis haar wederopstanding beleeft op het wereldtoneel, is het voorstelbaar maken van een toekomst… Lees verder

Toen & Nu

Arnold Heumakers

Alles over de levens, minder over…

Andrea Wulf duikt in Rebelse genieën in de roerige persoonlijke levens van leden uit de Jena-kring: schrijvers en… Lees verder

Wetenschap & Wij

Lukas M. Verburgt

Leve de activistische geschiedschrijving!

Nu de eerder doodverklaarde geschiedenis haar wederopstanding beleeft op het wereldtoneel, is het voorstelbaar maken van een toekomst… Lees verder

Wetenschap & Wij

Lukas M. Verburgt

De strijd om het verleden is…

Nu de eerder doodverklaarde geschiedenis haar wederopstanding beleeft op het wereldtoneel, is het voorstelbaar maken van een toekomst… Lees verder

Toen & Nu

Raymond van den Boogaard

Jajem en majem

Raymond van den Boogaard memoreert 'het radicalisme waarmee van de verdwijning van de meeste Joodse Amsterdammers gebruik is… Lees verder

Toen & Nu

Claire Weeda

Duizend-en-een ‘wonder women’

De ondertitel van Janina Ramirez’ Femina luidt een nieuwe geschiedenis van de Middeleeuwen, via de vrouwen die daaruit zijn geschrapt. Ondanks… Lees verder

Toen & Nu

Nico Wilterdink

Nostalgie naar vrijheid: een kritiek op…

'Graeber en Wengrow projecteren hun diepe onvrede met de huidige wereld op een geïdealiseerd verleden. Daarmee drukken ze… Lees verder

Toen & Nu

Frits Boterman

De lange schaduw van Weimar

Weimar is terug. Frits Boterman bespreekt de recente Weimar-boeken van Patrick Dassen en Raisa Blommestijn. 'Wat als'-geschiedenis en… Lees verder

Toen & Nu

Kees Ribbens

De lange schaduw van visuele propaganda

Verwijzingen naar het nationaalsocialisme van de vorige eeuw zijn nog steeds niet weg te denken uit het huidige… Lees verder

Wetenschap & Wij

Lukas M. Verburgt

De opkomst van kritische digitale geschiedschrijving

Nu de eerder doodverklaarde geschiedenis haar wederopstanding beleeft op het wereldtoneel, is het voorstelbaar maken van een toekomst… Lees verder

Toen & Nu

Stefaan Marteel

Thermidor, de dag dat Robespierre was…

De val van Robespierre was plots en genadeloos. De hevigheid van de storm van 'Thermidor' verhulde lang wat… Lees verder

Toen & Nu

Ruud Abma

Strijd tegen de kortzichtigheid: de jaren…

Spruitjes versus beatniks en provo's – de generatiestrijd domineert ons beeld van de jaren vijftig en zestig. Maar… Lees verder

Toen & Nu

Nadia Lie

Van reiziger tot revolutionair

Hoe groeit een losbandige bohemien uit tot polyinterpretabel symbool van verzet? Nadia Lie bestudeerde de hernieuwde uitgaves van… Lees verder

Wetenschap & Wij

Lukas M. Verburgt

‘Something is rotten, in big history’

Nu de eerder doodverklaarde geschiedenis haar wederopstanding beleeft op het wereldtoneel, is het voorstelbaar maken van een toekomst… Lees verder

Toen & Nu

Jacob Boersema

Rasdenker in de Verlichting: de tekening…

De verwikkeling van wetenschap en racisme gaat, anders dan vaak gedacht, veel verder terug dan de negentiende eeuw. Lees verder

Toen & Nu

Samuël Kruizinga

Stille vijver of drukbevaren zijtak? Het…

Historici hebben lang gedacht dat de veelbewogen tijdsgeest van het interbellum aan Nederland, dat in de Eerste Wereldoorlog… Lees verder

Toen & Nu

Sicco de Knecht & Enzo Rossi

Het verhaal van iedereen

Misschien hebben we al die tijd de verkeerde vraag gesteld… Met die premisse trappen David Wengrow en wijlen… Lees verder

Toen & Nu

Kristof Smeyers

De passie en de historicus

In Peter Jan Margry’s onderzoek naar een mystieke zieneres uit het Brabantse Welberg treft Kristof Smeyers niet alleen… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Quentin Skinner: een geschiedenis

Keer op keer wijst Quentin Skinner, bekend als historicus van de Cambridge School, ons op het belang van… Lees verder

Toen & Nu

Hanneke van der Heijden

Opmaat voor een catastrofe

Met haar relaas van de lotgevallen van de Nederlandse inspecteur-generaal van Anatolië brengt Nadette de Visser ons vakkundig… Lees verder

Toen & Nu

Ad Maas

Rationele grond: Nederland volgens Auke van…

Het landschap bepaalt de levens van de mensen die erin wonen, maar juist in Nederland is het omgekeerde… Lees verder

Toen & Nu

Ewout van der Knaap

Herinneringen van een cultuurwetenschapper: over het…

Hoewel de naam Helmut Lethen in Nederland weinig belletjes zal doen rinkelen, maakte de revolutionaire cultuurwetenschapper van 1977… Lees verder

Toen & Nu

Berthold van Maris

De Spaanse Burgeroorlog: een waarheid van…

Falangisme, heldenmoed, en eindeloze gesprekken in bars en restaurants – Berthold van Maris onderzoekt feit en fabel over… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Achter de vechtlust, ideologische precisie

De meeste boeken over de Spaanse Burgeroorlog zijn politiek gekleurd. In De oorlog tegemoet, over de Nederlandse mannen… Lees verder

Toen & Nu

Maxim Rigaux

Wat voor democratie? Tegencultuur en persvrijheid…

De omvorming van Spanje tot democratische rechtsstaat verliep niet zonder horten of stoten. Maar ook vandaag de dag… Lees verder

Toen & Nu

Niels Springveld

Coming-aut: een geschiedenis van de autisme-emancipatie

Men spreekt doorgaans over autisten, maar zelden met. De aannames over wat autisme is en wat ‘de autist’… Lees verder

Toen & Nu

Kristof Smeyers

De wereld in een zandkorrel

Een welkom alternatief voor populaire, synthetische metanarratieven, dat zijn de Ontmoetingen van Patrick Pasture en Johan Verberckmoes. Vakkundig… Lees verder

Toen & Nu

René Koekkoek

‘Mensenrechten zijn even geen prioriteit’: de…

Het jubelmoment van de internationale mensenrechtenbeweging met superstar-secretaris-generaal Kofi Annan is definitief voorbij. De beloften van rechtvaardigheid ten… Lees verder

Toen & Nu

Philipp Blom

Dromen en verhalen van het nieuwe…

Sinds Geert Mak zijn beroemde In Europa schreef, vlak voor het nieuwe millennium, is het continent zowel onherkenbaar… Lees verder

Toen & Nu

Addie Schulte

Ik voel jouw pijn (niet): emoties…

‘Emoties uiten is voor kleuters en middeleeuwers, beheersing is een teken van volwassenheid en beschaving’ – emoties hebben… Lees verder

Toen & Nu

Thomas Smits

Zwarte vlekken: waar en waarom Amerika…

De meeste mensen associëren de Verenigde Staten nog altijd niet met kolonialisme of imperialisme. Historicus Thomas Smits bespreekt… Lees verder

Toen & Nu

Simone Vermeeren

Alle vrouwen verzamelen: emancipatie en gebundelde…

Je vindt ze om de haverklap in de boekhandel: bundels waarin de levens van verschillende historisch markante vrouwen… Lees verder

Toen & Nu

Wytske Versteeg

Gas en land: van kolenmijn tot…

‘Wind- en zonne-energie klinken bedrieglijk onschuldig, totdat die windturbines vlak naast je achtertuin worden gezet, of de zonneweide… Lees verder

Toen & Nu

Anne Petterson

Wat Marijtje van het vrouwenkiesrecht dacht

Op 10 juni 1919 kregen alle in Nederland wonende vrouwen het recht om middels hun stem actief deel… Lees verder

Toen & Nu

Rineke van Daalen

De beschaving achterna: manierengeschiedenis

‘Met een stoet aan filosofen, theologen, schrijvers, dichters (en een dichteres), rechters en nog veel meer, laat Thomas… Lees verder

Toen & Nu

Aimée Plukker

‘Stories are great!’, of: de eeuwige…

In discussies over toerisme wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen de reiziger, die andere plekken op de wereld… Lees verder

Toen & Nu

Larissa Schulte Nordholt

De wereldgeschiedenis van de Nederlandse identiteit

In navolging van Histoire mondiale de la France verschenen ook van Nederland en Vlaanderen 'wereldgeschiedenissen'. Zij deden niet… Lees verder

Toen & Nu

Jilt Jorritsma

In herhaling

Spreken over herhalingen in de geschiedenis wordt vaak gezien als een doodzonde. Wie in het openbaar parallellen aanwijst tussen fenomenen van vroeger en personen… Lees verder

Toen & Nu

Matthijs Eijgelshoven

De ETA was overal

Een jaar nadat de ETA afstand deed van haar laatste wapens, verscheen Fernando Aramburu's roman Vaderland. Hierin blikt… Lees verder

Toen & Nu

Willem Otterspeer

De kunst om de kunst te…

Henk Wesseling schreef monografieën, essays en columns maar was bovenal historicus van beroep, hoewel geen 'beroepshistoricus'. Willem Otterspeer… Lees verder

Toen & Nu

Eva Peek

Tijd van monsters en midlifecrises

Kan je weten waar in de geschiedenis je je bevindt? Achteraf lijkt het altijd zo duidelijk. Maak een… Lees verder

Toen & Nu

Henk Wesseling

Van oude en nieuwe Fransen: onder…

Toen ik in de zomer van 1955 op het Gare du Nord uit de trein stapte voor wat… Lees verder

Toen & Nu

Raymond van den Boogaard

Rusland toen en nu: over doodsdrift…

Rusland is nog niet zo gesloten en onkenbaar als veertig jaar geleden – nog lang niet. Lees verder

Toen & Nu

Niklas Anderberg

Het wel en wee van de…

Alweer bijna twintig jaar geleden introduceerde historicus Jonathan Israel Baruch Spinoza als de belichaming van een… Lees verder

Toen & Nu

Bart van Heerikhuizen

De achtenzestigers: ‘Wij bewaarden onze woede…

Provo-van-het-eerste-uur en begenadigd socioloog Bart van Heerikhuizen laat aan de hand van twee intieme nieuwe Franse… Lees verder

Toen & Nu

Wim Verbaal

Europa’s droom

Europa heeft een droom die haar nooit lijkt te verlaten, zelfs niet wanneer hij omslaat in… Lees verder

Toen & Nu

Geerten Waling

Geerten Waling aan Rob Hartmans, 26…

Ieder nummer kruisen Rob Hartmans en Geerten Waling de epistolaire degens over een boek dat nu eens door… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Rob Hartmans aan Geerten Waling, 26…

Ieder nummer kruisen Rob Hartmans en Geerten Waling de epistolaire degens over een boek dat nu eens door… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Machiavelli, een levende zestiende-eeuwer

De ene slechte reputatie is de andere niet. De enigszins geïnformeerde lezer weet dat Friedrich Nietzsche geen nazi avant… Lees verder

Toen & Nu

Jan Dirk Snel

Nederlandse cultuurgeschiedenis zonder zuilen

Wat is dat nu eigenlijk, de Nederlandse cultuur? Jan Dirk Snel legt een aantal zeer verschillende recente titels… Lees verder

Toen & Nu

Barnita Bagchi

Inspiratie uit de marge. Drie negentiende-eeuwse…

Wie iets wil begrijpen van de emancipatiegeschiedenis van vrouwen en lagere kasten in India doet er goed aan… Lees verder

Toen & Nu

Kristof Smeyers

Kinderen van hun tijd. Over historici,…

In A History of the World in 101⁄2 Chapters beschrijft Julian Barnes de modus operandi van romantisch kunstschilder… Lees verder

Toen & Nu

Arnold Heumakers

Spenglers ondergang, toen en nu

Er is tegenwoordig haast geen conservatieve publieke intellectueel te vinden die niet wegloopt met Spenglers Ondergang. Maar, zegt… Lees verder

Toen & Nu

Geerten Waling

Baudet en Wesseling: een oude vriendschap…

Dit jaar zag een groot nieuw werk van H.L. Wesseling en een heruitgave van een sleutelwerk van Henry… Lees verder

Toen & Nu

Addie Schulte

Geen toekomst zonder verleden

Drie auteurs buigen zich vanuit zeer verschillende posities over de toekomst: een generalist met niets minder dan de… Lees verder

Toen & Nu

Frans W. Saris

Oorlog, verrijking, vrijspraak?

De Duitse fysicus en Nobelprijswinnaar Werner Heisenberg en Nederlands beroemdste en beruchtste kerngeleerde Jaap Kistemaker werden ervan verdacht… Lees verder

Toen & Nu

Maarten van Voorst tot Voorst

Blauw bloed, zwart gedachtegoed – De…

Na meer dan zeventig jaar woedt de Tweede Wereldoorlog nog altijd voort als strijd om het duidingsgezag. ‘We… walter

Toen & Nu

A reply to Rob Hartmans

In de Nederlandse Boekengids 2016#4 (augustus) schreef Rob Hartmans in zijn terugkerenderubriek over belangrijke historici… Lees verder

Toen & Nu

Jonathan I. Israel

A reply to Rob Hartmans

In de Nederlandse Boekengids 2016#4 (augustus) schreef Rob Hartmans in zijn terugkerende rubriek over belangrijke historici en hun… Lees verder

Toen & Nu

Arthur Eaton

Welterusten, mijnheer de President

De meeste biografen geven voortdurend psychologische verklaringen voor het handelen van hun onderwerpen – ze beschouwen deze alleen… Lees verder

Toen & Nu

Jacqueline Klooster

De beschaving is een grof schandaal

Wat gebeurt er als je een monumentale nieuwe overzichtsgeschiedenis van Klein-Azië, het neusje van de academische zalm, legt… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Jonathan Israel, of: het slagveld van…

In de ogen van buitenstaanders is ideeëngeschiedenis ongetwijfeld een saai en stoffig vak, uitgeoefend door bedaagde lieden die… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

De Burckhardt-biografie van Werner Kaegi

Hoewel latere historici vrijwel elke alinea van Jacob Burckhardts Die Kultur der Renaissance in Italien hebben aangevochten, genuanceerd… Lees verder

Toen & Nu

Marleen Rensen

«Life Writing» en Europese identiteit: Stefan…

Stefan Zweig (1881-1942) beleeft de afgelopen jaren een opmerkelijke revival. Zijn werk raakt dan ook aan hernieuwd actuele… Lees verder

Toen & Nu

Erik de Bom

Persoonlijk geluk in de volmaakte staat?…

Anders dan Thomas More, de vader van de utopie, had Comenius ondanks de speelse literaire vorm die zijn… Lees verder

Toen & Nu

Roel Janssen

Colijn redt een bank

Met een handgeschreven briefje stelde de minister van Financiën zich garant voor de redding van de grootste bank… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Het oeuvre van H.L. Wesseling

In het voorjaar van 2012 leek de Nederlandse wetenschap even op haar grondvesten te schudden. Men was nog… Lees verder

Toen & Nu

Arthur Eaton

De tijd en zijn beul

‘Het onderwerp van de geschiedschrijving is tijd.’ Dat schrijft historicus Jacques Le Goff (1924-2014) aan het begin van… Lees verder

Toen & Nu

Rob Hartmans

Isaiah Berlin. Meester op de korte…

Onlangs verscheen het slotdeel van Isaiah Berlins geselecteerde brieven – de  drieduizend pagina’s vormen nog maar een vijfde… Lees verder

Toen & Nu

Esther Wils

Europeanen zonder eigenschappen: interview met Olivier…

In maart verschijnt bij Uitgeverij Polis Europa: een geschiedenis van grensnaties, een studie van historicus Olivier Boehme. In… Lees verder

Toen & Nu

Henk Kern

Bezemers tijdloze vraagbaak

Niet voor de historische sensatie, wel voor de broodnodige feiten over Rusland kan de lezer nog altijd uitstekend… Lees verder

Toen & Nu

Siegfried Huigen

De verbroken geschiedenis van Wrocław

Het Poolse Wrocław is samen met het Baskische San Sebastián gekozen tot Europese culturele hoofdstad van 2016. Dankzij… Lees verder

Toen & Nu

Martijn Lak

Na de overwinning: de Amerikanen, Britten…

Volgens een recent boek voerden de overwinnaars een misdadig regiem in het verslagen Duitsland. Dat viel alles mee, zegt een andere… Lees verder

Toen & Nu

Karl de Leeuw

Vrijheid, gelijkheid en broederschap voor de…

Joden werden lange tijd achtergesteld, ook in de Nederlanden. Eind achttiende eeuw maakten verlichte politici daar officieel een… Lees verder